Plus Achtergrond

Politie over zwijgcultuur rond liquidaties: ‘Práát in plaats van stille tochten’

De stille tocht voor rapper Ishmael Gumbs, die in 2009 in Zuidoost werd doodgeschoten. Beeld Amaury Miller

Zuidoost staat onder hoogspanning door grof geweld zoals liquidaties. Onderzoeken lopen stuk op de zwijgcultuur. De politie: ‘Je kunt stille tochten blijven houden en ach en wee roepen, maar help ons liever.’

Al maanden is op straat in Amsterdam-Zuidoost, en zéker in het criminele milieu, de spanning om te snijden. In de nacht van 3 op 4 augustus werd Genciël ‘Genna’ Feller (23) uit de Bijlmer bij het huis van zijn vriendin in Almere doelwit van een kogelregen. Ze kwamen van een feest waar meer criminelen waren.

Te midden van de kogels die ook in woningen belandden, overleefde Feller met veel geluk. Hij dook onder op Curaçao, met drie kogels nog in zijn lichaam. Daar werd hij op 2 september alsnog vermoord door twee schutters.

Ruim twee weken later, op 18 september, werd zijn vriend Kelvin Maynard (32), ex-profvoetballer, door twee mannen op een scooter geliquideerd in Zuidoost.

Op straat wisten ze meteen hoe het zat: Feller en Maynard hadden met vrienden een partij ‘van 400 kilo’ cocaïne geript (gestolen) van een zware crimineel, die heeft gezworen wraak te nemen op elke betrokkene.

Verbrande telefoons

De vermissing in Suriname van de vaak in Amsterdam verkerende Romeo Donk en Hari Bisnoepersad – beter bekend als ‘Roy Hari’ – wordt door velen in datzelfde conflict geplaatst. Ze zijn sinds 17 september niet meer gezien. De door Hari van zijn broer geleende auto werd uitgebrand aangetroffen, met daarin de verbrande telefoons van het duo. De aanname in het criminele milieu is dat ze zijn geliquideerd.

Voor al die hardnekkige en wijdverbreide verhalen is geen bevestiging gevonden door het Amsterdamse rechercheteam dat de liquidatie van Maynard onderzoekt, en dat met de Antilliaanse en Surinaamse collega’s meekijkt in de onderzoeken naar de moord op Feller en de ontvoering of liquidatie van het duo. Toch, dat maakt op straat niet uit.

Daar werd ook iedereen opgeschrikt door een gruwelijk filmpje op sociale media van de ‘op Curaçao geliquideerde en onthoofde schutter’ die Feller zou hebben vermoord – terwijl al snel bleek dat het om een tragisch ongeluk op de Dominicaanse Republiek ging.

En een brand in Gein in de nacht van maandag op dinsdag werd ook meteen als aanslag op een betrokkene in het conflict beschouwd, hoewel de politie daarvoor nog geen bewijs ziet.

Stille tochten

De liquidaties van Feller en Maynard volgden op de moord op de in Amsterdam beruchte Inchomar Balentien (33), in juli bij metrostation Kraaiennest, en de moorden op Julian Curiel (28) in augustus bij de flat Hogevecht en de 17-jarige rapper Jay-Ronne ‘Trappydemon’ Grootfaam bij de flat Florijn – allemaal in de Bijlmer.

De geweldsgolf was aanleiding voor verscheidene stille tochten, waarin ook familieleden en vrienden van de slachtoffers meeliepen.

Ondertussen stuitte de recherche op het probleem dat (ook) in Zuidoost zo vaak opdoemt: de zwijgcultuur. In de kring van de vermoorde jonge mannen is duidelijk van alles bekend over de achtergronden van de moorden – bij vrienden, familie, kennissen – maar als de rechercheurs aankloppen, krijgen ze nul op het rekest.

Het begint al bij de heel jonge kinderen. “In een Bijlmerflat heb je op de ene galerij het heel jonge jongetje dat misschien eens iets heeft verklapt waardoor de andere heel jonge jongetjes uit de andere delen van de flat hem als ‘snitch’ hebben bestempeld. Zo’n kind durft niet meer naar buiten,” zegt recherchechef Bob Schagen. “De enige kans die hij ziet, is iets crimineels doen waardoor hij status krijgt. Zo ben je hem kwijt nog voor hij in de maatschappij ook maar één kansje heeft gehad.”

Geen camera’s

Commissaris Chris Koers, districtschef van Zuidoost en Oost, wordt steeds met het fenomeen geconfronteerd. “Familie en vrienden roepen ach en wee, maar praten niet. Je kunt stille tochten blijven houden, maar hélp ons liever. Op straat is veel bekend, maar de sociale omgeving van die jongens komt niet naar ons met informatie waarmee wij verder kunnen.”

Bob Schagen is leider van het Team Grootschalige Opsporing dat de aanslagen op Feller, Maynard en Balentien onderzoekt. “Binnenkort is de herdenking van de moord op rapper Bolle,” zegt hij. Bolle, (Gondilio Lowland, 19) werd op 10 oktober 2018 in Venserpolder neergeschoten. “Hij werd slachtoffer van een ander type schietpartij dan de recente liquidaties, maar ook hier speelde het gemak waarmee men over wapens beschikt en schiet.”

“Ook op die herdenking zal men weer oproepen het geweld te stoppen. Leuk en aardig, maar door die stille tochten houdt het niet op. Dat weet ook iedereen. Uit die gesloten gemeenschappen zouden mensen naar voren moeten stappen om hun verhaal te doen. Dát zou helpen.”

Hoewel in Zuidoost volop is geïnvesteerd in zowel de fysieke als de sociale infrastructuur, heeft het bestuur nauwelijks iets gedaan aan tastbare beveiliging, stellen de politiechefs vast. Schagen: “De binnenstad hangt hé-le-maal vol, maar op veel plekken in Zuidoost is geen camera te bekennen.”

Koers: “We snappen dat de prioriteit lang in de binnenstad heeft gelegen, maar het is nu tijd voor een Zuidoostoffensief.”

Machetes

Een zorgwekkend fenomeen zijn de alsmaar jongere kinderen die vallen voor drill music: een uit Chicago en Engeland overgewaaide variant op rap en hiphop, waarin geweld én dure spullen worden verheerlijkt. “Daar zit een grote zorg,” zegt Koers. “Kinderen van een jaar of elf zitten elkaar naar het voorbeeld van de You­Tubefilmpjes om de lulligste conflicten met messen en machetes achterna op straat. Met zúlke kapmessen. De iconen in de clips strooien met geld en zwaaien met wapens; de jongens die het allemaal nadoen eindigen uiteindelijk óf achter de dikke deur óf in een kist. Wij kijken machteloos toe.”

Koers zou graag ‘overheidsbreed’ de strijd aangaan om het voorgeschotelde geweld te keren. “We zouden die drillrapgroepen geen podium moeten bieden. Adverteerders zouden hun ­reclames niet rond die filmpjes op YouTube moeten willen plaatsen. In Londen heb je zeventien analisten die niets anders doen dan speuren naar die filmpjes, zodat maatregelen kunnen worden genomen om ze weg te krijgen. Daar moeten wij van leren.”

De kinderen die ooit vielen voor de gangstarapformaties Hopi Boys of de Green Gang uit Zuidoost van, om iemand te noemen, de voor een liquidatie tot 18 jaar cel veroordeelde voorman Jason L. (27), zijn nu volwassenen. Of bijna.

Koers: “De volgers van toen én die van nu zijn jonge kinderen uit milieus met veel armoede en weinig perspectieven. Vaak hebben ze een laag IQ en zijn ze heel beïnvloedbaar. Ze komen heel jong in die drugsmilieus en die geweldssfeer terecht. We hebben zó’n behoefte aan families die met de overheid zouden willen voorkomen dat die gastjes afglijden. Tegelijkertijd moeten we de criminele kopstukken ridders te voet maken door ze hun dure spullen af te pakken en ze hun status te ontnemen.”

En de zwijgcultuur moet worden doorbroken. Dat, zeggen Koers en Schagen, kan de politie niet alleen. “De maatschappij, de politiek, de media: het móét gezamenlijk. Anders blijven we machteloos op die glijdende schaal van wapens, geld en geweld.”

Liquidaties

- Inchomar Balentien, die in 2013 al eens van dichtbij met een automatisch wapen is beschoten op de Antwerpenbaan in Amsterdam-Nieuw-West en die voorkomt in vele politiedossiers, kan onmogelijk vluchten als hij in de nacht van 20 op 21 juli wordt beschoten bij metrostation Kraaiennest in de Bijlmer. Hij sterft op straat.

- Genciël ‘Genna’ Feller wordt in de nacht van 3 op 4 augustus met heel veel kogels beschoten in Almere, waar hij dan bij zijn vriendin verblijft. Ze komen terug van een feest waar veel criminelen waren. Hij overleeft, maar heeft drie kogels in zijn lijf.

- Feller duikt met zijn vriendin onder op Curaçao, maar wordt daar in de ochtend van 2 september alsnog ­geliquideerd door twee mannen die hem van dichtbij onder vuur nemen als hij in een auto zit voor een bekende broodjeszaak in Willemstad. De angst in Zuidoost laait op, want de aanname is dat meer geweld zal volgen.

- Ex-voetbalprof Kelvin Maynard, wiens carrière is gestrand door een knieblessure, rijdt op 18 september rond 20.30 uur in zijn Volkswagen op de Langbroekdreef als twee mannen op een scooter hem onder vuur nemen. Ze hebben hem waarschijnlijk al even gevolgd. Hij is vermoedelijk al bewusteloos als zijn auto een brandweerkazerne ramt. Reanimatie is kansloos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden