Plus

Pampus draait over een paar jaar helemaal op eigen energie

Pampus is over een jaar of twee helemaal zelfvoorzienend. Met de dinsdag geopende biovergister zet het forteiland alvast een grote stap in die richting.

De biovergister vlak voor de feestelijke ingebruikname.Beeld Dingena Mol

Op Pampus komen de etensresten die in het restaurant van de borden worden geschraapt terug als het gas waar een dag later op wordt gekookt. De dinsdag geopende biovergister zet al het groenafval om in biogas. Ook de snijresten uit de keuken, het gemaaide gras en het loof uit de moestuin gaan erin. Vuistregel: één bananenschil is genoeg voor één uur koken.

Voor het 125 jaar oude forteiland tussen Amsterdam en Almere is het een uitkomst. Het eilandje in het IJmeer dat jaarlijks door 65.000 dagjesmensen wordt bezocht, heeft nu eenmaal geen gasleiding. Het groenafval, dertig kilo per dag, is genoeg om 9 kuub biogas op te wekken - 20 procent van de energiebehoefte van het eiland. Dat er ook nog 30 liter plantenvoeding vrijkomt, is mooi meegenomen.

Drinkbaar water

De biovergister is de volgende stap om Pampus duurzaam en zelfvoorzienend te maken. Sinds vorig jaar maakt Pampus met een filtersysteem drinkbaar water uit het IJmeer, al mag het officieel nog geen drinkwater heten. In de moestuin staan de aardbeien er al mooi bij, maar het dient gezegd: voor het eten in het restaurant zal het eiland nooit helemaal zelfvoorzienend worden.

Dat het forteiland op eigen kracht draait, bijna helemaal zonder hulp van het vasteland, ziet de stichting achter het monument als hét unieke kenmerk van Pampus. Zo is het 125 jaar geleden ook begonnen toen het fort werd gebouwd als sluitsteen van de Stelling van Amsterdam. 225 soldaten moesten het hier samen kunnen uitzingen, zonder waterleiding, zonder elektriciteitskabel. “De enige kabel die er was, was de telegraafkabel naar de forten bij Diemen en Durgerdam,” zegt Tom van Nouhuys, de directeur van de stichting.

Over twee jaar moet het eiland helemaal draaien op energie die ter plekke is opgewekt met zonnepanelen en twee windmolens. Nu wordt het rustgevend kabbelende water van het IJmeer nog vermengd met de doffe dreun van een generator op diesel. “Daar willen we van af.”

Ovale donut

Dinsdag presenteerde Pampus ook de plannen voor een nieuw entreegebouw. Dat is aan vervanging toe nu het eiland zo’n dertig jaar openbaar is voor bezoekers. Met een groter en extreem zuinig verwarmd paviljoen moet het over een jaar of twee mogelijk zijn om meer dan 100.000 mensen per jaar te ontvangen.

Het gebouw staat nu pontificaal voor het fort waardoor het van heinde en verre te zien is. Als alternatief tekende de Amsterdamse architect Paul de Ruiter een paviljoen dat ‘spectaculair eenvoudig’ is weggewerkt in de aarden wal rondom het fort. Van een afstandje oogt het eiland daardoor straks weer als een ‘ovale donut van bijna perfecte symmetrie’, zegt Van Nouhuys. De Ruiter: “Je wilt toch de geschutskoepels zien.”

Voor de bouw van een nieuwe entree worden zelfs de drie meter diepe muren van het fort doorboord. Op die manier is Pampus straks ook voor gehandicapten te bezoeken en worden de vele trappen overbodig. De Ruiter ziet het ook als een kans om de bezoekers te laten ervaren hoe massief de muur rond het fort is.

Beeld Dingena Mol

Johan Cruijff Arena

Door de verduurzaming wil Pampus een voorbeeld zijn voor andere monumenten. Zelfs op andere plekken komen de op het eiland uitgeprobeerde technieken van pas. Oude batterijen van elektrische auto’s worden hier al vijf jaar gebruikt om meer groene stroom van de zonnepanelen te gebruiken. In het groot, met hergebruikte accu’s in een batterij zo groot als een zeecontainer, wordt dit nu toegepast in de Johan Cruijff Arena.

Alle energie op het eiland zelf opwekken, valt nog niet mee. Vooral in de winter, met weinig bezoekers, weinig groenafval en weinig stroom van de zonnepanelen, moet de keuken wel heel zuinig te werk gaan. En dus moeten er concessies worden gedaan, zegt Van Nouhuys. Een rondje bitterballen zit er bijvoorbeeld niet altijd in, frituren kost veel elektriciteit.

Bitterballen

“Energie die onbeperkt voorradig is, dat is een idee dat niet past bij dit eiland,” zegt Van Nouhuys. “Je komt hier niet voor de bitterballen, maar voor dit bijzondere eiland. Om te beleven hoe het is om helemaal los te zijn.”

Zo is het voortdurend schipperen. Twee nieuwe windmolens van 10 tot 12 meter zullen óók consequenties hebben voor het uitzicht op Pampus en de symmetrie van het eiland. Van Nouhuys wijst op het bestek voor de bouw van het fort uit 1895 waarin ook een kleine windmolen stond. “Die heb ik dan liever dan driehonderd zonnepanelen extra of een elektriciteitskabel naar het vasteland.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden