Plus

President rechtbank: 'Bemiddelen is beter dan procederen'

Christa Wiertz is nu ruim honderd dagen president van de Amsterdamse rechtbank. Daar is velerlei vernieuwing in gang gezet. 'Het is hier heel energiek, alles beweegt.'

De nieuwe president van de rechtbank, Christa Wiertz, wil de rechtspraak 'meer met de stad verbinden' Beeld Lin Woldendorp

Het raam van de werkkamer van de nieuwe president van de Amsterdamse rechtbank, Christa Wiertz, biedt uitzicht op de bouwput waaruit een nieuwe rechtbank verrijst, op de Zuidas naast de monumentale oude vleugel aan de Parnassusweg en de zuidelijke ringweg A10.

"Het uitzicht past bij mijn functie," stelt Wiertz vast. "Alles is hier dynamisch." Ze is nu honderd dagen in dienst en heeft kennis gemaakt in alle sectoren van haar rechtbank, die in 2018 ongeveer 130.000 zaken afhandelde. Kantonrecht (grofweg 55 procent van alle zaken), bestuursrecht (10 procent), handelsrecht (15 procent) en strafrecht (20 procent).

In alle geledingen zijn projecten gaande om de rechtspraak 'meer met de stad te verbinden en dichter bij de mensen te brengen'. Dáár gaat goede rechtspraak om, vindt Wiertz.

Dit is een grote, maar vooral heel energieke rechtbank. Alles leeft en beweegt voortdurend. We proberen steeds meer naar de stad toe te draaien. Zoals ons nieuwe gebouw, met veel glas, opener staat naar de stad, zo proberen we dat ook inhoudelijk te zijn."

Overigens is het volgens Wiertz, én volgens een visitatiecommissie, hoog tijd dat de rechtspraak er geld bijkrijgt. "Als je al constant moet overwerken om alle lopende zaken draaiende te houden, zoals nu, heb je geen tijd te bedenken hoe het over vijf jaar moet. Innovatie kost tijd en geld. De druk is nu al hoog, maar als we meer willen innoveren, hebben we flink meer ruimte nodig in ons budget."

Huisuitzettingen
"Een mooi initiatief draait om mensen die hun huur niet meer kunnen betalen en hun huis uit dreigen te worden gezet," zegt Wiertz. "De sector kantonrecht heeft afspraken gemaakt met inmiddels alle woning­corporaties in de stad om op de zitting betalingsregelingen te kunnen treffen."

De schuldhulpverleners van de gemeente komen naar de behandeling van de zaak in de rechtbank om te ­bezien of alsnog iets valt te regelen. "Inmiddels zijn alle vijf de woningcorporaties aan boord. Dat is hartstikke belangrijk. Voorheen kon de rechter niet veel, want drie maanden huurachterstand betekende ontruiming," zegt Wiertz.

"Door de samenwerking met woningcorporaties en de schuldhulpverlening zijn er meer mogelijkheden om een realistische betalingsregeling te treffen. Een duurzame oplossing door zulke samenwerking is betekenisvol, want we treden dan maatschappelijk effectiever op." De gang van zaken staat uitgelegd in folders in vele talen.

Verkorte procedures
In handelszaken - civiele procedures waarin iemand een conflict heeft met een ander of met een bedrijf, om meer dan 5000 euro - zijn verkorte procedures bedacht voor zaken die vaak ­jaren sleepten. Neem een conflict tussen een aannemer en iemand die zijn huis laat verbouwen.

"De partijen die voor de nieuwe procedure kiezen, moeten alle stukken nu binnen zes weken inbrengen. Op de zitting doet de rechter dan direct mondeling uitspraak, óf na vier weken schriftelijk. In die snelkookpan voorkomen we dat procedures zich eindeloos blijven voortslepen."

Wijkrechtspraak
Van New York zijn de community courts afgekeken: rechtspraak in de wijk rond bijvoorbeeld bewoners of gezinnen met een verscheidenheid aan problemen.

"In Eindhoven zijn ze al begonnen, wij zijn met de gemeente aan het verkennen. Het kan in een buurthuis of een andere plek waar de buurt kan bijeenkomen voor zaken over lichte vergrijpen of allerlei problemen van mensen met bijvoorbeeld schulden of verslaving."

CV

Geboren op 13 september 1960 in Vught

1978: bedrijfsleider modezaak
1988: gerechtssecretaris gerechtshof Den Haag
1997: projectleider op het ministerie van Justitie
1998: sectorcoördinator rechtbank Utrecht
2000: rechter in Utrecht
2002: teamvoorzitter rechtbank Utrecht
2004: sectorvoorzitter rechtbank Arnhem
2012: president rechtbank Oost-Brabant
2019: president rechtbank Amsterdam

"De drempel van de rechtbank valt deels weg. In New York is aangetoond dat het vertrouwen toeneemt als de rechter de wijk in komt. Mensen wordt weer perspectief geboden. We moeten dit samen doen: gemeentelijke ­instanties die voor oplossingen nodig zijn, moeten meedoen."

Gericht Op Oplossing
In het project Gericht Op Oplossing zoekt een in onderhandelen geschoolde rechter in civiele zaken met de strijdende partijen naar een duurzame oplossing voor hun geschil. "Wat zit er áchter de juridische vraag die de rechter is voorgelegd? Wat is de oplossing voor dat achterliggende probleem? We willen dat niet maar één partij wint."

Eén mediationcoördinator bekijkt voorafgaand aan de zitting of er voldoende ruimte en bereidheid is om te onderhandelen. Het is cruciaal dat alle betrokkenen oprecht naar een oplossing willen zoeken. Voor de ­zitting wordt dan meer tijd uitgetrokken dan gebruikelijk was: tot drie uur.

"Het grote voordeel van deze bemiddelende werkwijze is dat de partijen vaker tevreden zijn met de uitkomst en niet meer doorprocederen. Dat scheelt pijn, tijd en energie." De werkwijze kan bijvoorbeeld ook op ingewikkelde echtscheidingen worden toegepast.

Zwaarbeveiligde rechtszaken

De bouw van de nieuwe rechtbank vordert gestaag. Eind 2020, begin 2021 moet die in gebruik worden genomen. Dan zitten alle sectoren van de rechtbank weer in één gebouw (en niet meer in drie, zoals nu). "Dat is hartstikke belangrijk, want we willen één team zijn."

Het gebouw moet door de grote ramen een veel opener en toegankelijkere uitstraling krijgen dan de oude rechtbank met het vele beton. In de nieuwbouw komen ook twee grote zalen die, wat de beveiliging betreft, het midden zullen houden tussen een reguliere rechtszaal en de zwaarbeveiligde 'bunker' in Osdorp.

Dat is belangrijk, omdat de druk op de zwaarbeveiligde zalen in Osdorp en op Schiphol groot is. Hoewel alle partijen na de totaal uit de hand gelopen liquidatiezaak-Passage bezwoeren zo'n megazaak nooit meer te willen, staan alweer enorme processen op stapel tegen criminele organisaties die vele liquidaties lieten plegen en waarin hoofdverdachten tegen een levenslange gevangenisstraf zullen strijden.

De rechtbank kan maar beperkt bepalen hoe groot zulke zaken groeien, zegt Wiertz.

"Het Openbaar Ministerie bepaalt hoe verdachten worden vervolgd en moet ons verzoeken doen. In de nieuwbouw kunnen we ook de complexere zaken beter aan. Zittingen zijn ingewikkelder geworden, bijvoorbeeld doordat de slachtoffers en ­nabestaan­den ook grotere rollen hebben gekregen, dus daar spelen we op in."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden