Amsterdam Bewaar

Politie Amsterdam start proef met bodycams

Agenten kunnen beelden die door henzelf zijn gemaakt niet bekijken. Zo wil de politie de privacy van een ieder op de film waarborgen.
Agenten kunnen beelden die door henzelf zijn gemaakt niet bekijken. Zo wil de politie de privacy van een ieder op de film waarborgen. © Rink Hof

De Amsterdamse politie start een proef met bodycams om de veiligheid van agenten te vergroten. Honderd politiemensen gaan met een camera op hun lijf filmen als een situatie escaleert. Maar er is ook kritiek.

''s Nachts rond de uitgaanspleinen van Amsterdam of bijvoorbeeld bij het aanspreken van moeilijke jeugdgroepen krijgen politiemensen veelvuldig te maken met opgefokte mensen. Ik ben twintig jaar chef van de binnenstad geweest en voor agenten is het bijna standaard geworden." 

Commissaris Jan Pronker weet waar hij het over heeft, als hij spreekt over 'hectische situaties' en 'het veiligheidsgevoel' van de collega's.' Het zijn de toverwoorden bij de proef die de Amsterdamse politie is gestart: in onoverzichtelijke en bedreigende situaties gaan Amsterdamse agenten filmen met bodycams, kleine cameraatjes die op het uniform zijn bevestigd. Zo moet de veiligheid van Amsterdamse agenten worden vergroot.

De Amsterdamse politie heeft zo'n honderd camera's gekocht, die over de twintig basisteams in de stad worden verdeeld. Er zijn twee soorten camera's: één die alleen opneemt en een camera die de beelden rechtstreeks naar de meldkamer stuurt, die live kan meekijken. Pronker: "Dat is bijvoorbeeld handig bij een achtervolging of een schietpartij."

Cruciaal begin van een incident
Agenten mogen zelf kiezen of ze een camera dragen én ze besluiten zelf wanneer de camera aangaat. Om te voorkomen dat het vaak zo cruciale begin van een incident verloren gaat, bewaart de camera ook de beelden die zijn gemaakt in de halve minuut of minuut voordat de agent op de opnameknop drukt. 

De bodycambeelden worden in het interne systeem van de politie opgeslagen. Voor maximaal 28 dagen, daarna wordt het materiaal automatisch gewist, tenzij de film nodig is voor een strafzaak of een klachtprocedure. Daarover beslist een officier van justitie of een klachtencommissie. Als advocaten de beelden willen gebruiken in een strafzaak kunnen ze daarvoor een aanvraag doen.

Agenten kunnen beelden die door henzelf zijn gemaakt niet bekijken. Zo wil de politie de privacy van een ieder op de film waarborgen.

Wie weet dat hij wordt gefilmd laat het wel uit zijn hoofd zich te misdragen

Commissaris Jan Pronker

Doel van het experiment (kosten ongeveer twee ton) is nadrukkelijk de veiligheid van politiemensen vergroten, zegt Pronker. "Wie weet dat hij wordt gefilmd laat het wel uit zijn hoofd zich te misdragen. Internationaal onderzoek heeft aangetoond dat het geweld tegen agenten verminderd als bodycams worden gedragen." Zijn de bodycams dan alleen in het belang van de agenten? "Nee, het is ook in het belang van de burger als het niet tot een confrontatie komt met de politie."

Over de effecten van bodycams is al geruime tijd veel discussie. Goed onderzoek is schaars. Wetenschapper Sander Flight deed in opdracht van de politieacademie literatuuronderzoek naar de effecten van bodycams in landen als de Verenigde Staten, Engeland, Canada en Nederland. Hij concludeerde begin dit jaar: "De invoering van de bodycam door de politie leidt niet altijd tot gewenste effecten zoals vermindering van het aantal klachten en geweldgebruik door politie." Of geweld tegen de politie daalt, is onvoldoende onderzocht. 

Wetenschappelijke toetsing
De effecten van bodycams lijken sterk af te hangen van het beleid, schrijft Flight. "Moet de politie zelf de bodycam aanzetten of staat hij altijd aan? En wie werken met de bodycams: doet men dit alleen vrijwillig of is het gebruik verplicht? (...) Hoe dit alles op elkaar inwerkt is nog niet duidelijk; niet in het buitenland en ook niet in Nederland." De Amsterdamse proef moet een experiment worden dat door Flight juist wél wetenschappelijk wordt getoetst. 

Rejo Zenger van burgerrechtenbeweging Freedom Inc is zeer uitgesproken over het experiment van de Amsterdamse politie, dat komt voordat landelijk beleid is ontwikkeld door de nationale politie: "Ik word hier een beetje boos van. Er is geen landelijk beleid over het gebruik van bodycams, maar toch begint de Amsterdamse politie er mee. Ze willen graag bodycams, maar ze hebben niet bedacht welk probleem ze er mee willen oplossen." 

Zenger verbaast zich over het enthousiasme van veel agenten voor de bodycam. "Hun eigen handelen zal onder een vergrootglas worden gelegd. De besluiten die een agent in een split second moet maken, kunnen eindeloos worden geanalyseerd. Ik snap de euforie niet."