PlusNieuws

Raad: stad moet strenger zijn voor bedrijven als AEB

Om crises zoals bij vuilverbrander AEB te voorkomen moet de gemeente ingrijpen of zich uitspreken als dochterbedrijven van de hoofdstad zoals de RAI of Schiphol commerciële beslissingen nemen die indruisen tegen het publieke belang.

Ruben Koops
De afvalverwerking bij AEB. Beeld ANP
De afvalverwerking bij AEB.Beeld ANP

Dat heeft een meerderheid van de raad uitgesproken tijdens een afsluitend debat over de raadsenquête over de crisis bij vuilverbrander AEB. Hierin gaf de raad het stadsbestuur per motie opdracht om vroegtijdig te waarschuwen als ‘deelnemingen’ (de tientallen bedrijven waar de gemeente Amsterdam een aandeel in heeft) beslissingen nemen die botsen met de publieke belangen van de stad. Onder meer luchthaven Schiphol, congrescentrum RAI, theater Carré en de Port of Amsterdam zijn deelnemingen van de hoofdstad.

Een gevolg van de motie kan zijn dat Amsterdam zich proactief gaat bemoeien met de commerciële beslissingen die deze bedrijven nemen. Nu staan de zakelijke belangen van de deelnemingen doorgaans op de eerste plaats en kan een wethouder alleen achteraf ongenoegen laten blijken over beslissingen.

Debacle

De wens om expliciet te waken voor het publieke belang bij dochterbedrijven komt voort uit het debacle rond vuilverbrander AEB. In de zomer van 2019 belandde het bedrijf op het randje van faillissement toen het een groot deel van de ovens moest uitschakelen wegens ernstige veiligheidsproblemen en achterstallig onderhoud. Amsterdams afval werd verplaatst naar allerlei andere vuilverbrandingen in Nederland, wat een nationale afvalcrisis veroorzaakte. Uiteindelijk kwam het goed, maar de Amsterdamse politiek schrok hier zo van dat besloten werd om AEB te verkopen aan het Rotterdamse afvalbedrijf AVR.

De raad wil dat de gemeente zich strenger opstelt in de richting van dochterbedrijven zoals AEB. Een raadsenquête, een diepgravend onderzoek naar de oorzaken achter het falen van AEB, was namelijk heel duidelijk over de oorzaak van de crisis. Amsterdam had inzake dochterbedrijf AEB decennialang financieel gewin boven de essentiële kerntaken gesteld, zoals het verbranden van huisvuil. Zo werd 15 jaar geleden besloten om AEB uit te breiden met diverse ovens, om grote hoeveelheden bedrijfsafval te kunnen verbranden, met veel meer capaciteit dan de stad nodig had. Deze beslissing, en de wens om geld te verdienen met afval, lag ten grondslag aan veel van de problemen die AEB later plaagden.

Niet meer achteraf

Een aanbeveling van de raadsenquête is om van elk gemeentelijk bedrijf goed na te gaan wat de publieke belangen zijn die daarmee gediend worden. Ook moet de stad waakzamer zijn als commerciële beslissingen daartegen indruisen. Amsterdamse wethouders die gaan over de deelnemingen spreken zich nu soms achteraf uit over gedrag van deze dochterbedrijven. Denk aan de afkeuring over salarissen boven de Balkenendenorm, of gesprekken die gevoerd worden met Schiphol over de arbeidsomstandigheden van het personeel. Maar heeft de misstand in kwestie vaak al plaats gevonden.

De raad wil dat wethouders die contact hebben met deelnemingen assertiever worden en in een vroeger stadium rapporteren als bedrijven keuzes maken die het publieke belang niet dienen. Dat moet voorkomen dat gemeentelijke bedrijven, verblind door commerciële belangen, vergeten wat hun bestaansrecht is als publiek bedrijf.

Amsterdam is vooralsnog niet van plan om andere deelnemingen te verkopen. Er komt wel weer een 'herijking' aan van het beleid, beloofde wethouder Victor Everhardt (deelnemingen), waarin hij opsomt wat de voors en tegens zijn van het financiële belang dat Amsterdam heeft in diverse bedrijven.

Oud-wethouder naar bedrijf Beelen

Udo Kock, tussen 2014 en 2019 wethouder financiën van Amsterdam, wordt adviseur van Larendael, het investerings- en ontwikkelingsbedrijf van ondernemer Wim Beelen. Dit wekte woensdag tijdens een debat over de crisis bij AEB verbazing bij diverse gemeenteraadsleden. Kock was in 2019 verantwoordelijk voor een poging om AEB te verkopen aan Beelen, die groot werd in de afval- en recyclingbranche. Toen de rest van het stadsbestuur AEB niet wilde verkopen aan Beelen, trad hij af.

Inmiddels heeft Beelen, nadat hij eerder dit jaar een stuk grond kocht in de Amsterdamse haven, de ambitie om hier een omvangrijke werf voor superjachten te bouwen. Beelen en Kock kwamen elkaar onlangs weer tegen, waarna Beelen de oud-wethouder vroeg adviseur te worden. “Wat nu nog voor een flink deel een haven voor fossiele bulkgoederen is, kan door de ambities van Larendael een enorme nautische impuls krijgen,” zegt Kock. “Een internationale campus voor ontwerp, onderhoud, en bouw van luxe jachten is een geweldige stap voor de transitie die de Amsterdamse haven moet doormaken. Als het allemaal af is, heeft Amsterdam 3000 banen en een icoon erbij.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden