PlusUitleg

Plastic scheiden? Dat kan een machine blijkbaar beter

Uit sorteeranalyses blijkt dat er voor 20 tot 30 procent vervuiling in apart opgehaald plastic zit.Beeld Getty Images

Amsterdammers hoeven hun plastic niet meer apart aan te bieden. Dat levert te weinig op. Wel komen er aparte bakken voor gft, terwijl dat in het verleden al eens op een mislukking uitliep.

1. Plastic scheiden deden we in Amsterdam toch nog niet zo lang?

Tegen heug en meug kwam Amsterdam tien jaar geleden met aparte containers voor plastic. Andere gemeenten hadden die allang, maar hier leek het de stad beter om plastic te verbranden in de hyperzuinige afvalovens van het Afval Energie Bedrijf (AEB). Pas na druk van het kabinet ging Amsterdam overstag, terwijl milieubewuste Amsterdammers destijds vanuit Oost naar Diemen fietsten om hun plastic dan maar daar weg te gooien. Maar een doorslaand succes is het nooit geworden, zelfs niet toen elke buurt in 2013 oranje containers kreeg voor plastic.

2. Waarom stopt Amsterdam met het apart ­ophalen van plastic afval?

Het scheiden van plastic kunnen we beter ­overlaten aan een machine, concludeert het stadsbestuur. Meer en meer afvalbedrijven, waaronder het Amsterdamse AEB, hebben een scheidingsinstallatie die het huisvuil na ­inzameling sorteert. In jargon heet dat ‘nascheiding’. Volgens de wethouders levert dat meer milieuwinst op dan ‘bronscheiding’ door Amsterdammers thuis.

Amsterdam werd ook gedwongen tot een ­keuze door nieuwe afspraken tussen de gemeenten en het Afvalfonds, dat namens het bedrijfsleven het opruimen van verpakkings­afval betaalt. Gemeenten moeten voortaan ­kiezen: doen ze aan bronscheiding óf nascheiding? Allebei tegelijk wordt te duur. Daar komt bij dat Amsterdammers het plastic niet bepaald netjes scheiden. Uit sorteeranalyses blijkt dat er voor 20 tot 30 procent vervuiling in zit. ­Volgens de afspraken met het bedrijfsleven wordt de inhoud van de plasticbak afgekeurd voor recycling als die meer dan 15 procent ‘stoorstoffen’ bevat, dus afval dat eigenlijk in een andere bak thuishoort.

3. Hoe reageren milieubewuste Amsterdammers op het besluit?

Met een mix van berusting en begrip. De vrees is wel dat nascheiding leidt tot minder bewustzijn over afval. “De eerste keer dat je de plastics apart houdt, denk je: wauw, wat veel!” zegt ­Elisha Weeber van Wasted, een organisatie die in Noord plasticscheiding stimuleert met een beloningssysteem. “Wij willen dat mensen ­verantwoordelijkheid nemen voor het afval dat ze aanschaffen,” zegt ook Jerry van den Broeke van IJburg Schoon. Dat is, zegt hij, toch ook de bedoeling van de gemeente: een circulaire economie in plaats van een wegwerpmaatschappij. “Meer repareren en een andere verhouding tot spullen.”

4. Werkt nascheiding beter?

Door verbeterde techniek heeft scheiding door de machine de toekomst, verwacht directeur Cees de Mol van Otterloo van het Afvalfonds. En dan vooral in grote steden. In Rotterdam haalt de scheidingsinstallatie per maand net zoveel plastic uit het vuilnis als de Rotterdammers tot voor kort in een heel jaar.

De Mol van Otterloo schat dat de grote steden jaarlijks zo’n twee kilo plastic per inwoner ophaalden door bronscheiding, terwijl dat door nascheiding liefst vijftien kilo is. Hij erkent dat ‘bronscheiding’ in kleinere gemeenten ­minstens zoveel oplevert, maar daar hebben de bewoners meer ruimte voor een aparte ­afvalbak. Het argument dat zelf scheiden ­mensen alert maakt op hun afval, legt De Mol van Otterloo naast zich neer. “Daar reageer ik altijd een beetje bot op,” zegt hij. “Wij betalen gemeenten niet voor bewustwording.”

Afvalwetenschapper Ulphard Thoden van Velzen van de Wageningen Universiteit ­verwacht dat 80 procent van de Nederlanders zelf hun plastic, blik en drankkartons uit het afval blijven vissen. Maar in de grote steden is ‘bronscheiding’ kwetsbaar, legt hij uit. Niet alleen doordat hier minder ruimte is voor extra afvalbakken, maar ook omdat groepen waarvan bekend is dat ze minder aan afvalscheiding doen (‘studenten, toeristen, niet-westerse allochtonen’) in de grote stad oververtegenwoordigd zijn.

5. Verdwijnen uit de hele stad volgend jaar de plasticbakken?

In Noord blijven ze nog wat jaren langer. In Noord en ook in De Pijp staan ondergrondse containers die het huisvuil samenpersen. De scheidingsinstallatie kan er daardoor niet goed mee overweg. Voor de containers in Noord geldt dat ze over een jaar of drie toch aan ­vervanging toe zijn. Al die tijd blijft hier daarom de mogelijkheid om plastic gescheiden in te leveren. Voor De Pijp wordt nog gezocht naar een andere oplossing.

6. Waarom kiest Amsterdam wel voor scheiding van gft?

Bij het gescheiden ophalen van plastics ­verplaatsen vuilniswagens vooral lucht; ­plastics zijn licht, maar omvangrijk. Bij gft gaat het in één klap om een derde van het totale gewicht. De gemeente ziet mogelijkheden om er compost van te maken en er dienen zich nieuwe technieken aan, waardoor er bijvoorbeeld vetzuren uit teruggewonnen kunnen worden. Ten slotte presteert de scheidings­installatie beter als er minder etensresten ­tussen zitten.

7. In het verleden konden Amsterdammers hun gft toch al scheiden?

Net als het scheiden van plastic is dat in kleinere gemeenten heel normaal, maar hier kwamen bijna alle stadsdelen er rond de eeuwwisseling van terug. De reden om daar toen van terug te komen doet denken aan de reden die Amsterdam nu heeft om met plasticscheiding te stoppen. In de groencontainer belandde zoveel afval dat eigenlijk in een andere afvalbak hoort, dat niemand de opgehaalde massa wilde ­hebben. Uit Amsterdam afkomstige gft werd geregeld afgekeurd door de bedrijven die er compost van maakten. Te veel ‘stoorstoffen’.

Het is de vraag of dat nu beter gaat. “Als het lukt zou dat geweldig zijn, maar de faalkans is groot,” zegt afvalwetenschapper Thoden van Velzen. Wel is er nu meer wetenschappelijk bewijs dan twintig jaar geleden, zegt hij. “Het is veel beter onderbouwd dat gescheiden inzameling van gft zorgt voor minder broeikasgassen.” En in Noord-Italië blijkt dat het mogelijk is. In steden als Milaan, met toch ook veel hoogbouw, scheidt men de etensresten met afbreekbare zakjes die beneden aan de straat in containers worden gegooid.

Proeven met gft-bakken op Java-eiland en Steigereiland gaven bemoedigende resultaten. “Het voorziet echt in een behoefte,” zegt Lilian Voshaar van Natuur&Milieuteam Zuid. “Kijk naar de populariteit van wormenhotels.” Maar ook Van den Broeke van IJburg Schoon ziet meer psychologische drempels voor gft dan voor plasticscheiding. “Zo’n gft-bak is wat nattig en viezig. De mentale reis om daaraan mee te doen, is toch langer.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden