Rapport: Nederland moet zijn rol in de slavernij erkennen en excuses aanbieden

Nederland dient bij wet te erkennen dat slavenhandel en slavernij die tussen de zeventiende en de negentiende eeuw onder Nederlandse vlag hebben plaatsgevonden een misdrijf tegen de menselijkheid waren.

De Slavernijtentoonstelling die nu in het Rijksmuseum is te zien. Beeld Nina Schollaardt
De Slavernijtentoonstelling die nu in het Rijksmuseum is te zien.Beeld Nina Schollaardt

Namens de regering moet de minister-president excuses aanbieden en de bereidheid uitspreken het historisch onrecht te herstellen door bij voorbeeld racisme en discriminatie tegen te gaan.

Dat schrijft het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden in het rapport Ketenen van het verleden dat donderdagmiddag wordt gepresenteerd in Amsterdam. Het college voerde het afgelopen jaar in het hele koninkrijk gesprekken over het slavernijverleden en de doorwerking ervan in de huidige samenleving. Het stond onder voorzitterschap van Amnestydirecteur Dagmar Oudshoorn en had onder anderen rapper Typhoon en oud-topvoetballer Edgar Davids in de gelederen.

De opdracht om een verbindende dialoog te voeren over een verdeeld verleden was niet eenvoudig, stelt de commissie in het verslag. “Voor een deel van de bevolking gaat dit verleden over hoogtepunten in de Nederlandse geschiedenis, over voorspoed en welvaart. Voor een ander deel gaat het over voorspoed en welvaart die verdiend werd over de rug van hun voorouders. Zij ondervinden daar in het dagelijks leven nog steeds de gevolgen van.”

Gezamenlijke toekomst

Van een gedeeld verleden is op dit moment dan ook geen sprake, stelt de commissie vast. Voorzitter Oudshoorn: “In de verschillende delen van het koninkrijk wordt verschillend naar het slavernijverleden gekeken. In het Europese deel wordt de geschiedenis eenzijdig belicht. Zeker in het onderwijs moeten meer perspectieven worden aangeboden. Bij voorbeeld over de opstandelingenleider Tula op Curaçao, die wordt beschreven als oproerkraaier in plaats van als een held.”

De erkenning dat slavenhandel en slavernij misdrijven tegen de menselijkheid waren, kan het begin zijn van een gezamenlijke toekomst, schrijft de commissie. Ook moet verantwoordelijkheid worden genomen om de misstanden van het slavernijverleden onder ogen te zien en worden erkend dat de gevolgen van dat verleden ook vandaag de dag nog voelbaar zijn. Het aanbieden van wettelijke excuses door het kabinet is daarvoor de juiste vorm.

Het gaat om een drie-eenheid, zegt Oudshoorn. “Het begint met erkenning van de wreedheden die hebben plaatsgevonden. Daarna moeten er excuses komen om ruimte te maken voor herstel en heling.” De erkenning van het slavernijverleden moet door de overheid gebeuren. “De Nederlandse staat is de rechtsopvolger van de West-Indische Compagnie. Daar ligt de verantwoordelijkheid.”

Financiële regeling op zijn plaats

Volgens geraadpleegde juristen hoeft zo’n wettelijk excuus op zich geen financiële consequenties te hebben. Een financiële regeling is echter op zijn plaats, adviseert het college. Het geld kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor onderzoek, onderwijs en cultuur, maar ook voor de komst van een nationaal museum, zoals daarvoor in Amsterdam de aanzet is gegeven. In combinatie met een kenniscentrum kan het museum uitgroeien tot een nationaal symbool.

Verschillende Europese landen gingen Nederland voor met het aanbieden van excuses voor het koloniaal verleden. De Duitse regering deed dat eerder dit jaar voor de genocide in Namibië, in België betuigde koning Filip vorig jaar openlijk spijt voor de gruweldaden in Congo. In het Verenigd Koninkrijk hebben zowel de regering als de stadsbesturen van Londen en Liverpool excuses aangeboden voor het aandeel in de trans-Atlantische slavenhandel en slavernij.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden