Zicht op de Noorder IJplas. De bewoners van de naburige woonarken vrezen overlast van de windmolens die bij de plas zijn gepland.

Plus Reportage

Plan voor windmolens bij Noorder IJplas stuit op verzet

Zicht op de Noorder IJplas. De bewoners van de naburige woonarken vrezen overlast van de windmolens die bij de plas zijn gepland. Beeld Jakob van Vliet

Nu de provincie ruim baan geeft aan windmolens rond de stad, denkt Amsterdam meteen aan de Noorder IJplas. De bewoners van de ruim zestig woonarken die erop uitkijken, zijn er niet gerust op.

Op een fotomontage hebben de woonarkbewoners in Zijkanaal H de Euromast alvast verwerkt in hun uitzicht. Dat is wat de Noorder IJplas volgens hen te wachten staat: drie windmolens van 180 meter hoog. Net zo hoog als de oer-Rotterdamse uitkijktoren. En dat midden in het groen tussen Amsterdam-Noord en Zaandam.

Na tientallen jaren als onbestemde rafelrand van de stad begint de Noorder IJplas net ergens op te lijken. Het is mooi wonen langs de dijk nipt binnen de gemeentegrens van Amsterdam. Anderzijds: ter hoogte van de Coentunnel staat al een kleinere windmolen. Er staan hoogspanningsmasten aan de horizon met daarnaast de snelweg A8. Woonarkbewoner Pieter Willems geeft meteen toe: het hotel van Van der Valk bij Oostzaan is ook geen lust voor het oog. “Maar die windmolens worden dus vier keer zo hoog.”

‘Vvvoem! Vvvoem! Vvvoem!’

Overigens komen de windmolens die in de planning staan voor dit gebied, met het bovenste puntje hooguit tot 150 meter. Hoewel ze minstens 450 meter van zijn voordeur komen te staan, vreest woonarkbewoner Peter Verbeek toch voor de woningprijzen en het geluid dat volgens hem op 2 kilometer afstand nog te horen is. Hij kan zich ook niets voorstellen bij windmolens in het ‘struingebied’ dat zich langs de A8 heeft ontwikkeld als nieuwe natuur, compleet met Schotse Hooglanders. “Je gaat niet ­zitten picknicken onder drie windmolens. Vvvoem! Vvvoem! Vvvoem!”

De woonarkbewoners staan klaar om de eerste spandoeken op te hangen. Al jaren wordt gedacht aan windmolens bij de Noorder IJplas, maar tot dusver liepen de plannen stuk op de provincie Noord-Holland. De coalitie die het acht jaar voor het zeggen had, was mordicus ­tegen nieuwe windmolens. Maar met het aantreden van een nieuw provinciebestuur gaat rond Amsterdam het slot van de deur.

De gemeente Amsterdam kan bijna niet wachten. Nog geen uur na de presentatie van het nieuwe provinciebestuur deed wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) een persbericht de deur uit over haar voornemen snel meer windenergie op te wekken. Ze noemde Westpoort als voorbeeld, maar ook Gaasperplas, Science Park en de Noorder IJplas.

Extreem

Maar aan de Noorder IJplas vragen ze zich hardop af waarom windmolens in hun achtertuin moeten komen. “Wij zitten straks tegen zo’n draaiend ding aan te kijken dat voortdurend je aandacht opeist,” zegt Willems. “Wij snappen best dat er nu concreter wordt nagedacht over duurzame energie. Maar er zijn nog zoveel daken waar we zonnepanelen op kunnen leggen. Laten we dat doen. Een windmolen is zo extreem. Dat moeten we eigenlijk niet willen op deze plek.”

“Nederland is te klein voor windmolens, tenzij je iedereen ermee wilt lastigvallen,” zegt Verbeek. “Er zullen vast nog wat plekjes te vinden zijn, maar ik denk dat het over een paar jaar wel klaar is. Ja, op Westpoort. Daar is nog ontzettend veel plek.”

“Hoe weeg je dat als samenleving?” vraagt Willems zich af. Hoe zetten we het belang van groen en zijn uitzicht af tegen de mogelijkheid hier aan de Noorder IJplas schone energie op te wekken voor meer dan 7000 huishoudens? “Hier wonen in 63 woonarken 200 mensen en hierachter in de Achtersluispolder worden nog eens 8000 woningen gebouwd.”

“Wij zijn niet tegen duurzame energie.” De bewoners­vereniging heeft zijn eigen energie­coöperatie opgericht en belooft plannen voor zonnepanelen op daken, op dijken rond de plas en zelfs op het water. Het zint ze maar niks dat NDSM Energie, een energiecoöperatie van bedrijven rond de NDSM-werf zoals Hema, Febo, Damen en Viacom, nu het initiatief heeft genomen voor drie windmolens en 1 hectare aan drijvende zonnepanelen op de Noorder IJplas.

Kwetsbare stadsrand

NDSM Energie begon in 2012 met het voornemen windmolens te bouwen langs het IJ, vanaf de NDSM-werf tot de Noorder IJplas – de provincie stelde immers zes molens in één lijn als voorwaarde. Inmiddels is dat plan losgelaten. Vanwege de plannen om duizenden woningen te bouwen in de nieuwe wijk Haven-Stad, zijn windmolens bij de NDSM-werf geen optie meer.

Nu gaat NDSM-Energie alleen nog voor drie windmolens bij de Noorder IJplas. Vreemd, vinden de woonarkbewoners. Dan hebben ze alleen de lusten en niet de lasten, zegt Willems. Want de bedrijven zitten kilometers verderop.

Pieter Willems (links) en Peter Verbeek van de Bewonersvereniging Zijkanaal H, die zich verzet tegen de plannen voor de 150 meter hoge windmolens langs de Noorder IJplas. Beeld Jakob van Vliet

De woonarkbewoners roeren zich nu stadsdeel Noord de inspraak heeft geopend over het gebied. De bestuurscommissie wil in overleg met de inwoners van Noord de toekomst van de Noorder IJplas voor lange tijd vastleggen zodat het een ‘blauw-groene long’ kan worden tussen de oprukkende bebouwing van Haven-Stad en het eveneens snel groeiende Zaanstad. Noord wil herhaling voorkomen van nog maar een paar jaar geleden toen als donderslag bij heldere hemel het plan opkwam om bij de Noorder ­IJplas een nieuwe cruiseterminal te bouwen.

De woonarkbewoners herkennen die kwetsbaarheid van de stadsrand maar al te goed. In de jaren zestig kwamen hier voor het eerst woon­boten te liggen, bij terrein waarvoor toen nog plannen waren voor industrie. Inmiddels laten sommige arken zich beter omschrijven als drijvende villa’s. “Ik woon hier nu 24 jaar en het is altijd onbestemd gebied geweest. We hebben geknokt om stroom en gas te krijgen. We hebben deze plek niet cadeau gekregen. We hebben dit gebied heel erg zelf gemaakt,” zegt Willems.

Draagvlak

Juist daarom stuit het ze zo tegen de borst dat ontwikkelaars van buiten het gebied hier windmolens willen bouwen. “Het is een beetje gek als een plek waar helemaal niets was, zomaar door anderen in gebruik wordt genomen. Wij voelen ook de noodzaak van verduurzaming, maar doe dat dan met ons samen.”

Verbeek waarschuwt zelfs voor het draagvlak voor de overgang op duurzame energie. Met een verwijzing naar de verkiezingsuitslag in Tuindorp-Oostzaan, waar veel op Forum voor Democratie is gestemd, suggereert hij dat ook de bewoners daar het niet zullen begrijpen als er windmolens komen in het groen waar zij hun hond uitlaten. Verbeek: “Elk windmolenproject veroorzaakt een schisma in de samenleving. In Groningen en Drenthe zijn ze al jaren aan het demonstreren. Je moet als overheid heel voorzichtig zijn met tegen de wil van de mensen ingaan, want dat kan ook averechts werken.”

Waardevol groen

De Bewonersvereniging Zijkanaal H vreest dat de woonarkbewoners geen partij zijn als de politiek het op zijn heupen krijgt. “Ze denken: ach, daar liggen nog een paar woonboten. Daar hebben we geen boodschap aan,” zegt voorzitter Ron Kistemaker. “Maar wij willen gewoon gehoord worden.”

Hij merkt wel dat het besef groeit dat het groen tussen de oprukkende stad waardevol is. “Een groene long,” zegt ook hij. “Eigenlijk net zo waardevol als ’t Twiske en het Hembrug­terrein.” De woonarkbewoners klampen zich daar maar aan vast bij hun verzet tegen de windmolens. “De tijd werkt in ons voordeel,” zegt Willems. “Het wordt hier steeds groener.”

Stroom voor omwonenden

NDSM Energie wil de opwekking van duurzame energie juist combineren met groen in een ‘Ecopark’, bijvoorbeeld door de windmolens van hout te maken. Ook benadrukt voorzitter Martijn Pater dat ze 150 meter hoog worden. Het verwijt dat bedrijven op de NDSM-werf alleen de lusten en niet de lasten van windmolens krijgen, legt hij naast zich neer. Het is juist de bedoeling dat burgers in de wijken rondom de Noorder IJplas daarin kunnen investeren en de energie kunnen afnemen. Pater benadrukt ook dat NDSM Energie eerder een vergunning kreeg van Amsterdam voor de bouw van één windmolen aan het IJ en dat daartegen toen niet één inwo­ner van Noord heeft geprotesteerd. In juli organiseert NDSM Energie een bijeenkomst voor buurtbewoners over de plannen bij de Noorder IJplas.

Beeld Laura Van Der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden