PlusAnalyse

Raad blokkeert coffeeshopverbod voor buitenlandse toeristen, maar Halsema geeft de moed nog niet op

De Grey Area Coffeeshop in de Oude Leliestraat. Toen de lockdown in de zomer van 2020 voorbij was, stonden er vrijwel direct weer lange rijen toeristen voor de deur. Beeld Nosh Neneh
De Grey Area Coffeeshop in de Oude Leliestraat. Toen de lockdown in de zomer van 2020 voorbij was, stonden er vrijwel direct weer lange rijen toeristen voor de deur.Beeld Nosh Neneh

De gemeenteraad zette donderdag een streep door de plannen van burgemeester Halsema voor een coffeeshopverbod voor buitenlandse toeristen. De raad trekt aan het langste eind, maar helemaal van tafel is de kwestie nog niet.

David Hielkema

Het was niet moeilijk om te zien dat de eerste lockdown in de zomer van 2020 voorbij was: er stonden direct weer lange rijen Franse en Duitse bezoekers bij de coffeeshops in de binnenstad. Voor binnenstadbewoners was het over met de rust.

Om het wiettoerisme terug te dringen, de overlast in de binnenstad aan te pakken en vooral meer grip op de drugsmarkt te krijgen, kwam burgemeester Femke Halsema begin 2021 met het voorstel om buitenlandse bezoekers te weren uit de Amsterdamse coffeeshops. Dit zou moeten gebeuren door te handhaven op een bestaande landelijke maatregel: het zogeheten ingezetenencriterium.

Een meerderheid van de gemeenteraad, onder aanvoering van D66 en GroenLinks, was direct tegen. De voornaamste bezwaren: meer illegale handel, kansarme jongeren die hierdoor in de drugscriminaliteit zouden rollen – en daarbij was het de vraag of het werkelijk de stroom toeristen zou indammen. De PvdA zette de deur nog op een kier: als handhaving mogelijk zou zijn, zou de partij Halsema steunen. Donderdag zette raadslid Fatihya Abdi echter een streep door die optie, door te zeggen dat Halsema ‘onvoldoende garanties’ kan bieden.

VVD, CDA en JA21 bleven over als voorstanders. Betekent dat na anderhalf jaar het einde van het plan, of weet Halsema de raad alsnog voor zich te winnen?

Groei schoot omhoog

Al decennia is er discussie over coffeeshops in Amsterdam. Wijlen burgemeester Eberhard van der Laan wilde in 2012 criminele inmenging tegengaan en een ‘kleinschalige, transparante branche’ creëren. Hij durfde een koopverbod voor toeristen niet aan ‘vanwege zeer negatieve ervaringen’ met straatdealers. Wel was hij voornemens in de binnenstad en rondom scholen 70 van de 215 coffeeshops te sluiten.

Maar door de verdere groei van het toerisme werd de vraag naar wiet en hasj de afgelopen jaren alleen maar groter. Volgens onderzoeksbureau Breuer & Intraval bezochten drie van de negentien miljoen toeristen vijf à zes maal een coffeeshop in 2018. Een precoronaschatting van de jaaromzet van de 166 coffeeshops in de stad – bijna een derde van het Nederlandse totaal – komt uit op minimaal honderd miljoen euro. Btw betalen hoeft niet, omdat cannabis officieel verboden is.

Het zorgt ervoor dat de burgemeester, gesteund door de politie en openbaar ministerie, tot de conclusie is gekomen dat de Amsterdamse cannabismarkt oncontroleerbaar groot is geworden en een voorportaal is voor zwaardere criminaliteit. Coffeeshops zouden criminele ontmoetingsplaatsen zijn, dekmantels voor drugshandel en onderdeel zijn van witwaspraktijken. Hoeveel en welke coffeeshops banden hebben met criminele netwerken, is niet bekend.

‘Winst’ dat ze meedenken

Donderdag boog de raad zich er andermaal over. Halsema bestreed dat meer jongeren in de criminaliteit komen en zei dat de straathandel niet per se hoeft toe te nemen. In haar eerdere woorden: “Alle argumentatie is bewijs uit het ongerijmde. Dat geldt voor hun argumentatie én voor die van mij.”

Maar GroenLinks, D66, Partij voor de Dieren, Volt, SP en Forum voor Democratie hielden voet bij stuk. Wel kwamen de partijen met alternatieve voorstellen om Halsema tegemoet te komen: een door coffeeshops te ondertekenen convenant, verplichte inzage in de financiën van coffeeshops, een reclameverbod voor cannabis in alle winkels en een algeheel blowverbod in de openbare ruimte.

Volgens de burgemeester is het ‘winst’ dat deze partijen met haar meedenken in het ‘meerkoppige’ probleem. Overtuigd is ze nog niet: “Bedankt voor de bereidheid, maar ik denk dat de gesuggereerde oplossingen zich niet verhouden tot het probleem.”

Het is Halsema die een plan voor ogen heeft, doordacht met de politie en het openbaar ministerie, en daar niet van wil afwijken, ondanks gebrek aan steun van de raad én het college.

Hoogstwaarschijnlijk komt ze binnenkort in een brief terug op de voorgestelde plannen voor het ingezetenencriterium. Bovendien komt de burgemeester begin volgend jaar samen met wethouder Sofyan Mbarki (Aanpak Binnenstad) met nieuwe maatregelen om het toerisme te beteugelen. De kans om het coffeeshopverbod voor toeristen daar te benoemen, zal ze ook niet onbenut laten.

Haar woorden donderdag aan het einde van het debat waren in die zin veelzeggend: “Even goede vrienden, maar wij laten het i-criterium gewoon sudderen in uw hoofd.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden