Rapport faillissement MC Slotervaart: Ministerie van Volksgezondheid schrok te laat wakker

Beeld Remko de Waal/ANP

Het ministerie van Volksgezondheid en andere toezichthouders kregen veel te laat in de gaten hoe ernstig de problemen waren bij MC Slotervaart, aldus een nieuw onderzoeksrapport.

Ze beperkten zich tot hun eigen rol en verantwoordelijkheden, waardoor de echte maatschappelijke opgave – goede zorg voor patiënten – onderbelicht bleef.

Het langverwachte onderzoek naar de faillissementen uit 2018 van een commissie onder leiding van emeritus hoogleraar Jaap van Manen, stelt dat de ziekenhuiseigenaren, maar ook de zorgverzekeraar en de toezichthouders steken hebben laten vallen.

Een belangrijke conclusie is dat de macht om kleine ziekenhuizen als MC Slotervaart te laten voortbestaan ‘vrijwel volledig in handen van de zorgverzekeraar’ ligt. ‘Daarmee is geen sprake van een duurzaam model voor financiering van ziekenhuiszorg’ aldus de commissie.

Gunfactor

MC Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen waren in sterke mate afhankelijk van de contracten die zij jaarlijks met Zilveren Kruis afsloten en daarmee van de ‘gunfactor’ van de verzekeraar. Andersom had Zilveren Kruis, waar 55 tot 60 procent van de patiënten was verzekerd, de ziekenhuizen niet nodig.

De ingewikkelde financieringssytematiek in de zorg pakte ook nadelig uit voor de ziekenhuizen, die jarenlang moesten wachten op de afwikkeling van financiële claims die ze hadden lopen bij de verzekeraar.

De commissie adviseert om in de toekomst zoveel mogelijk meerjarencontracten af te sluiten tussen verzekereraars en ziekenhuizen, in plaats van overeenkomsten voor niet meer dan 12 maanden. Daarnaast zouden claims op en van de zorgverzekeraars voortaan binnen een maand moeten worden afgehandeld.

Wantrouwen

Zorgondersnemers Loek Winter en Willem de Boer, die met medeaandeelhouders eind 2013 MC Slotervaart overnamen, kampten volgens het rapport met een gebrekkig draagvlak onder het personeel. Bij de medische staf bestond wantrouwen over de motieven van de eigenaren. Ook klaagden zij – net als toezichthouders in de zorg – over gebrek aan transparantie over de slechte financiële situatie. Het gebrek aan draagkracht beperkte de slagkracht van het bestuur en ondermijnde noodzakelijke hervormingsplannen.

De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd en het Zilveren Kruis probeerden in de loop van 2018 tevergeefs grip op de verslechterende situatie bij de ziekenhuizen te krijgen. Zij liepen vast in een ‘papieren werkelijkheid’, aldus de commissie, van steeds weer een nader plan waarvan de gammele onderbouwing weer nieuwe vragen opriep.

De inspectie, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het ministerie van Volksgezondheid kregen ‘pas veel te laat in de gaten’ dat het mis zou gaan. Ze lieten zich in slaap sussen doordat de ziekenhuizen een veel langer moeizaam financieel verleden hadden, waarbij het steeds weer goed kwam. Ook dachten ze ten onrechte dat in geval van een faillissement de beschikbaarheid van cruciale zorg niet in gevaar zou komen.

Er ontbrak een ‘gezamenlijk gevoel van urgentie’, doordat iedereen te lang in zijn of haar eigen rol bleef hangen. Daardoor was er geen regie. Betrokkenen keken naar elkaar en legden verantwoordelijkheden bij de andere. Van Manen roept de partijen op zich niet te laten leiden door wettelijke kaders, maar door de morele plicht goede zorg te bieden.

Reactie toenmalig bestuur: ‘Onnodig’ 


Het faillissement van MC Slotervaart in oktober 2018 was onnodig. Dit stellen de toenmalig eigenaren, bestuurders en commissarissen in reactie op het woensdag verschenen onderzoeksrapport van de commissie-Van Manen.

In een summier persbericht benadrukken ze dat de macht over het voortbestaan van het ziekenhuis ‘volledig in handen van de dominante zorgverzekeraar’ ligt. In dit geval was dat Zilveren Kruis, dat in het najaar van 2018 weigerde financieel bij te springen teneinde het ziekenhuis ‘gecontroleerd’ te laten sluiten in de loop van 2019.

De toenmalig eigenaren Loek Winter en Willem de Boer noemen het rapport-Van Manen ‘evenwichtig en gedegen’. In het rapport staat dat de twee zorgondernemers tegen beter weten in vasthielden aan verbeterplannen die intern geen draagvlak hadden. Ook in het zeven zinnen tellende persbericht breken de oud-aandeelhouders van MC Slotervaart weer een lans voor ‘de innovatieve plannen’.

Volgens de commissie onder leiding van Jaap van Manen, emeritus hoogleraar corporate governance (Groningen), waren meerdere partijen te laat met het onderkennen van de ernst van de situatie. “De gang van zaken richting het faillissement viel te vergelijken met een vechtscheiding, waarbij partijen elkaar gevangenhielden,” zei Van Manen in een toelichting op het rapport. “Naar onze mening is dit een onacceptabele situatie die in de toekomst voorkomen moet worden.”

Van Manen zei bij zijn onderzoek ‘niet te zijn gestuit op zaken als mensen die met de vingers in de kas hebben gezet of geld hebben afgeroomd’. “Er was wel zoveel intransparantie, zo’n ingewikkelde kerstboom, gecreëerd dat niemand dat goed kon reconstrueren.”

Er loopt nog een apart onderzoek naar de geldstromen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden