Plus Punt voor punt

Ovens branden weer, maar financiële zorgen AEB blijven groot

Eindelijk goed nieuws voor AEB: alle afvalovens branden weer. Maar daarmee is bepaald nog niet gezegd dat het noodlijdende afvalbedrijf er weer bovenop komt.

Alle ovens van AEB draaien weer, en zelfs op volle kracht: er is dus voldoende aanbod van afval. Beeld Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam

1. Wat is er aan de hand bij de vuilverbrander?

In juli werden vier van de zes verbrandings­lijnen stilgelegd. AEB kon door aanhoudende technische problemen de veiligheid van het personeel niet meer garanderen. Het verzelfstandigde gemeentebedrijf dat zijn geld verdient door afval te verbranden en energie op te wekken, raakte twee derde van zijn verbrandingscapaciteit kwijt. Daardoor kwam AEB acuut in de financiële problemen. Als eigenaar van het bedrijf moest de gemeente Amsterdam de afgelopen maanden ruim 80 miljoen euro beschikbaar stellen om te voorkomen dat AEB failliet ging.

Als de verbranding op orde komt, wordt AEB interessanter voor een eventuele koper. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om AEB te privatiseren, al wordt uitdrukkelijk rekening gehouden met de mogelijkheid dat AEB in gemeentehanden blijft. Het herstel komt sneller dan gedacht, zegt AEB-directeur Paul Dirix. Maar vooralsnog is alleen voldaan aan een voorwaarde om er weer bovenop te komen. Eén van de vele voorwaarden.

2. Komt behalve de techniek ook het bedrijf weer boven Jan?

Dat valt te bezien. Wat hoopvol stemt, is dat de ovens het niet alleen weer allemaal doen, volgens een woordvoerder draaien ze ook op volle kracht. Dat was geen vanzelfsprekendheid, gezien de overcapaciteit op de afvalmarkt. Al jaren heeft Nederland te veel afvalverbranders en dat drukt de prijs. Ondanks de deuk die het vertrouwen in AEB heeft opgelopen, lukt het toch om genoeg afval aan te trekken.

3. Hoe staat het met de financiële zorgen?

Die blijven levensgroot. AEB heeft hoge kosten gemaakt om de verbrandingslijnen onder controle te krijgen. Dure specialisten werden ingeschakeld. En het is zeker te makkelijk gedacht dat AEB de eigen broek kan ophouden nu er weer inkomsten zijn. Uit een brief aan de gemeenteraad blijkt dat AEB al in mei bij de gemeente aanklopte omdat het zijn rekeningen niet kon betalen – dus al een volle maand vóór het stilleggen van de afvalovens. In de tot voor kort vertrouwelijke brief wordt verder geklaagd dat AEB ‘beperkt grip’ heeft op cijfers.

Aan de andere kant: of de ellende voor AEB begon met het stilleggen van onveilige ovens of met een wankele bedrijfsvoering is net zo’n vraag of het in het kippenhok ooit begon met een kip of een ei. Los van de overcapaciteit en de lage tarieven voor het verbranden van afval, worstelde AEB al jaren met achterstallig onderhoud, dat steeds weer noopte tot het stilleggen van de afvalovens en hoge kosten met zich meebracht. Toen het besluit viel hele verbrandingslijnen stil te leggen, had AEB geen vet op de botten. Als de ovens nu onder controle zijn, lijkt dat ook een kans om uit deze spagaat te geraken.

4. Hoe staat het met de overcapaciteit en de markt voor afvalverbranders?

Die wordt alleen maar slechter. Als onderdeel van de extra klimaatmaatregelen die door duurzaamheidsorganisatie Urgenda bij de rechter zijn afgedwongen, wil het kabinet de belasting voor het verbranden van afval uitbreiden naar geïmporteerd afval. Dat zal een nieuwe klap zijn voor de afvalverbranders. Een kwart van hun brandstof bestond de laatste jaren uit importen. Ook AEB draaide voor een kwart op buitenlands afval, met name uit het Verenigd Koninkrijk.

Volgens een rapport van adviesbureau PwC lopen de afvalverbranders samen 162 miljoen aan omzet mis. Het kabinet verwacht dat de afvalimporten niet van de ene op de andere dag wegvallen, blijkt uit een schatting van de belastinginkomsten. Maar volgend jaar zal de import al 40 procent lager zijn dan in 2017, om daarna in 2021 nog eens te halveren. In 2022 is er dan niks meer van over. Dinsdag stemt de Tweede Kamer over deze ‘importbelasting’.

5. Voor het personeel heeft AEB minder goed nieuws. Wat dan?

AEB meldt dat het in samenspraak met de ondernemingsraad gaat kijken naar de ‘personele bezetting’. Dat klinkt onheilspellend. “We praten al een tijdje over een reorganisatie,” bevestigt voorzitter Bas Moes van de ondernemingsraad. Gedwongen ontslagen zijn niet uit te sluiten, maar verder valt over de mogelijke uitkomsten nog niets te zeggen.

Als AEB wordt geprivatiseerd, moet het daar ook klaar voor zijn, zo is de achterliggende gedachte. Onderdeel van de problemen bij AEB was ook tegenwerking vanuit het personeel en de enorme kosten die het bedrijf kwijt was aan interim-personeel. “We dragen dit ook. We voelen dat dit is wat we nodig hebben,” zegt Moes. “We moeten intern ook iets doen aan de cultuur en de bedrijfsvoering.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden