Plus Interview

Promovendus: ‘Wietrokers herinneren zich iets wat niet is gebeurd’

Ieders brein maakt weleens ‘valse herinneringen’, maar na blowen is de kans erop groter, aldus promovendus Lilian Kloft. ‘Cannabis heeft invloed op het geheugen.’

Lilian Kloft Beeld Robert Funke

Moeten we ons zorgen maken over ons geheugen als we bij de coffeeshop zijn geweest?

“In mijn onderzoek naar mensen die weleens high zijn, zie ik dat cannabis invloed heeft op het geheugen. Ik bekijk hiervoor mensen die wel en niet wiet hebben gerookt. In het lab krijgen ze via een virtualrealitybril de indruk dat ze in een bar zijn waar ze getuige zijn van een misdaad of waar ze zelf een tas stelen.”

“Als ze die bril een tijdje op hebben gehad, stellen mijn collega’s en ik wat suggestieve vragen over de misdaad die ze hebben gezien of die ze zelf hebben begaan. Bijvoorbeeld: ‘De tas was zwart, toch?’ terwijl de tas in werkelijkheid bruin was. Veel mensen zullen dan ja zeggen. Het blijkt dat mensen die cannabis hebben gebruikt, vaker zo reageren dan mensen die nuchter zijn. Ze hebben meer valse herinneringen.”

Wat bedoelt u precies met ‘valse herinneringen’?

“Mensen herinneren zich dan iets wat niet is gebeurd. Die herinneringen ontstaan heel spontaan, het overkomt iedereen. Je kunt ze krijgen doordat iemand je suggesties geeft over wat er gebeurd kan zijn. Dit kan bijvoorbeeld in een verhoor na een misdaad.”

Maar kun je dit al hebben nadat je één joint hebt gerookt?

“Ja, nadat mensen een keer wiet hebben gerookt zie je dat ze meer valse herinneringen hebben dan mensen die niet hebben gerookt. Dat cannabis zelf veel invloed heeft, komt ook naar voren uit mijn onderzoek in een coffeeshop in Maastricht. Daar deden mensen aan mee die regelmatig cannabis gebruiken. Sommigen waren high, anderen niet.”

“Tijdens het onderzoek kregen ze een aantal woorden te horen die hetzelfde thema hadden, bijvoorbeeld ‘bed’, ‘rust’, ‘deken’. Daarna kregen ze woorden te zien waarvan ze moesten aangeven of die waren genoemd. Tussen die woorden stond bijvoorbeeld ook ‘slaap’, een woord dat wel met het thema te maken heeft, maar niet was genoemd. Veel mensen – high of niet high – dachten dat ze het woord hadden gehoord. En als er een woord tussen stond dat niets met het thema te maken had, zoals ‘tafel’, dachten alleen de cannabisgebruikers dat dit woord was genoemd.”

U vertelde dat die valse herinneringen ook tijdens een verhoor kunnen ontstaan. Hoe moet de politie daarmee omgaan?

“De politie doet wel standaard drugscontroles bij mensen die een misdrijf hebben begaan, dus bij hen is het wel duidelijk of ze onder invloed zijn. Maar de politie doet dat niet bij mensen die ooggetuige zijn. Terwijl steeds meer mensen cannabis gebruiken. Luxemburg wil zelfs het gebruik ervan legaliseren.”

“Veel mensen kunnen dus onder invloed zijn, zowel daders als ooggetuigen. Misschien moet de politie ook drugscontroles bij ooggetuigen gaan uitvoeren, maar ik weet niet zeker of dit een goed idee is omdat het het politieonderzoek kan schaden. Je kunt er namelijk ook mensen mee afschrikken. Het lijkt me in elk geval goed om drugsgebruikers tijdens een verhoor vooral open, non-suggestieve vragen te stellen. Daarnaast is het beter om ze later, wanneer ze weer nuchter zijn, nog eens te horen.”

En wat voor invloed heeft alcohol?

“Mensen die alcohol hebben gedronken, zijn over het algemeen niet zo goed in het onthouden van details, maar het is niet per se zo dat ze minder accuraat zijn dan mensen die helemaal geen alcohol hebben gedronken. Uit labonderzoek blijkt dat ze niet meer valse herinneringen hebben. Maar voor een onderzoek mag je mensen natuurlijk niet helemaal dronken voeren, vanwege ethische bezwaren. Gelukkig wordt er ook in de kroeg onderzoek gedaan.”

“Als mensen met een alcoholpromillage van 0,8 promille beelden van een misdrijf te zien krijgen en daar als getuige een aantal vragen over moeten beantwoorden, zie je dat dronken mensen wel meer valse herinneringen hebben dan nuchtere mensen.”

Kun je er überhaupt van uitgaan dat je wat aan een verklaring hebt als iemand drugs heeft gebruikt?

“Daar moet meer onderzoek naar worden gedaan, want steeds meer mensen gebruiken ­verschillende soorten drugs en vaak ook nog combinaties daarvan. We leven in een drugstijdperk, maar we weten niet hoe we met drugsgebruikers moeten omgaan die bij een misdaad zijn betrokken. Hier moet echt beleid voor komen.”

Lilian Kloft: ‘Stel gebruikers bij een politie­verhoor vooral open, niet-suggestieve vragen.’ Beeld Getty Images/iStockphoto

Lilian Kloft

Bonn, 20 november 1990

2011-2014bachelor psychologie, Rijksuniversiteit Groningen

2014-2016master forensische psychologie, Universiteit Maastricht

2015klinische stage, Klinik für Forensische Psychiatrie und Psychotherapie, Lüneburg, Duitsland

2015-2016assistentie bij onderzoek psycho­farmacologie, Universiteit Maastricht

2016masteronderzoek, Sydney Child Behavior Research Clinic, Australië

2016 - hedenpromotie psycho­farmacologie en forensische psychologie, Universiteit Maastricht

Lilian Kloft vertelt woensdag over haar onderzoek, bij Aha! in de taproom van Brouwerij Oedipus in Amsterdam-Noord. Aha! is een serie evenementen waar je onder het genot van een vers getapt biertje meegenomen wordt in de laatste inzichten van fascinerende wetenschappers, georganiseerd door bierbrouwer Oedipus en New Scientist. Zie ook: newscientist.nl/agenda-evenementen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden