Plus

Pittige groeispurt van Noord zet druk op het stadsdeel

Amsterdam groeit de komende jaren door tot meer dan één miljoen inwoners in 2032. Hoe zal deze bevolkingsaanwas de stad veranderen? Deel 2: het snelst groeiende stadsdeel.

Beeld Sjoerd van Leeuwen

Yildiz Boraz (42), opgegroeid in Turkije, voelt zich al lang een echte Noorderling. Ze streek 22 jaar geleden neer bij het Waterlandplein en merkte dat ze gaandeweg van haar buurt ging houden. Zoveel dat ze onlangs een veel grotere woning in Bos en Lommer, met extra kamer, afwees.

"Mijn kinderen waren wel een beetje boos. Nu moeten ze toch weer samen in één slaapkamer, maar ik wil hier niet weg." Ze kijkt uit over het Waterlandplein, het kleine winkelcentrum van Nieuwendam, met een Albert Heijn, Etos, Action, maar ook een bakker, twee slagers, groentezaken en een viswinkel. "Dit plein was zoveel slechter toen ik hier kwam wonen. In die tijd moest ik naar het Mosplein om boodschappen te doen. Nu kan ik in mijn eigen buurt terecht. Het is veranderd. Beter."

Het gaat snel in Noord. Niet alleen Amsterdam breekt dit jaar een record, het hoogste aantal inwoners ooit, ook Noord bereikt een belangrijke mijlpaal. Waarschijnlijk zal het stadsdeel eind 2019 door de grens van 100.000 Noorderlingen breken. Om door te stomen naar 143.000 inwoners in 2040. Noord is daarmee met een bevolkingstoename van 47 procent het snelstgroeiende stadsdeel.

Voldoende plek
Erna Berends, voorzitter van het dagelijks bestuur in Noord, kijkt vanuit haar werkkamer uit op de hijskranen die nodig zijn voor de bouw rondom het Buikslotermeerplein en metrostation Noord. De groei is pittig, maar het stadsdeel kan al die woningen herbergen, zegt ze. Berends pakt de kaart met bouwlocaties erbij. "Noord is opgebouwd uit losse buurtjes met daartussen overgangsgebieden. Hierdoor zijn veel plekken nog niet ingekleurd. Vooral aan de IJoevers is voldoende plek."

Al die nieuwbouw zorgt voor meer beton, maar Berends benadrukt dat ruimte overblijft voor groen. "De tuindorpen, de parken en het Vliegenbos blijven, Landelijk Noord is bijkans heilig."

De enorme uitbreiding zal Noord beroeren. De groei van het stadsdeel is niet alleen een kwestie van meer stenen, maar ook van veel nieuwe mensen. Noord trekt groepen die elders in de stad geen betaalbare plek kunnen vinden of die kiezen voor het stadsdeel waarvan de populariteit sinds enkele jaren groeit. Hier komen nieuwe wijken, is ruimte en zijn de huizen minder duur dan in de binnenstad.

Druk
Dit alles zet druk op het stadsdeel. ­Berends noemt de bereikbaarheid als een groot probleem. "De Noord/Zuidlijn is een aanwinst, maar de bussen rijden minder vaak, zeker 's avonds. De A10 staat aan deze kant vaak vast."

De grootste uitdaging is een sociale: hoe gaan die nieuwe bewoners zich verhouden met de oer-Noorderlingen? Uit prognoses van de gemeentelijke dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek blijkt dat Noord de komende jaren een impuls krijgt van hoogopgeleide en goed verdienende Amsterdammers. Het aandeel hoogopgeleiden neemt mogelijk toe van 21 tot 33 of zelfs 51 procent, dat van hoge inkomens van 14 tot mogelijk 40 procent.

Beeld Laura Van Der Bijl

Die nieuwkomers komen in een omgeving waar het gemiddelde inkomen juist onder het stedelijk gemiddelde ligt en in wijken die met sociale, grootstedelijke problemen kampen. Dat is een zorg, zegt Berends. Ze wijst op de nieuwe wijk Overhoeks, die min of meer is vastgeplakt aan de Van der Pekbuurt.

De hoge inkomens aan het IJ treffen de lagere inkomens rondom het Mosveld nauwelijks: hun blik is vooral gericht op de binnenstad. "We willen gemengde wijken," zegt Berends, "met plek voor hogere inkomens, maar ook voor de kinderen van de mensen die hier al wonen. Neem het Hamerstraatgebied. We willen niet dat dit een gouden rand aan de kwetsbare Vogelbuurt wordt."

Gezinswoningen
In Huis van de Wijk, het buurthuis aan het Waterlandplein, zitten Esther Millard (59) en Ed Westrik (73). Millard kwam in 1986 vanuit Curaçao naar Nederland, woonde vijf jaar in Zuidoost en verhuisde daarna naar de Alkmaarstraat in Noord. Westrik, opgegroeid in Amsterdam-West, kwam dertig jaar geleden naar Tuindorp Oostzaan en verhuisde later naar de Waterlandpleinbuurt. Ze kwamen allebei naar Noord omdat hier betaalbare gezinswoningen beschikbaar waren.

Ze hebben hun buurt zien veranderen. Het hele stadsdeel eigenlijk. "Er is de afgelopen jaren veel gebouwd," zegt Westrik. "Dat zijn vooral duurdere woningen. De mensen die hier komen wonen, moeten hard werken, zoals mijn dochter die bij Het Twiske woont met haar gezin. Dan vraag ik mij weleens af: wie houdt dat vol?"

De kinderen van Millard konden geen woning in Noord betalen en zijn vertrokken. "Hier wordt wel veel gebouwd, maar niet voor Noorderlingen," zegt ze. "Als in mijn complex huurders vertrekken, komen daar kopers voor terug. Dat vind ik op zich goed, want zo ontstaat een mooie mix. Maar die nieuwkomers leven wel anders. Vroeger kwamen nieuwe buren kennismaken en hielpen we elkaar. Nu zijn ze almaar aan het werk."

Deze geluiden hoort stadsdeelbestuurder Berends ook: voor Noorderlingen is de nieuwbouw onbereikbaar en ze zien hun kinderen vertrekken. Noord is opgebouwd uit verschillende buurtjes, waar de samenhang groot is. Dat buurtgevoel verdampt door de groei, de nieuwbouw. Zelfs in de Van der Pekbuurt, waar de achterstanden groot zijn, staan nu woningen voor flinke prijzen te koop.

47%

Met een voorspelde bevolkingstoename van 47 procent tot 2040 is Noord het snelstgroeiende stadsdeel. De nieuwe bewoners veranderen de samenstelling van buurten.

Superhip
"De groei van dit stadsdeel gaat hard. We maken in korte tijd een enorme sprong van een vergeten stadsdeel tot een superhip en populair gebied," zegt Berends. "Wij moeten zorgen dat daar draagvlak voor blijft. Dat kent zijn grenzen. Daar besteden we veel aandacht aan, want anders komt Noord in opstand."

Yildiz Boraz is positief over de ontwikkelingen in Noord, al leerde zij zelf de keerzijde kennen; haar woning gaat tegen de vlakte om plaats te maken voor nieuwbouw en het duurde twee stressvolle jaren voor ze een betaalbaar alternatief had gevonden in haar buurt. "Noord had altijd een negatief imago, nu wil iedereen hier naartoe. Dat is toch leuk? Natuurlijk maak ik mij zorgen over de betaalbaarheid, maar kijk naar de winkels op dit plein en de mensen die hier rondlopen. Noord is zoveel levendiger geworden."

Dit is deel 2 van een vierdelige serie over de groei van de stad naar 1 miljoen inwoners. Lees ook deel 1: 10 gevolgen van de bevolkingsgroei in Amsterdam. Volgende week: De verengelsing van de stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden