PlusAchtergrond

Russische studenten in Amsterdam in de knel: ‘Door de sancties is mijn moeder werkloos’

null Beeld Rosa Snijders
Beeld Rosa Snijders

Studenten uit Rusland die hier studeren komen vaak uit een welvarende, hoogopgeleide omgeving. Ze hebben last van de gevolgen van het conflict tussen hun moederland en het Westen. Zich erover uitspreken is bovendien niet zonder risico’s. ‘Ik haat en hou van mijn land tegelijk.’

Zed Fasel

Anastasiia (21) en Leila (21) (achternamen bekend bij de redactie) studeren aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ze wonen hier allebei al drie jaar. De sancties van onder andere Nederland tegen Rusland hebben hun sporen achtergelaten. “Mijn ouders werken bij bedrijven die erg afhankelijk zijn van het Westen en de Verenigde Staten,” zegt Anastasiia. “Door de sancties is mijn moeder haar baan verloren. Ik wilde eigenlijk nog een jaar in Nederland studeren, maar dat is financieel niet meer mogelijk. Door alle onzekerheid over geld denk ik dat ik beter een baan kan gaan zoeken.”

Voorlopig kan ze wel nog op hulp van haar ouders rekenen. “Er zijn verschillende soorten banken in Rusland, en gelukkig zitten mijn ouders bij een private bank die minder hard is getroffen door de sancties.” Ze glimlacht en klopt snel af.

Leila zegt het ook nog wel te kunnen rooien, maar een stuk minder makkelijk dan voor de oorlog. “Vooral mijn familie heeft het lastig, ze zijn veel spaargeld verloren. Ik had het geluk dat ze me voor de oorlog nog een flink bedrag hadden overgemaakt. Ik kan mijn huur en basisvoorzieningen voorlopig nog gewoon betalen, maar ik moet wel beter op mijn geld letten dan eerst. Ik heb veel minder zekerheid, daarom werk ik ook veel nu naast mijn studie.”

Noodhulp

De UvA heeft bij het uitbreken van de oorlog snel werk gemaakt van financiële noodhulp en persoonlijke ondersteuning. Studenten met acute geldnood kregen een eenmalige noodlening van 500 euro aangeboden. Wanneer die niet dekkend is of er structurele hulp nodig is, heeft de universiteit ook nog een noodfonds beschikbaar, opgebouwd uit een crowdfundingsactie en een bijdrage van het Amsterdams Universiteitsfonds. Het noodfonds keert een gift uit, die qua hoogte per student en situatie kan verschillen.

Volgens een woordvoerder van de UvA hebben er op dit moment tussen de 40 en 50 studenten gebruikgemaakt van het noodfonds.. Ook zijn er steunbijeenkomsten georganiseerd voor Oekraïense, Russische en Belarussische studenten en zijn psychologen en vertrouwenspersonen beschikbaar.

Rommelig

Van het noodfonds hebben Anastasiia en Leila nog geen gebruik hoeven maken. “Ik denk dat er mensen zijn die het harder nodig hebben,” zegt Leila. “Ik kan minder leuke dingen doen dan ik zou willen, maar ik red me nog. Vooral mensen van wie de familie werkloos is geworden hebben het zwaar. Het wegvallen van inkomsten en de inflatie zijn een groot probleem voor hen.”

“Normaal gesproken ben ik niet zo tevreden met hoe alles geregeld is binnen de UvA,” zegt Anastasiia. “Het is vrij rommelig, zeker als je geen Nederlands spreekt, maar dit hebben ze het echt goed gedaan. Ze doen er ook alles aan om spanningen tussen Oekraïners, Russen en Belarussen te voorkomen, bijvoorbeeld door een bijeenkomst waarbij we met elkaar in gesprek konden. Ik ben erg blij dat niet alle Russen als de vijand worden gezien. Ik heb gehoord van vrienden die in Tsjechië studeren dat ze de collegezaal niet in mogen of dat hun opdrachten niet worden nagekeken.”

Het beleid van de universiteit, gericht op het voorkomen van spanningen, lijkt vooralsnog te werken. Hun afkomst is voor beide studenten tot nog toe geen reden voor aanvaringen. “Toen de oorlog begon was ik heel bang dat iedereen me anders zou behandelen,” zegt Leila. “Het omgekeerde bleek waar. Mensen stuurden me berichten om te vragen of het wel goed met me ging. Mijn huisbaas bood zelfs aan om de huur uit te stellen als dat nodig zou zijn.”

Anastasiia heeft ook nog nergens last van gehad. “Alleen tijdens het uitgaan zijn er soms dronken mensen die over de oorlog willen praten zodra ze horen dat ik Russisch ben. Dat is wel vermoeiend, ik wil er juist op dat soort momenten niet mee bezig zijn.”

Historische banden

De verbondenheid tussen Rusland en Oekraïne zoals ten tijde van de Sovjet-Unie is dan wel voorbij, maar de banden tussen de inwoners van beide landen zijn er nog. Veel Russen hebben familie, vrienden en geschiedenis over de grens, net als Oekraïners in Rusland. Ook Leila heeft veel familie in Oekraïne. “Er is nog contact, en het gaat relatief goed met ze. Er is geen haat tussen ons, maar ik denk niet dat dat voor iedereen geldt. Vroeger waren we een broedervolk, deze oorlog heeft daar een einde aan gemaakt.”

Anastasiia kan daarover meepraten. “Ik had best wat Oekraïense vrienden voor de oorlog. De afgelopen tijd zag ik ze steeds radicalere dingen op sociale media plaatsen. Ze zeiden bijvoorbeeld dat Oekraïners vermoorden in het bloed van alle Russen zit. Als ik daartegen inging, werd me gezegd dat ik vanwege mijn afkomst geen mening mocht hebben. Toen was het contact wel klaar. Ik ben niet de rest van mijn leven fout omdat ik Russisch ben.”

Verscheurd

Hoe ze naar hun eigen land moeten kijken vinden ze ingewikkeld. Anastasiia voelt zich verscheurd. “Ik haat en hou van mijn land tegelijk. Mijn klasgenoten en grootouders geloven alle propaganda, ik ga ze nooit kunnen overtuigen van het tegendeel. Soms word ik er misselijk van. Aan de andere kant ligt mijn hart nog in Rusland, bide cultuur, de literatuur en de mensen.”

Leila is het daar mee eens. “Ik zal altijd van Rusland blijven houden, maar ik wil er niet meer wonen. Er zijn zo veel mensen die de oorlog steunen. Maar ik wil nog wel terug om mijn familie en vrienden te bezoeken, dat is nu vrijwel onmogelijk. Ik hoop gewoon dat ik ze snel weer kan zien.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden