Plus Interview

Permanent op ramkoers: de spijkerharde strategie van Uber

Beeld Jip van der Toorn

De taxibranche staat op zijn achterste benen sinds Uber naar Amsterdam kwam. The New York Times-journalist Mike Isaac herkent de handelswijze: zijn boek beschrijft de wereldwijde ontsporing van Uber.

Vertel aan Mike Isaac hoe het de afgelopen jaren met Uber in Amsterdam ging en hij knikt onafgebroken. Isaac herkent dat de Amerikanen niet wachten op zoiets als vergunningen om als taxibedrijf actief te zijn in de stad bijvoorbeeld. 

Dat Amsterdamse Uberchauffeurs zich beklagen over de druk om veel te veel uren te draaien. En de manier waarop de makers van de Uber-app het handhavers onmogelijk zouden hebben gemaakt om de dienst te gebruiken, zodat ze illegale chauffeurs meer dan een half jaar lang niet op heterdaad konden betrappen.

“Het is hoe Uber werkt,” zegt Isaac. “In de Verenigde Staten, in China en Europa. Overal waar het bedrijf neerstrijkt, werken ze volgens hetzelfde draaiboek. Markten moeten veroverd worden, concurrenten vernietigd. Tegen elke prijs. Regelgeving, wetten: ze zijn er volgens Uber om genegeerd te worden. Uber moet groeien, ongeacht de gevolgen. De wet is niet wat ergens staat opgeschreven, de wet is dat wat wordt nageleefd.”

Drugs en stripclubs

Regels zijn er volgens Uber dus om overtreden te worden, constateert Isaac keer op keer. Als techverslaggever voor The New York Times volgt hij het bedrijf dat hij al sinds 2010 op de voet en hij geldt als de best ingevoerde journalist als het gaat over de onderneming die stelt slechts te bemiddelen tussen reizigers en taxichauffeurs, maar die ondertussen markten ontwricht, wetten omzeilt en – laten we dat ook niet vergeten – mateloos populair is en blijft onder Amsterdammers.

Afgelopen week was Isaac in Amsterdam voor de promotie van het boek dat hij schreef over zijn ervaringen: De strijd om Uber: van tomeloze ambitie tot totale ontsporing. Onderwerp is het bedrijf dat de taxiwereld ook hier op zijn kop zette. Het is een meeslepend verhaal over hoe Uber synoniem werd voor alles wat er mis is met Silicon Valley, aan de hand van de ontluisterende strijd om de macht tussen oprichter Travis Kalanick en de leden van zijn eigen raad van bestuur, die hem in 2017 met de grootst mogelijke moeite wisten te ontslaan.

Kalanick, arrogant, briljant en nietsontziend, was de man die zijn medewerkers stimuleerde zich van God noch gebod iets aan te trekken. Opsporingsambtenaren en journalisten werden bespioneerd, concurrenten met grove misleiding met de grond gelijk gemaakt. Binnen het bedrijf Uber heerste een ‘bro-cultuur’: alfa­mannetjes maakten er de dienst uit. Drugs waren gemeengoed, bedrijfsfeesten werden gegeven in stripclubs en vrouwelijke werknemers voelden zich onveilig.

“De toon van die bedrijfscultuur van Uber werd gezet door de top. Kalanick wist wat hij zocht: blanke mannen van in de twintig. Hij nam zijn personeelsbeslissingen op instinct.”

Mensen gelden als apparaten

Hoe zit dat in Amsterdam? Isaac zegt dat Uber vrijwel overal dezelfde strategie koos. “Elk kantoor, elke stad is uniek. Kalanick wilde zijn medewerkers zelfstandigheid bieden om te bouwen, hij spoorde ze aan verantwoordelijkheid te nemen voor de resultaten in hun eigen domein. Maar doordat Uber duizenden Kalanickklonen had aangenomen, vertoonden vele bijkantoren soortgelijke trekken.”

Isaac is kritisch op hoe Uber met chauffeurs omgaat. “Het zijn geen mensen voor hen, ze werden behandeld als apparaten die ze nu eenmaal nodig hadden om reizigers te vervoeren. Veel uren draaien? Dat hoort erbij als je probeert vraag en aanbod precies op elkaar af te stemmen.”

Vanaf 2017 was de chaos binnen Uber zo groot dat bijna wekelijks schandalen naar buiten kwamen. Uiteindelijk moest Kalanick het veld ruimen. Hij werd vervangen door Dara Khosrowshahi, die Uber in rustiger vaarwater wist te manoeuvreren en het bedrijf zo goed en zo kwaad als dat ging opschoonde. “Dara is misschien een beetje boring, maar dat is waar het bedrijf nu behoefte aan heeft. De gekte van de bro-cultuur lijkt voorbij.”

Uber gaat een interessante fase in nu het beter zijn best doet niet meer iedereen tegen zich in het harnas te jagen, zegt Isaac. “Het wordt vriendelijker, maar het moet blijken of dit gaat werken. Nog steeds heeft het bedrijf nooit winst gemaakt. Je kunt veel kritiek hebben op Uber en de manier waarop het zich heeft ontwikkeld tot een speler die de markt domineert, maar het was vanuit het perspectief van groei wel succesvol.”

“Er zit ook een interessante tegenstrijdigheid in: Uber is een heel geslaagd product, maar als merk heeft het bedrijf een zeer slechte naam. Gebruikers waarderen Uber, we gaan zien hoe dat de komende jaren verder gaat.”

Mike Isaac: De strijd om Uber. Vertaald door Pieter Janssens, Nieuw Amsterdam, € 24,99.

Protesten, strikte handhaving en voortdurende druk

Uber is sinds 2012 actief in Amsterdam, aanvankelijk onder de naam UberBlack, later kortweg Uber. Het bedrijf zorgde vanaf het begin voor reuring en protesten van gevestigde taxibedrijven, vooral doordat klanten toestroomden. Zeker toen het in juli 2014 met Uberpop particulieren opschaalde tot taxichauffeurs, waren de protesten niet van de lucht. De uiteindelijk verboden dienst lag direct onder het vergrootglas van handhavers, die hortend en stotend tot een aanpak kwamen.

Hoewel Uber zich ook in Amsterdam steeds meer lijkt te ontwikkelen tot een gewoon taxibedrijf, blijven er schandalen. Wethouder Sharon Dijksma toonde zich not amused over de manier waarop het bedrijf begin dit jaar reageerde op vele ongelukken waar Uberrijders bij betrokken waren. Inmiddels is er overleg over verkeersveiligheid. 

Onder druk van de gemeente heeft Uber ook werk gemaakt van een systeem voor gezichtsherkenning voor chauffeurs, vanwege de wijdverbreide handel in inloggegevens voor de rijders, waardoor allerlei mensen op de taxi’s reden zonder de benodigde papieren. Daarnaast is de minimumleeftijd voor chauffeurs door het bedrijf verhoogd van 18 naar 21 jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden