Preventief fouilleren in Amsterdam van de baan

De wereldwijde protesten tegen politiegeweld na de dood van George Floyd dwingen burgemeester Halsema tot een draai: Amsterdam ziet voorlopig af van preventief fouilleren.

Gevonden messen bij jongeren in Buitenveldert.Beeld Politie

Burgemeester Femke Halsema trekt het plan om preventief fouilleren in te voeren in Amsterdam terug. Daarmee is een controversieel plan voorlopig van tafel. “Draagvlak in de raad en in de stad is essentieel,” zegt Halsema. “We willen nu eerst gesprekken hervatten tussen politie, gemeente en inwoners over etnisch profileren om daarna te besluiten of we met dit of een ander voorstel doorgaan.”

De gemeenteraad is al langer sceptisch over het idee van politiechef Frank Paauw. Hij is voorstander, omdat preventief fouilleren er volgens hem voor zorgt dat criminelen hun wapens thuis laten als zij de straat op gaan in een gebied waar gecontroleerd mag worden. Ook de inwoners zouden zich veiliger voelen door deze zichtbare politieacties.

Paauw was eerder commandant in Rotterdam, waar preventief fouilleren staande praktijk is. Dat heeft in de stad en in de politiek niet tot controverse geleid. In februari kondigde Paauw aan het in Amsterdam ook graag te willen invoeren. Vanwege de aanhoudende golf van geweld, voornamelijk in Zuidoost, waarbij soms jonge jongens worden doodgeschoten of neergestoken, lukte het Paauw onlangs burgemeester Halsema te overtuigen.

Maar kort daarna kwam in de VS George Floyd om door politiegeweld. Dat leidde ook in Amsterdam tot grote demonstraties, op de Dam en in het Mandelapark. Bij die laatste manifestatie kwamen ruim 11.000 mensen samen. Dat heeft de partijen in de raad die nog twijfelden in het kamp van de tegenstanders geduwd.

Slimmere manieren

“Preventief fouilleren veroorzaakt etnisch profileren en dat zet mensen op achterstand,” zegt raadslid Johnas van Lammeren (Partij voor de Dieren). “Het zou heel raar zijn om dat in te voeren in een tijd waarin er eindelijk een grote beweging is van Amsterdammers die zeggen: we pikken dit niet meer.”

Voor de PvdA is een groot bezwaar dat niet met de bewoners van Zuidoost is gesproken, waar de proactieve controles hoofdzakelijk uitgevoerd zouden worden. “De stad is klaar is met racisme en discriminatie op basis van afkomst en huidskleur. Er moeten slimmere manieren te verzinnen zijn om wapens van de straat te halen,” zegt PvdA-raadslid Sofyan Mbarki. “En wat dit ook is, je zult er eerst over in gesprek meten met de bewoners in de wijken die het betreft, voordat ik er in de raad over stem.”

De PvdD en de PvdA sluiten zich aan bij D66, GroenLinks, Denk en Bij1, die zich al langer tegen preventief fouilleren hadden gekeerd. Daardoor is een meerderheid van zeker 30 zetels tegen. Halsema heeft daarop besloten het plan in te trekken.

Dat vinden de rechtse partijen in de raad niet leuk. “Het is onbegrijpelijk dat de veiligheid in Zuidoost op de lange baan wordt geschoven. In de strijd tegen wapenbezit onder jongeren moeten alle instrumenten ingezet worden”, zegt VVD-fractievoorzitter Marianne Poot. “Juist preventief fouilleren kan a-selectief. Rotterdam is het bewijs dat het werkt aldaar vele wapens in beslag zijn genomen dankzij preventief fouilleren.” Ook het CDA is kritisch. “Slechte zaak”, zegt raadslid Diederik Boomsma. Volgens Annabel Nanninga van Forum voor Democratie heeft Halsema de raad niet nodig om dit soort maatregelen in te voeren. “Fouilleren onmiddellijk invoeren!”, zegt ze.

Mening bewoners Zuidoost

Opvallend is dat de burgemeester aankondigt eerst in gesprek te willen gaan met de bewoners. Dat lijkt een reactie op de voorzichtige kritiek eerder deze week van stadsdeelvoorzitter Tanja Jadnanansing (PvdA) van Zuidoost in Het Parool. Zij ziet dat er, ook in haar wijk, voor- en tegenstanders zijn, maar merkte op dat Halsema en Paauw het voornemen alleen aan de gemeenteraad hadden voorgelegd, maar niet aan de bewoners.

Vanwege het grote risico op etnisch profileren, waarbij mensen van kleur een grotere kans hebben om te worden aangehouden dan witte mensen, is de Amsterdamse politie al jaren zeer terughoudend met dit middel. Al sinds de jaren van burgemeester Van der Laan vinden hier alleen proactieve verkeerscontroles plaats.

De politie was gestopt met preventieve fouilleeracties in buurten vanwege de kleine opbrengst – slechts 25 wapens per 1000 gefouilleerden – en de grote druk op de schaarse politiecapaciteit. 

Burgemeester Halsema stuurt volgende week een brief naar de raad met een toelichting op het terugtrekken van preventief fouilleren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden