Amsterdam Bewaar

Rel om plaatsing vluchtelingen door wooncoöperatie

'Het Nieuwe Huis' aan het Roelof Hartplein, de bakermat van de Amsterdamse wooncoöperatie Samenwerking.
'Het Nieuwe Huis' aan het Roelof Hartplein, de bakermat van de Amsterdamse wooncoöperatie Samenwerking. © Mats van Soolingen

De Amsterdamse wooncoöperatie Samenwerking heeft besloten drie vluchtelingen met een verblijfsvergunning met voorrang een woning aan te bieden. Maar een aantal bewoners gaat geen middel uit de weg om de vluchtelingen buiten de vereniging houden.

De chique woningbouwvereniging met vierduizend leden gaat er maandag definitief over stemmen in een nu al bewogen vergadering. Daarmee is de controverse rond vluchtelingen en asielzoekers doorgedrongen tot de bovenlaag van de stad, met klinkende namen als Van Mansfeld, Van Dorth tot Medler, Heerma van Voss, Van Tijn en Trautwein.

Not in my backyard
Tegenstanders willen dat het besluit van tafel gaat. Zij begonnen een handtekeningenactie om het bestuur en de ledenraad weg te krijgen. Bestuurslid Ewald van Wilsem heeft echter geen enkel begrip voor zijn buren die de statushouders willen weren. "Het gaat om een aantal mensen die niemand anders wil helpen," zegt hij. "Dan zijn er die wel mensen willen helpen, maar 'not in my back yard'. Een meerderheid zegt: het moet wel gebeuren." Voorzitter Jacques Bettelheim is milder: "Wij respecteren ieders mening."

Bettelheim en Van Wilsem erkennen dat het conflict leidt tot oplopende emoties binnen de anders zo rustige Amsterdamsche Coöperatieve Wooningvereeniging 'Samenwerking' met bijna negenhonderd woningen tussen het Roelof Hartplein en de Hobbemakade. "Onze leden zijn betrokken mensen," zegt Bettelheim.

Volgens sommigen heeft de kwestie geleid tot weinig verheffende scheldpartijen. Ook zijn advocaten ingeschakeld. In november kreeg het bestuur een spontaan applaus van leden toen het voorstel bekend werd. Tegenstanders kwam echter de stoom uit de oren. Een betrokkene spreekt van een hevige veenbrand die door de chique vereniging trekt. De coöperatie werd in 1908 opgericht voor mensen met hogere inkomens, die niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning.

Het gaat om een aantal mensen die niemand anders wil helpen

Bestuurslid Ewald van Wilsem

Katalysator van de boosheid is de 'consultatie' op het besluit van het bestuur van 7 januari om drie woningen beschikbaar te stellen voor 'statushouders'. Vooruitlopend daarop had het bestuur dit aanbod in september gedaan aan de burgemeester. Krap driekwart van de leden, 73 procent, steunde bij deze eerste stemming het bestuur. De rest is tegen. Volgens de tegenstanders moet dit 'principe­besluit' zo snel mogelijk verworpen worden.

Intentie van het bestuur
Theo Trautwein van de ledenraad zegt dat het bestuur in strijd met de statuten handelt. De vluchtelingen behoren niet tot de doelgroep van de vereniging; leden met een midden­inkomen of hun kinderen. Bovendien geldt een ledenstop. Ook moeten de nieuwkomers een huis krijgen, terwijl andere leden op de wachtlijst staan.

Verder verzet Trautwein zich tegen de huurkorting, waar andere leden huurverhogingen krijgen. Bovendien heeft hij bezwaar tegen het forse tekort dat ontstaat door de lage huur. Trautwein vreest dat het voorstel, gezien een ophanden zijnde beleidsplan, verder reikt dan drie vluchtelingen. De intentie van het bestuur is 'om van het toelaten van enkele leden, zoals nu voor vluchtelingen, een gewoonte te maken'. Trautwein spreekt van een kameel, waarvan de leden de neus te zien krijgen. Hij stoort zich er ook aan dat de selectie van de nieuwe leden wordt overgelaten aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers of de gemeente.

Wachtlijst
Bewoner en lid Philip van Tijn spreekt van 'naïeve naastenliefde'. Immers, zo stelt hij, het aanbod werd maanden geleden in een opwelling gedaan, maar werkt generaties lang door. Hij ziet twee soorten leden ontstaan: zij die rechten hebben en zij die rechten en plichten hebben als inschrijfgeld, dekkende huren, volstorting van het aandeel.

Bettelheim werpt tegen dat het een eenmalige maatregel is die volgens de jurist van het bestuur is toegestaan. De kwestie staat volgens hem ook los van het 'gematigde huurbeleid' van de vereniging, die volgens hem voldoende bij kas is om de lasten te dragen. En de gevolgen voor de wachtlijst vallen volgens hem mee. "Elke maand komen drie tot vier woningen vrij. Door dit besluit moeten leden een maand langer wachten." Bettelheim wil wel inspraak bij de selectie. Daar gaat hij met de gemeente Amsterdam en het COA over praten.