Privacy zit in de weg: Amsterdam kan gedupeerden toeslagenaffaire niet helpen

Strenge privacywetgeving belemmert de gemeente bij het bieden van hulp aan de bijna 1700 Amsterdamse ouders die gedupeerd zijn door de toeslagenaffaire. Wethouder Moorman krijgt niet te horen wie het zijn.

Een speciale commissie van de Tweede Kamer doet onderzoek naar problemen rond de fraudeaanpak bij de kinderopvangtoeslag.Beeld Robin Utrecht/ANP

Volgens wethouder Marjolein Moorman (Armoede) bestaat het gevaar dat de Amsterdamse gezinnen die slachtoffer zijn van de toeslagenaffaire door gebrek aan hulp verder in de problemen komen. “Deze mensen, die allemaal kinderen hebben, hebben meestal lage inkomens,” waarschuwt Moorman. “Als zij een schuld hebben opgebouwd omdat de Belastingdienst de kinderopvangtoeslag heeft teruggevorderd, leidt dat vaak ook tot andere betalingsachterstanden.”

Tussen 2013 en 2018 voerde de Belastingdienst een agressief antifraudebeleid, waarna bij de minste of geringste verdenking direct een zwaar incassotraject werd ingezet. Dit had tot gevolg dat mensen in de schulden kwamen, depressief werden of langdurige rechtszaken moesten voeren om hun gelijk te halen. De groep bij wie, soms onterecht, grote bedragen kinderopvangtoeslag zijn teruggevorderd, bestaat naar schatting uit 26.000 personen, van wie zich er inmiddels 8300 hebben gemeld bij de Belastingdienst. 1671 van hen wonen in Amsterdam.

In september sloten de Belastingdienst en de Vereniging Nederlandse Gemeenten een akkoord. Gemeenten zouden aan de slag gaan en geld krijgen om gedupeerde gezinnen te helpen hun leven weer op de rit te krijgen. Maar de Belastingdienst kan gemeenten niet één lijst geven met daarop alle ­namen van de gedupeerden, zodat wethouders, onder wie Moorman, aan de slag kunnen. 

Privacy respecteren

“Natuurlijk snappen we dat de privacy gerespecteerd moet worden, maar daar kunnen we een praktische oplossing voor vinden,” zegt Moorman. “Snelle hulp is noodzakelijk en ik weet nu niet wie hulp nodig heeft.” De gemeente kan gedupeerden hulp bieden bij schuldhulpverlening, wonen, zorg, gezin en werk.

Volgens de Belastingdienst heeft de Tweede Kamer de regie bij het vinden van een oplossing. Een wetsvoorstel dat de overdracht van gegevens van gedupeerden naar gemeenten wettelijk regelt, ligt bij de Eerste Kamer en wordt hopelijk nog voor de kerstvakantie aangenomen. Dan kan er in januari gestart worden met het doorgeven van namen, aldus een zegsman van de Belastingdienst. “Dit is een obstakel, hoe zeer we het ook met de gemeenten eens zijn.”

Een voorwaarde is wel dat de huishoudens in kwestie toestemming geven voor het overdragen van hun gegevens aan de gemeente, en daar wringt volgens Moorman de schoen. “Als de fiscus hen belt met het verzoek of ze gegevens ­mogen doorsturen, snap ik dat veel ouders heel wantrouwend zullen zijn, aangezien ze juist in de problemen zijn gekomen door de Belastingdienst. Laat ons die mensen nu proactief benaderen.” Volgens de Belastingdienst is dit géén onderdeel van het wetsvoorstel.

Duurt te lang

Momenteel kan Moorman aan slechts enkele gedupeerden hulp bieden omdat die zich zelfstandig hebben gemeld bij de gemeente, of omdat ze zijn doorverwezen na een persoonlijk gesprek met verantwoordelijk staatssecretaris Alexandra van Huffelen. Binnenkort vinden meer van dat soort gesprekken plaats, maar Moorman vreest dat het veel te lang gaat duren voordat alle 1671 mensen via de Belastingdienst naar Amsterdam zijn doorverwezen.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten roept de staatssecretaris op om snel in gesprek te gaan met de Autoriteit Persoonsgegevens om een oplossing te vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden