Plus Achtergrond

Rector van Het Amsterdams Lyceum: te grote schoenen om te vullen?

Het Amsterdams Lyceum aan het Valeriusplein, met links de rectorswoning. Beeld Dingena Mol

De ene rector zwaait 32 jaar de scepter op Het Amsterdams Lyceum in Zuid, de ander is binnen twee jaar vertrokken. Opmerkelijk, of juist typerend voor de school vol tradities waar leerlingen worden geïnaugureerd. 

In de rectorswoning naast Het Amsterdams Lyceum staan de verhuisdozen hoog opgestapeld. Roel Schoonveld gaat verhuizen. Bij zijn afscheid was afgesproken dat hij nog twee jaar in de villa van 330 vierkante meter, negen kamers aan het Valeriusplein in Zuid, kon wonen. Bijna alles heeft hij ingepakt of weggegeven. Alleen de kamer met een lange eettafel en zijn kasten vol Romeboeken heeft hij tot het laatst bewaard.

Tussen het afscheid van Schoonveld als rector en zijn vertrek uit het huis naast de school is zijn opvolger gekomen en gegaan. Waarom houdt de ene rector het 32 jaar vol en kan de ander binnen twee jaar zijn biezen pakken? Ligt dat aan de rector of aan de school?

De sleutel, zo lijkt het, ligt bij Roel Schoonveld. Hij wás het Amsterdams. In 1971 begon hij er als leraar scheikunde, in 1985 werd hij rector. Hij zwaaide af in 2017. De langstzittende rector ooit, hij werd toegezongen door alle leerlingen – zo ruimhartig als van hem afscheid is genomen, een mens zou er verlegen van worden. Onder zijn leiding groeide de school uit van een plek waar ‘het schuim van de stad’ naartoe ging – aldus oud-leerling Victor Reinier – tot een van de populairste scholen van Amsterdam. Waar Schoonveld 32 jaar lang het gezicht van was.

Hij was geliefd, zegt een ouder. “Hij had zelfspot, hij was niet te beroerd om op feestjes raar op de foto te staan. En bij elk schoolreisje stond hij ’s ochtends de kinderen uit te zwaaien.”

Het zijn grote schoenen om te vullen. Misschien wel te grote voor Harold Tennekes, die overkwam van het Hermann Wesselink College in Amstelveen, waar hij geschiedenisleraar en conrector was geweest. “Hij wist waar hij aan begon,” zegt Schoonveld. “Het is een soort natuurwet: als een ceo van een goedlopend bedrijf vertrekt, moet er een interne opvolger komen, geen jonge hond van buiten die de boel eens flink gaat opschudden.”

Gegraveerd in de muur

De nieuwe rector, zegt een vader, heeft de cultuur van bovenaf willen veranderen. “En dat werkt niet. Dat kun je op een andere school proberen, maar niet op Het Amsterdams.”

Want op Het Amsterdams Lyceum gaan de dingen al honderd jaar zoals ze gaan. Een school vol tradities, waar de inauguratie van nieuwe leerlingen de bekendste is. Kinderen krijgen een trui, een handje van de rector, en worden onder klokgelui geïnstalleerd. Na hun eindexamen worden hun namen gegraveerd in de muren en pilaren van de school. De school is een vereniging, waar ouders en personeel lid van zijn. Onder de oud-leerlingen zitten oud-burgemeesters Ed van Thijn en Gijs van Hall, schrijvers en acteurs, museumdirecteur Cathelijne Broers, diverse Krabbés.

Als je mensen vraagt de aula te beschrijven, is de vergelijking met Harry Potter nooit ver weg. Op een plakkaat staan de namen van de leerlingen en leraren die in de oorlog zijn omgekomen of vermoord. Toenmalig rector Christiaan Pieter Gunning weigerde zijn Joodse leraren en leerlingen weg te sturen, en liet jongens die aan de Arbeitseinsatz wilden ontkomen, onderduiken boven de aula. Hij werd gedetineerd in Kamp Amersfoort. Na de oorlog keerde hij terug naar de school, die een tijd ‘het Gunning’ heeft geheten en waar hij tot 1952 rector bleef.

Harold Tennekes, kortom, was niet de eerste die grote schoenen te vullen had.

De sfeer wordt omschreven als warm en open. “Mensen voelen de vrijheid om te zeggen wat ze vinden,” zegt Schoonveld. Daar heeft hij zijn docenten ook op uitgezocht: ze moeten kritisch zijn, en gevoel voor humor hebben. “De sfeer is informeel, er zijn geen kliekjes. Ik heb – ik bedoel: er lopen hier drie economiedocenten rond die van de Zuidas komen. Ze kunnen daar veel meer verdienen, maar werken liever hier.”

Het effect is dat er vrijwel nooit iemand weggaat. Leerlingen nauwelijks, docenten ook niet. Schoonveld kwam er op zijn 21ste, waarnemend rector Hellen Andriessen (63) op haar 23ste. Zij onderzoekt hoe het verder moet – zelf ambieert ze de rol niet. “Daarvoor ben ik veel te oud!”

Over wat er precies gebeurd is met de vertrokken rector wil ze geen uitspraken doen. Ze beperkt zich tot de verklaring die vorige week is rondgestuurd. Er was een mismatch tussen rector en school, de wegen gaan zich nu scheiden.

De Luizenmoeder

Dat het het afgelopen jaar onrustig is geweest op de school, zoveel is duidelijk. Het een stijlverschil noemen zou een understatement zijn. Tennekes begreep het Amsterdamse school­leven niet, zegt een leraar. De druppel was een incident over het nakijken van proefwerken. Tennekes wilde af van de rode pen en stelde voor voortaan met groen te corrigeren. Dat stond voor een positievere benadering. 

Een docent stuurde een grap rond naar de collega’s waarin hij een vergelijking trok met schooldirecteur Anton uit de satirische tv-serie De Luizenmoeder. Daarop werd hij geschorst. Er ontstond een soort opstand onder leraren en leerlingen. Een moeder: “Mijn zoon zei: het was gewoon een goeie grap, de oude rector had erom kunnen lachen.”

De onrust leidde ertoe dat er een brief, ondertekend door 65 personeelsleden, werd gestuurd naar het bestuur waarin Tennekes’ vertrek werd geëist. In mei meldde de rector zich ziek, in de zomer bleek dat hij niet terug zou keren. Eind augustus werd iedereen geïnformeerd. “Een mismatch kun je nooit voorkomen,” zegt Andriessen. “Het is niet zo dat we binnen een half jaar zagen dat het niks werd. Er is een zorgvuldige procedure geweest waar hij als beste uit de bus kwam. We hebben er twee jaar over gedaan om te ontdekken dat het helaas niet werkte.”

Bij de laatste ledenvergadering, vlak voor de zomervakantie, zat Schoonveld in de zaal. Terwijl de nieuwe rector ziek thuis zat? “Hij had zich ziek gemeld, dat is iets anders. Het was duidelijk dat hij niet meer terug zou keren. Als gepensioneerde ben ik lid gebleven van de vereniging. Er speelde iets, en als ik een bijdrage kan leveren, doe ik dat.”

Reactie Harold Tennekes: 'geen mededelingen’ 

Harold Tennekes schrijft: ‘Ik heb kennisgenomen van de inhoud van dit artikel. Met het bestuur van de school heb ik afgesproken verder geen mededelingen te doen over mijn vertrek. Dat acht ik in het belang van Het Amsterdams Lyceum.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden