RIVM: kinderen rondom Schiphol meer last van longen

Beeld ANP

Pieken in de uitstoot van ultrafijnstof rond Schiphol leiden tot een slechtere longfunctie bij kinderen en gezonde volwassenen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het RIVM onder kinderen op scholen vlakbij de luchthaven.

Op dagen met verhoogde concentraties ultrafijnstof hebben kinderen met luchtwegaandoeningen daar meer last van. Dat uit zich in kortademigheid en piepende ademhaling. Ook gebruiken ze meer medicijnen.

Bij zowel kinderen als gezonde volwassenen zijn verslechteringen van de longfunctie gemeten. Bij gezonde volwassenen zorgden de ultrafijnstofpieken ook voor verandering van de hartfunctie. Gemiddeld genomen gaat het om kleine veranderingen die niet tot gezondheidsklachten hoeven te leiden, schrijven de onderzoekers. Voor mensen die hier gevoelig voor zijn, bijvoorbeeld omdat ze astma hebben of hartaandoeningen, kan de impact groter zijn.

Uit eerder onderzoek is bekend dat de omgeving van Schiphol gebukt gaat onder hogere concentraties ultrafijnstof. Dan gaat het om minuscule deeltjes in de lucht van kleiner dan 0,1 micrometer. Omdat weinig bekend was over de gezondheidseffecten van ultrafijnstof is het RIVM een heel onderzoeksprogramma gestart.

Piepende ademhaling

Nog niet eerder is zo’n uitgebreid onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van ultrafijnstof en vliegverkeer. Dit eerste deel van het onderzoek, dat het RIVM deed samen met de Universiteit Utrecht en het AMC, is toegespitst op de gezondheidseffecten van verhoogde concentraties ultrafijnstof. In 2021 volgen nog onderzoeken naar langdurige blootstelling aan ultrafijnstof en de ontwikkeling op de lange termijn als gevolg van het vliegverkeer.

Voor deze studie is onder meer onderzoek gedaan bij 191 basisschoolleerlingen van drie scholen in Aalsmeer en Badhoevedorp. Verder zijn 21 gezonde volwassenen onderzocht in een mobiel laboratorium direct naast Schiphol en werd een laboratorium­studie gedaan met longcellen.

Bij de metingen op school werden geen duidelijke effecten aangetoond van de ultrafijnstofpieken. Bij de dagelijkse metingen thuis meldden de kinderen aanmerkelijk vaker een piepende ademhaling of gebruik van astmamedicijnen op dagen met veel ultrafijnstof in de lucht.

Wegverkeer

De onderzoekers hebben geen aanwijzingen dat de gezondheidseffecten van ultrafijnstof door vliegverkeer anders zijn dan die van ultrafijnstof door de vele wegen in het gebied. Wegverkeer is geïdentificeerd als de belangrijkste bron van roetdeeltjes. Voor de kleinere deeltjes – van 10 tot 20 nanometer– is Schiphol in de omgeving inderdaad de belangrijkste bron.

De milieubeweging trekt uit het onderzoek de conclusie dat Schiphol te groot is geworden. Greenpeace, Natuur & Milieu en de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland merken op dat de concentraties ultrafijnstof in de bebouwde kom rond de luchthaven hoger zijn dan tot dusver werd aangenomen omdat die alleen werden berekend.

“En er zijn acute gezondheidseffecten, wat door Schiphol tot nu toe werd ontkend,” zegt Sijas Akkerman van de Natuur en Milieufederatie. “Voor ons is het duidelijk. Als je alle feiten op een rij zet, kun je niet anders dan concluderen dat Schiphol moet krimpen.”

GroenLinks-kamerlid Suzanne Kröger wil strengere regels om de uitstoot van vliegtuigen terug te dringen. “Uit één opstijgend vliegtuig komen net zoveel schadelijke deeltjes vrij als uit een miljoen vrachtwagens. Uit onderzoek van RIVM blijkt nu dat dit ultrafijnstof uit de luchtvaart ook aantoonbaar slecht is voor de gezondheid. De minister moet met strenge regels komen om de uitstoot van vliegtuigen te verminderen om zo de omwonenden te beschermen.”

Niet erg gechoqueerd 

Op de Oranje Nassau School in Badhoevedorp, één van de scholen waar onderzoek is gedaan onder kinderen, weten ze niet goed wat ze moeten denken van de conclusies. In een eerste samenvatting leken die niet heel choquerend, in het persbericht van RIVM al iets meer. Maar zoals directeur Yvonne Woestenburg zegt: “Je denkt niet: nou mogen de kinderen niet meer buitenspelen.”

Ze hoopt van de deskundigen nog handreikingen te krijgen over hoe de school kan omgaan met de risico’s. “We hebben het er al eens met collega’s over gehad. Hoe de conclusies ook uitpakken, je blijft hier toch wonen. Al valt die overweging vast weer anders uit als je kinderen astma hebben. Heel veel plekken in Nederland zijn niet zo gezond. Misschien zit je altijd nog beter hier dan bij de Hoogovens.”

Aan de leerlingen merkt ze geen verschil. “Ze sporten heel veel. Ik zie geen ander beeld dan op de school waar ik eerder werkte in Haarlem.” Veel van de leerlingen komen juist uit Amsterdam. “Ze verhuizen en zeggen: dan kunnen we lekker naar buiten. Schiphol weerhoudt ze daar dus niet van.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden