Ruben Koops. Beeld Artur Krynicki
Ruben Koops.Beeld Artur Krynicki

Poetin kwam naar Amsterdam, en Eberhard van der Laans protest was even subtiel als subliem

Plus

Ruben Koops

Het was een zonnige maandagmiddag in het voorjaar van 2013 toen zeven zwarte limousines de Amstel op reden. Rijen dik stonden de mensen en zo ver het oog kon zien, wapperden er regenboogvlaggen in de wind.

Uit welke van de zeven identieke auto’s Vladimir Vladimirovich Poetin zou stappen, wist PvdA-wethouder Carolien Gehrels niet precies. Zij stond bij de ingang van Museum de Hermitage om het Russische staatshoofd welkom te heten. Hij was te gast in Amsterdam om een tentoonstelling te openen, ter ere van het Nederland-Rusland Jaar 2013. ‘Poetin, go homo!’ schreeuwden sommige mensen in het publiek.

Wat Gehrels wel wist, was dat zij, en niet burgemeester Eberhard van der Laan, op dat moment de ambtsketen van de stad Amsterdam om haar nek had hangen. De hand van Gehrels, getrouwd met een vrouw en locoburgemeester van de hoofdstad, zou de eerste zijn die Poetin die dag zou schudden.

Koningin Beatrix, het was een paar weken voor haar abdicatie, had een half uurtje daarvoor verschrikt gevraagd waar Eberhard eigenlijk bleef. Maar die zou die dag niet verschijnen in de Hermitage. Officieel omdat hij het te druk had met de voorbereidingen voor de abdicatie. Het zorgde, zacht uitgedrukt, voor opgetrokken wenkbrauwen bij het staatshoofd.

De echte reden was dat Van der Laan al wekenlang worstelde met de vraag of hij Poetin kon ontvangen. In Rusland was ten tijde van het staatsbezoek de inperking van de mensenrechten in volle gang. De Doema, het parlement, had een wet in voorbereiding die het propageren van homorelaties zou verbieden, op straffe van forse boetes.

Er werd schande van gesproken op allerlei niveau’s. Maar het was wijlen Eberhard van der Laan die aanvoelde dat het hypocriet zou zijn als uitgerekend de burgemeester van Amsterdam zou doen alsof er niets aan de hand was, zodra president Poetin zou arriveren.

Pas op de ochtend van het staatsbezoek hakte hij de knoop door. “Doe jij het maar Carolien,” zei hij door de telefoon. “Dat vind ik veel mooier.” Even later kwam de chauffeur voorrijden om Gehrels op te halen. De ambtsketen lag in een doosje op de achterbank.

De zaal in de Hermitage waar Poetin toegesproken zou worden, zat vol ceo’s van grote bedrijven. Toen Gehrels alvast de keten omhing, kwam Ahmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam, direct naar haar toe gelopen. “Waarom draag jij ’m?” vroeg hij lachend. Verschrikt deed Gehrels hem maar weer even af, bang dat het plan van Eberhard en haarzelf op het laatste moment nog spaak zou lopen.

Dat gebeurde niet. Even later drukte Gehrels als eerste burger van Amsterdam de stevige hand van Poetin. Het is twijfelachtig of hij deze subtiele maar sublieme daad van protest ooit bewust heeft opgemerkt. Maar de lhbtq-gemeenschap in Amsterdam en ver daarbuiten zag het wel, en heeft het erover tot op de dag van vandaag.

Gehrels herinnert zich dat er achteraf veel ceo’s naar haar toe zijn gekomen om haar te complimenteren. Omdat ze zelf een zoon of dochter hebben met een geaardheid die in Rusland strafbaar zou zijn, bijvoorbeeld.

Door de oorlog in Oekraïne worden steeds meer topbestuurders die er in 2013 bij waren, of hun opvolgers, gedwongen om nu ook een keuze te maken. Shell heeft die keuze gemaakt, zelfs de Hermitage zet zijn toekomst op het spel door de samenwerking met het museum in Sint-Petersburg te staken. Andere Amsterdamse bedrijven zoals Heineken hebben die stap nog niet gezet.

Misschien helpt dit verhaal bij het verzamelen van de moed die nodig is om bijzondere dingen te doen.

Politiek verslaggever Ruben Koops belicht in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? r.koops@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden