PlusAchtergrond

Petitie voor wietverbod toeristen: goed nieuws voor straatdealers?

Een burgerinitiatief wil dat Amsterdamse coffeeshops alleen nog softdrugs aan inwoners van Nederland mogen verkopen, om zo drugstoerisme tegen te gaan. Maar: een soortgelijke maatregel speelde in Zuid-Limburg juist straatdealers in de kaart.

Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Blowtoeristen uit alle uithoeken van de wereld lijken langzaam weer hun weg terug te vinden naar de stad nu de coronaregels versoepeld worden. Het zijn de toeristen waar Nutellawinkels garen bij spinnen – maar veel Amsterdammers zijn ze liever kwijt dan rijk. 

Om deze ‘drugstoeristen’ te weren, is er een volksinitiatief gestart, met een petitie die inmiddels ruim vierhonderd keer ondertekend is. Vorige maand werd ook al een petitie tegen massatoerisme bijna dertigduizend keer ondertekend, genoeg om de gemeenteraad te verplichten zich over het voorstel te buigen.

‘Blowende toeristen’

Initiatiefnemer is Robbert Overmeer, voorzitter van de Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) Utrechtsestraat. “Na de opening van de horeca op 1 juni zag ik de binnenstad zich weer vullen met vooral blowende toeristen die in de rij voor coffeeshops stonden,” vertelt hij. “Dat is niet goed voor Amsterdam. Eigenlijk is het in Nederland verboden voor coffeeshops om aan niet-ingezetenen softdrugs te verkopen, maar Amsterdam heeft in 2013 een uitzonderingspositie gekregen. Ik zou graag willen dat we dat terugdraaien.”

Overmeer staat niet alleen. Grote hotels zoals Jakarta, The Grand, Renaissance Amsterdam Hotel en Hotel De L’Europe staan achter de petitie, evenals de overkoepelende bewonersorganisatie Wij Amsterdam. En ook de grootste oppositiepartij in de gemeenteraad, de VVD, zou graag willen dat coffeeshops alleen softdrugs verkopen aan ingezetenen en dus niet meer aan buitenlanders.

De coalitie is verdeeld op dit punt. GroenLinks en D66 willen lang niet zo ver gaan, terwijl SP en PvdA er veel aan gelegen is om het drugstoerisme tegen te gaan. Wel is de vrees bij deze partijen dat veel toeristen hun toevlucht zullen nemen tot straatdealers.

Naïef

Volgens Overmeer hangt veel af van de handhaafcapaciteit bij het instellen van zo’n regel, schrijft hij in de petitie. ‘Tegenstanders van de invoering van de landelijke wetgeving gebruiken als argument dat de verkoop zich dan naar de straat zou verplaatsen en dus zou zorgen voor meer overlast, maar uit de praktijk blijkt dat in Maastricht, waar de wetgeving wel gehandhaafd wordt, geen toename is van de overlast. Wel moet de vrijgekomen handhaafcapaciteit worden ingezet om straathandel te voorkomen.’

Job Tiems nuanceert die claim. In Maastricht, waar Overmeer het over heeft, is sinds 2012 de zogeheten ‘wietpas’ ingevoerd. Tiems, destijds verslaggever voor De Limburger en inmiddels werkzaam voor de Limburgse omroep L1, maakte de invoering van dichtbij mee. Volgens hem is het naïef om te denken dat we in Amsterdam weinig overlast zullen krijgen.

“Je zag naarmate de wietpas werd ingevoerd en er niet meer aan buitenlanders verkocht mocht worden, dealers daar brood in zagen,” vertelt hij. “Zij sprongen in het gat dat ontstond. Dealers uit de Randstad kwamen naar Limburg om geld te verdienen. Volgens de politie zaten er professionele organisaties achter. Voorraden werden midden in de stad achter elektriciteitskasten verstopt zodat ze nooit met een grote hoeveelheid opgepakt konden worden.”

Extra overlast

Om de overlast tegen te gaan werd volgens Tiems een nieuw systeem door de politie in leven geroepen. Dealers konden hierdoor sneller een gebiedsverbod krijgen, maar dat hielp niet, zegt hij. “Ze stonden zo weer ergens anders. Ik ben zelf nog met de politie een dag meegeweest op jacht naar drugsrunners en zag dat het een kat-en-muisspel werd tussen de politie en de dealers.”

Ook werd het op de snelwegen rondom Maastricht onveilig na de invoering van de wietpas. “Klanten werden al in de auto op snelwegen benaderd om mee te rijden naar een plek waar ze softdrugs konden kopen. In de auto lag niets, pas op een afgesproken plek waar je achteraan kon rijden. Hierdoor was het lastig daartegen op te treden.”

Marc Josemans, eigenaar van een coffeeshop in Maastricht, lokte een proefproces uit tegen de wietpas en was destijds ook voorzitter van de Maastrichtse Vereniging Officiële Coffeeshops (VOCM). Volgens hem heeft het staken van de verkoop aan buitenlanders tot veel overlast geleid, die wel is afgenomen, maar nog altijd aanwezig is.

Makkelijke prooi voor dealers

“Je hebt tot op de dag van vandaag nog steeds een groot netwerk van straatdealers,” vertelt hij. “Je had alleen drugsdealers die harddrugs verkochten, maar nu verkopen ze alles. Voor de invoering van de wietpas kenden we dat niet.”

Josemans zegt dat de buitenlanders makkelijke prooien zijn voor de straatdealers. “Je gaat als dealer honderd meter van een coffeeshop staan en iedereen die binnen tien seconden naar buiten loopt, is waarschijnlijk de verkoop geweigerd. Dat is een potentiële klant.”

Niet te vergelijken met Limburg

Volgens Overmeer zal er bij wijziging van de regel ‘streng gehandhaafd moeten worden’. “Dat geldt voor zowel Maastricht als Amsterdam. Ik denk dat er veel handhaving ingezet kan worden die overblijft als er structureel minder drugstoeristen naar Amsterdam komen.” Overigens wil hij in Amsterdam ook geen wietpas invoeren; legitimeren bij de voordeur zou voldoende moeten zijn.

Beide steden zijn volgens hem niet met elkaar te vergelijken. “Als in de internationale kranten komt te staan dat het verkopen van softdrugs aan toeristen in Amsterdam niet meer mag, zullen er structureel minder drugstoeristen naar de stad komen. Het belangrijkste is dat de beeldvorming dat in Amsterdam alles mag, om moeten draaien. Je zal je hier aan de regels moeten houden en fatsoenlijk gedragen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden