PlusNieuws

Peiling: een op vijf Amsterdamse kiezers valt voor nieuwe partijen Volt en JA21

Nilüfer Gündogan (Volt) op campagne voor de Kamerverkiezingen van maart 2021 met lijsttrekker Laurens Dassen op de Albert Cuypmarkt.  Beeld ANP / Robin Utrecht
Nilüfer Gündogan (Volt) op campagne voor de Kamerverkiezingen van maart 2021 met lijsttrekker Laurens Dassen op de Albert Cuypmarkt.Beeld ANP / Robin Utrecht

Een nieuwe peiling bevestigt dat de Amsterdamse politiek op 16 maart een enorme opschudding staat te wachten. Nieuwkomers als JA21 en Volt worden omarmd door de kiezers, die meer dan ooit iets nieuws lijken te willen.

Ruben Koops

Dat blijkt uit een opiniepeiling van gemeentelijk onderzoeksbureau OIS in opdracht van AT5 en Het Parool, uitgevoerd onder 1361 Amsterdamse ondervraagden. Op 16 maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen en die lijken, net als in 2018, uit te draaien op een flinke verandering van de huidige situatie.

Wat is er zo bijzonder aan deze nieuwe peiling?

Die bevestigt wat eerdere peilingen al opmerkten: dat de nieuwe pan-Europese partij Volt op dit moment kan rekenen op 10 tot 12 procent van de stemmen in Amsterdam, een ongekend debuut. Ook JA21, voortgekomen uit Forum voor Democratie, peilt 8 procent van de stemmen. Daarmee zouden deze nieuwkomers gezamenlijk één op de vijf kiezers weten te trekken, omstreeks 9 van de 45 raadszetels. Volt valt te omschrijven als een protestpartij voor hoogopgeleide mensen die niet op een populistische partij willen stemmen, JA21 positioneert zich als een onversneden maar fatsoenlijk rechts alternatief voor de VVD en FvD.

Welke partij zou in deze peiling de grootste worden?

Met 15 procent zou GroenLinks ten opzichte van de uitslag van 2018 (20 procent) behoorlijk verliezen, maar niet zo erg als in januari verwacht, toen een halvering van de partij werd gepeild. D66 zou de tweede partij worden met 13 procent, na een verlies van drie procent. Maar elke peiling heeft een onzekerheidsmarge, dus dit kiezersonderzoek van OIS bevestigt vooral dat een van deze twee progressieve partijen de grootste wordt, maar dat het nog te vroeg is om te zeggen welke. Het is wel belangrijk, want de grootste partij mag het initiatief nemen om een nieuwe stadsbestuur te vormen.

Wat valt verder op?

Dat PvdA en VVD iets lijken in te leveren ten opzichte van 2018 terwijl zij in januari stabiel peilden. Het is mogelijk een afwijking in de foutmarge, maar na de grote aandacht die de nieuwkomers zoals Volt en JA21 hebben gekregen kan dit een voorbeeld zijn van het bandwagoneffect. Dit is het fenomeen, in 2010 ook in Nederland aangetoond door een team van UvA-onderzoekers, waarbij kiezers de neiging hebben om gedurende een campagne zich bij de partij te willen aansluiten die succesvol is in de peilingen.

Dit kan, vooral voor de PvdA, nog veranderen omdat lijsttrekker Marjolein Moorman momenteel volop profiteert van een golf positieve publiciteit vanwege haar nieuwe boek Rood in Wassenaar.

Verder is opvallend dat de groei van Bij1 en de Partij voor de Dieren wordt bevestigd in deze peiling. Forum voor Democratie, Denk en de SP verliezen. Toevallig of niet, de verliezende partijen hadden de afgelopen jaren allemaal te maken met interne twisten, zowel landelijk als lokaal, waarbij raadsleden zijn afgesplitst. Bij de SP moest zelfs wethouder Laurens Ivens aftreden wegens een #MeToo-schandaal.

Wat is het gevolg van het verlies van alle vier de huidige coalitiepartijen?

De coalitiepartijen zouden samen 42 procent van de stemmen halen in deze peiling. Dat is een flinke streep door de rekening van de coalitie, die er altijd prat op ging een langere horizon nodig te hebben dan een raadsperiode, tot minstens 2025. Het verwezenlijken van veel beloften, zoals een brug over het IJ, de bouw van nieuwe windturbines of het verplaatsen van de prostitutie van de Wallen naar een nieuw erotisch centrum, gaat nog jaren duren. Als er nieuwe partijen nodig zijn voor een coalitiemeerderheid, zullen die deze ambities waarschijnlijk deels willen aanpassen of schrappen.

Verder opvallend: bijna een derde van de ondervraagden wil Volt sowieso terugzien in een nieuw stadsbestuur. Dat is meer steun dan het aantal mensen dat van plan is op de partij te stemmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden