Amsterdam Bewaar

Razend populaire partydrug 4-FA wordt verboden

4-FA, beter bekend als 4fmp, is verkrijgbaar in pilvorm of als poeder in een capsule
4-FA, beter bekend als 4fmp, is verkrijgbaar in pilvorm of als poeder in een capsule © anp

De drug 4-fluoramfetamine (4-FA) wordt verboden. Het middel, dat ook wel bekendstaat als 4-FMP, kan volgens het ministerie van Volksgezondheid mogelijk leiden tot ernstige gezondheidsklachten.

4-FA is een relatief nieuwe drug en stond daarom nog niet op de lijst van verboden middelen in de Opiumwet. Daar komt per 1 april 2017 veran­dering in, meldden staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) en minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) gisteren aan de Tweede Kamer. Ze volgen daarmee het advies op van de commissie van het RIVM die onderzoek deed naar de effecten van 4-FA.

De drug geeft gebruikers onder meer een euforisch en energiek gevoel. Ze krijgen een vlotte babbel en kunnen eindeloos dansen. Sinds 2012 heeft 4-FA snel aan populariteit gewonnen. 

"De snelle opmars van 4-FA heeft ons wel verbaasd," zegt drugsonderzoeker Ton Nabben van de Universiteit van Amsterdam. "Het heeft in korte tijd een grote markt veroverd. Een van de redenen daarvoor is dat de huidige xtc-markt zo zuiver is en xtc-pillen zo sterk zijn, dat een deel van de gebruikers op zoek is gegaan naar iets lichters. 4-FA heeft wel enigszins hetzelfde effect als xtc, maar gebruikers in ons onderzoekspanel zeggen dat het beter stuurbaar is. Ze kunnen het daardoor beter hanteren en houden er een minder grote geestelijke kater aan overhouden."

Niet veilig
Tot voor kort was 4-FA te koop in veel smartshops. Toen het middel steeds meer onder vuur kwam te liggen vanwege mogelijke gevaren, haalden de meeste smartshops het uit het assortiment. Het is nu verkrijgbaar bij dealers die bijvoorbeeld ook cocaïne en xtc verkopen. De prijs ligt tussen de drie en vijf euro per pil of capsule.

Over het effect van het verbod zegt onderzoeker Nabben alleen maar te kunnen speculeren. "Wat wij wel kunnen doen, is kijken naar verboden in het verleden. Xtc werd verboden in 1988, toen het eigenlijk pas net op de markt was. Nu is er een enorme markt, dus een verbod wil niet altijd zeggen dat het leidt tot minder gebruik. Het kan wel zo zijn dat 4-FA verdwijnt en dat er iets nieuws voor in de plaats komt dat erop lijkt."

Het Trimbos Instituut gaat er niet van uit dat met het verbod op 4-FA het gebruikt ervan stopt. "Wie het wil ­gebruiken, zal het gebruiken," zegt woordvoerder Laila Zaghdoudi. "Wat wij belangrijk vinden, is dat nu duidelijk is dat 4-FA geen veilige drug is, ­zoals door veel mensen werd aan­genomen."

In september waarschuwde het Trimbos Instituut al dat de risico's groter zijn dan gebruikers dachten. De klachten en problemen zouden ­uiteenlopen van hoofdpijn tot hersenbloedingen en hartproblemen.

Combinaties
Uit het rapport van het RIVM blijkt dat gebruik van 4-FA minstens twee mensen fataal is geworden. Nog eens vier anderen hadden zeer ernstige klachten. Zaghdoudi kan niet zeggen of er in die gevallen sprake was van combinatiegebruik.

Bij het totale aantal gemelde incidenten op feesten en festivals waarbij mensen onwel werden en 4-FA in het spel was (187 in 2015), was dat bij driekwart van de patiënten het geval. Meestal was ook MDMA gebruikt. In een kwart van de gevallen was ook ­alcohol in het spel. Bij patiënten die alleen 4-FA hadden gebruikt, waren de klachten volgens de onderzoekers minder ernstig dan wanneer ook andere drugs waren gebruikt.