PlusAchtergrond

Raadsverkiezingen: wat staat er op het spel bij de buurgemeenten?

null Beeld Dingena Mol
Beeld Dingena Mol

Bouwen, bouwen, bouwen. De verkiezingen in de buurgemeenten staan in het teken van de komst van nieuwe woningen. Maar waar wordt gebouwd? Voor wie? En wat betekent de bouw van duizenden nieuwe woningen voor het karakter van een kleine gemeente? Een rondje door de regio.

Patrick Meershoek

Amstelveen (91.000 inwoners): rust, orde en regelmaat

Amstelveen is VVD-country. Al steekt Mark Rutte opzettelijk het Catshuis in brand, dan nog zal de buurgemeente bij de eerstvolgende verkiezingen gewoon blauw kleuren. Als grootste partij bepaalt de VVD ook de politieke gang van zaken. Wethouder Herbert Raat, door de wol geverfd als woordvoerder van de Amsterdamse wethouders Oudkerk, Aboutaleb en Asscher, onderstreept het Amstelveense verlangen naar rust, orde en regelmaat door op te gaan voor zijn vierde termijn. Ook coalitiepartners D66 en PvdA schuiven hun wethouders Floor Gordon en Marijn van Ballegooijen naar voren, dus de kans lijkt groot dat de drie partijen samen verder gaan.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van lijsttrekker Floor Gordon van D66? “Onze inwoners zijn over het algemeen tevreden. Amstelveen is groen en rustig. Er wordt soms bezorgd gekeken naar alle veranderingen. Dan gaat het om woningbouw, maar ook om de verandering van de samenstelling van de bevolking. Amstelveen wordt steeds internationaler. Als je dat maar in goede banen leidt, hoeft dat niet ten koste te gaan van het Amstelveengevoel.”

Opmerkelijk: het ruime aanbod voor senioren. De Ouderen Combinatie Amstelveen bundelde de krachten met Actief voor Amstelveen, 50Plus staat te trappelen en Burger Belangen Amsterdam deed de concurrentie verbleken door vier tachtigers op de lijst te zetten.

Haarlemmermeer (158.000 inwoners): grootgrondbezitter

Met meer dan 200 vierkante kilometer hebben de 158.000 inwoners van Haarlemmermeer bijna net zo veel ruimte tot hun beschikking als de bijna 900.000 Amsterdammers. De helft van de Haarlemmermeerders woont in Hoofddorp, de rest is verdeeld over dertig grote en kleine dorpen. Het is een van de lastige opdrachten voor het nieuwe bestuur om de aandacht te verdelen tussen de ambitieuze plannen voor een nieuwe stadswijk met 15.000 nieuwe woningen in het stationsgebied van Hoofddorp en het op peil houden van de voorzieningen in bijvoorbeeld het kleine Rijsenhout met zijn 4000 inwoners.

Wat wordt het speerpunt van lijsttrekker Marjolein Steffens-Van de Water van Haarlemmermeerse Actieve Politiek (HAP)? “Bouwen is een belangrijke kwestie. Doorbouwen, ombouwen en betaalbare woningen is het motto. We hebben daarvoor wel de hulp van Den Haag nodig. Het kabinet ziet in onze gemeente ruimte voor 25.000 nieuwe woningen, maar houdt tegelijkertijd wel heel veel grond vrij voor de groei van Schiphol. Die reservering moet er vanaf, dan kunnen wij bouwen.”

Opmerkelijk: Forum voor Democratie doet voor het eerst mee in Haarlemmermeer. Ook Belang van Nederland heeft zich aangemeld, met als lijsttrekker Paul Meijer die de afgelopen periode in opspraak kwam door het plunderen van de partijkas van Forza.

Ouder-Amstel (14.000 inwoners): krachtenveld

Het kleine Ouder-Amstel staat aan de vooravond van grote ontwikkelingen. De komst van een nieuwe stadswijk met 5000 woningen op de grens met Amsterdam betekent op voorhand een verdubbeling van het aantal inwoners, maar zal ook op allerlei andere manieren invloed hebben op het karakter van het dorp. De grote projecten leggen ook een zwaar beslag op het bescheiden ambtenarenapparaat, aanleiding voor sommige politieke partijen om voorzichtig na te denken over een bestuurlijke fusie met Amsterdam of Diemen. Dat gebeurt nu nog binnenskamers, maar de nieuwe gemeenteraad gaat ongetwijfeld praten over de positie van de gemeente in dit nieuwe krachtenveld.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van lijsttrekker Paulette Koek-Baks van Ouder-Amstel Anders? “Er gaat nogal wat mis in het contact tussen het bestuur en de burger. Dat zorgt voor veel onvrede onder de mensen. We hebben net een nieuw systeem gekregen voor de inzameling van afval, met een pasje waarmee mensen betalen per vuilniszak. De inspraak rammelde aan alle kanten. Daar zijn helaas meer voorbeelden van.”

Opmerkelijk: het CDA ontbreekt in het lijstje met deelnemers aan de verkiezingen. De partij was tientallen jaren een factor van belang in de gemeentepolitiek, maar kon dit keer onvoldoende geschikte kandidaten rekruteren.

Diemen (31.000 inwoners): zaakjes op orde

De bewoners van de nieuwe wijk Holland Park hebben het inwoneraantal van Diemen boven de 30.000 uit getild. Dat betekent dat de gemeenteraad dit jaar met twee zetels wordt uitgebreid, van 21 naar 23. Omdat het CDA bij de komende verkiezingen verstek laat gaan, liggen er plotseling drie vrije zetels te wachten op een nieuwe eigenaar. In andere gemeenten zou dat leiden tot een verhitte campagne, maar in Diemen zijn ze nog steeds aan het bijkomen van de chaos die de lokale politiek na de eeuwwisseling jaren achtereen kenmerkte. Sindsdien is het devies: in goede samenwerking zorgen dat we de zaakjes op orde hebben.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van lijsttrekker Sofie Kuilman van de PvdA? “De situatie op de woningmarkt. In navolging van Amsterdam hebben we de zelfbewoningsplicht ingevoerd en de opkoopbescherming komt eraan. Daar staan alle partijen achter. Spannender zijn de plannen voor nieuwbouw. Er is nog ruimte op Holland Park, maar wij willen ook bouwen in bestaande wijken. Daar wordt verschillend over gedacht, net als over de verdeling sociaal en middelhuur.”

Opmerkelijk: Lex Scholten neemt afscheid van de lokale politiek. Hij was zestien jaar wethouder voor de PvdA in Diemen, goed voor een hoge notering in de ranglijst van langst zittende wethouders in het land.

Landsmeer (11.500 inwoners): eenmalig experiment

Na een zeer woelige raadsperiode meende Landsmeer vier jaar geleden een oplossing voor de onrust te hebben gevonden in een raadsbrede coalitie. De wethouders van VVD en D66 kregen voor een akkoord op hoofdlijnen de steun van vijf andere partijen. Het bleek toch uitermate moeilijk alle kikkers in de kruiwagen te houden, en halverwege de rit haakten GroenLinks, Positief Landsmeer en PvdA af als gedoogsteuners. Het heeft er alle schijn van dat dit een eenmalig experiment is geweest en dat er na de verkiezingen weer een ouderwetse coalitie op de proppen komt met een ouderwets bestuursakkoord.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van lijsttrekker Jacobien van Boeijen van GroenLinks? “Voor ons staat duurzaamheid natuurlijk hoog op de agenda. We willen dat er een zonneveld komt en een fonds om huizen te verduurzamen. Het zal ongetwijfeld ook gaan over de bestuurlijke toekomst van Landsmeer. Alle fracties zijn voor fusie. Amsterdam en Purmerend zijn de overgebleven kandidaten. Dat besluit gaat in de komende periode vallen.”

Opmerkelijk: in september nam raadslid André la Fontaine afscheid van de politiek om als burger via de rechter een referendum over de bestuurlijke toekomst af te kunnen dwingen. Nu maakt hij zijn rentree als lijsttrekker van Positief Landsmeer, klaar voor nog eens vier jaar.

Waterland (17.000 inwoners): cultuurverandering

‘Kan het ook anders?’ was de veelzeggende titel van de notitie die waarnemend burgemeester Sicko Heldoorn vorig jaar bij zijn vertrek uit Waterland achterliet. Het was een stevige analyse van de moeizame verhoudingen binnen de raad. Uit gesprekken met betrokkenen had Heldoorn de conclusie getrokken dat vrijwel niemand fluitend naar de vergaderingen ging. Een onaangename sfeer, aanvallen op de persoon en schampere opmerkingen over en weer op sociale media: het was geen fraai beeld. Heldoorn pleitte voor externe begeleiding, bijvoorbeeld in het oefenen van debatten en het ontwikkelen van collegialiteit. De nieuwe raad kan aan de bak.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van lijsttrekker Bert Enderink van het CDA? “De woningbouw houdt alle partijen bezig. Na twintig jaar praten is er eindelijk een overeenkomst over de bouw van 700 woningen op het voormalig bedrijventerrein Galgenriet. Dat is mooi, maar er moet nu worden doorgepakt. We moeten doorzettingskracht tonen en niet eindeloos steggelen over elk detail van de plannen. Bouwen!”

Opmerkelijk: met de 15-jarige Loïs Koerse heeft GroenLinks de jongste kandidaat in de aanbieding. De PvdA heeft Symen Steege, ook 15 jaar, maar een maand eerder geboren dan Koerse.

Oostzaan (10.000 inwoners): sleutelrol Twiske

De toekomst van het Twiske houdt de gemoederen bezig in alle omliggende gemeenten, zo ook in Oostzaan. Als verlener van de vergunning voor het festival Lentekabinet speelt de kleine gemeente een sleutelrol in de discussie over het gebruik van het recreatiegebied dat ook nog eens onderdeel uitmaakt van een natuurnetwerk. Een meerderheid van de huidige raad heeft zich uitgesproken tegen festivals en overnachtingen. Dat zorgde voor spanning in de coalitie van VVD en GroenLinks, en irritatie bij buurgemeente Zaanstad. Daar werd gewezen op de bescheiden bijdrage van Oostzaan aan het beheer van het Twiske, iets meer dan 17.000 euro per jaar.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van fractievoorzitter Rosemarijn Dral van de VVD? “Oostzaan ligt midden in de natuur, waardoor bouwen hier ingewikkeld ligt. We hebben met hulp van de provincie plannen kunnen ontwikkelen voor 140 woningen, verspreid over het dorp. Dat is maatwerk. Er is hier niemand die in het groen wil bouwen, ook wij niet. Ik ben voorzitter van de stichting Landschap Noord-Holland, dus de natuur gaat mij erg aan het hart.”

Opmerkelijk: aan de verkiezingen doen slechts vijf partijen mee: VVD, GL, CDA, D66 en PvdA. Oostzaan is een van de weinige gemeenten zonder lokale partij.

Zaanstad (157.000 inwoners): versplintering

Geen kwaad woord over de kiezer, maar in Zaanstad legde hij vier jaar geleden een wel heel ingewikkelde puzzel op tafel. De beschikbare zetels werden verdeeld over liefst veertien partijen, met ook nog eens vier zetels voor de vier grootste fracties. Die versplintering leidde tot een coalitie met zeven partijen. Interessant genoeg leidde die bestuurlijke patat kapsalon tot een nieuwe samenwerking in de raad, waarbij per onderwerp politieke bondgenoten werden gezocht, ook in kringen van de oppositie. In de raad bleef het onrustig: VVD, PVV en SP zagen fractieleden boos of teleurgesteld vertrekken.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van Stephanie Onclin van de VVD? “De woningbouw is dit jaar een heel belangrijk onderwerp. Wij willen in een fors tempo 20.000 nieuwe woningen bouwen om de woningnood op te lossen en te zorgen voor meer doorstroming. Dat lukt niet alleen binnenstedelijk, we zullen ook moeten kijken naar de randen van de stad. Dat is een gevoelig onderwerp, dus dat gaat ongetwijfeld veel aandacht krijgen in de campagne.”

Opmerkelijk: de belangstelling voor het lokaal bestuur is groot in Zaanstad. Samen wisten de 14 deelnemende partijen liefst 271 kandidaten op de been te brengen.

Almere (215.000 inwoners): ups en downs

Het electoraat in Almere is grillig als het IJmeer in de herfst, en de politieke partijen deinen mee op de golven. In de afgelopen twintig jaar mochten vier verschillende partijen zich de grootste noemen, om vaak vervolgens meteen weer flink te verliezen. De afgelopen raadsperiode vormde de VVD de grootste fractie in de raad. Eerder mochten Leefbaar Almere, PvdA en PVV dat zoet tijdelijk smaken. De PVV bezet momenteel zes zetels in de raad, maar krijgt tijdens de stembusgang concurrentie van Forum voor Democratie dat wordt aangevoerd door Brent Hadderingh, de jonge directeur van het wetenschappelijk bureau van de partij.

Wat wordt het speerpunt in de campagne van lijsttrekker Toon van Dijk van de PVV? “Het dossier Wonen trekt ook hier veel aandacht. Wij staan er als PVV misschien wat anders in. Het heeft naar onze mening weinig zin om zoveel te bouwen als we de grenzen van het land wijd open laten staan. Dat is dweilen met de kraan open. Dus Den Haag moet maatregelen nemen tegen de instroom van vreemdelingen, dan kunnen wij onze stad aantrekkelijk houden.”

Opmerkelijk: Hassan Buyatui is de lijsttrekker van Denk dat voor het eerst meedoet in Almere. De afgelopen drie jaar vormde Buyatui de eenmansfractie van Nida. Eerder stapte hij met onenigheid uit de PvdA-fractie.

Slag om de Stopera

Op woensdag 16 maart kiest ook Amsterdam een nieuwe gemeenteraad. In aanloop ernaartoe besteedt Het Parool dagelijks aandacht aan de politieke partijen, campagne, peilingen en verhoudingen in de Stopera. Lees ook via parool.nl/verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden