PlusAchtergrond

Pionieren met lisdodden: ‘Ik kom met m'n trekker het moeras niet in’

Wegzakkend veen vraagt om nieuwe, natte vormen van landbouw. Voorbij Zunderdorp zet Amsterdam een polder in de etalage voor boeren die lisdodden willen telen.

Wilko Kemp: ‘We zitten in de beginfase van een nieuwe industrie.’ Beeld Jakob Van Vliet

Lisdodden telen, zelfs voor een boer is het even wennen. Alleen al de vraag of je akkers vol riet­sigaren gaat planten of zaaien is een heel dilemma. Ze laten kweken is duur en arbeidsintensief, zegt Wilko Kemp (55), die op zijn boerderij in Kortenhoef voor het tweede jaar op rij proefvelden met lisdodden heeft staan. “Inzaaien is vele malen goedkoper, maar dan ben je sterk afhankelijk van het weer en de wind.”

De lisdodden van het land halen is een andere beproeving. Het land bestaat immers vooral uit water. “Hoe ga je oogsten in een moeras? Je kunt er niet met je trekker in, je hebt een voertuig met rupsbanden nodig.” En soms komt de dreiging voor de oogst uit onverwachte hoek. “Bij Mijdrecht hadden ze het veel groter aangepakt met wel vijf hectare lisdodden die met hulp van vrijwilligers werden geplant. En toen kwam er een ganzenplaag.”

Broeikasgassen

Kemp houdt het voorlopig bij proefveldjes van in totaal 1 hectare. Het is een begin naast de 120 melkkoeien en 150 schapen op zijn boerderij. Voor de veeteelt is het gebruikelijk dat het grondwater laag wordt gehouden, maar daar moeten we vanaf, adviseerde de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) vorige week. In veengebieden zoals Waterland en de Vechtstreek zorgt het voortdurende droog­malen voor bodemdaling. De Rli bepleit daarom nieuwe vormen van landbouw die gedijen bij een natte, drassige bodem.

Maar dat blijkt dus nog niet zo makkelijk. Toch vindt Kemp niet dat de Rli al te optimistisch is. Alle begin is moeilijk, redeneert hij. “We zitten in de beginfase van een nieuwe industrie.” De lisdodden kunnen uiteindelijk verwerkt worden tot plaatmaterialen en isolatie en in Duitsland, Polen en Oostenrijk is men daar al een stap verder mee. In Nederland is er nog geen volwassen afzetmarkt. Een fabrikant in Oostenrijk zou hier wel een fabriek willen openen, weet Kemp, maar alleen als er vijftig hectare aan lisdodden groeit. Tot het zover is, zit hij knel in een kip-en-eiprobleem.

Aan de andere kant lijkt het hem een kwestie van tijd voordat dit soort nieuwe gewassen wel doorbreken. “Dan heb ik alvast veel geleerd.” Doordat het veen niet inklinkt, houden de natte akkers veel broeikasgassen vast en daar mag best wat meer tegenover staan, opperde de Rli. In Friesland verdienen boeren al geld doordat bedrijven en particulieren bij hen hun CO2-uitstoot compenseren.

En zou tropisch hardhout niet eigenlijk drie keer zo duur moeten zijn als je meetelt hoeveel CO2 daarvoor de lucht in gaat? Als zo’n CO2-prijs wordt inbegrepen, zijn bouwmaterialen uit lisdodden meteen een stuk aantrekkelijker, zegt Kemp. Het waterschap heeft bovendien al aangekondigd dat het op termijn minder gaat malen, waardoor het grondwaterpeil onherroepelijk gaat stijgen. “Je kunt je kop wel in het zand steken en koeien blijven melken, maar dan zijn het straks zeekoeien geworden.”

Natte akkers

Ten noorden van Amsterdam wordt in het veen van Waterland ook al gedacht over mogelijk­heden om te boeren op natte akkers die bodem­daling voorkomen. De gemeente Amsterdam maakt tussen Zunderdorp en Broek in Waterland de Burkmeer, een veenrijke polder, vrij voor de lisdoddenteelt. De winnaar van een Europese aanbesteding kan volgend jaar zomer beginnen op 50 hectare, waarvan zeker 30 hectare nat blijft.

Het gaat de gemeente daarbij niet alleen om het voorkomen van bodemdaling, maar ook om het verbeteren van de biodiversiteit. Die heeft in Waterland ook te lijden onder de intensieve veehouderij en het lage grondwaterpeil. Verder wil Amsterdam de afzetmarkt voor bouwmaterialen uit lisdodden stimuleren. Daarom gaat de gemeente ook zelf lisdodden afnemen van de boerderij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden