Amsterdam Bewaar

Ouders halen massaal peuters van voorschool vanwege kosten

Ouders halen massaal peuters van voorschool vanwege kosten
© Dingena Mol

Ouders halen massaal hun kinderen van de voorschool nu die geld kost. In buurten waar het peuteronderwijs belangrijk is, is de terugloop het grootst.

De cijfers over de deelname aan de voorschool in Amsterdam zijn verontrustend, vinden gemeente, welzijnsorganisaties en scholen. Vooral het aantal 'doelgroepkinderen' (kinderen met een taalachterstand) op voorscholen is flink geslonken.

Waar een jaar geleden nog 85 procent van de 3795 doelgroeppeuters in de stad naar een voorschool ging, is dat gedaald tot 75 procent. In Zuidoost is het zelfs gedaald tot 68 procent. Ook niet-doelgroepkinderen zijn van de voorschool gehaald. Vorig jaar ging 40 procent naar een voorschool, nu is dat nog 35 procent.

Niet meer gratis
Sinds 1 januari betalen ouders een inkomens­afhankelijke bijdrage voor de voorschool. Dat is een gevolg van nieuwe landelijke regels. Doel was dat er geen verschil meer zou zijn tussen gratis peuterspeelzalen en betaalde kinderdagverblijven, wat segregatie in de hand werkte. Amsterdam was een van de laatste gemeenten die nog gratis peuteronderwijs hadden.

Ouders kunnen kinderopvangtoeslag aanvragen om de kosten te drukken - gezinnen die tot 120 procent van het minimuminkomen verdienen zijn 22 euro per kind per maand kwijt - maar gratis is het niet meer.

75%
Het percentage peuters met taal- achterstand dat naar de voorschool gaat, zakte in een jaar van 85 naar 75

68%
In Zuidoost bereikt de voorschool slechts 68 procent van de doelgroeppeuters, vorig jaar nog 84.

35%
Ook peuters zonder achterstand gaan minder vaak naar de voorschool: van 40 naar 35 procent.


Harvey Sandriman, directeur van Swazoom, met voorscholen en kinderopvang in Zuidoost, vindt de leegloop op voorscholen dramatisch.

Hij had er al voor gewaarschuwd: de ouders die hij bedient, kunnen de kosten niet opbrengen en ondervinden problemen bij het aanvragen van toeslagen.

Bovendien weet hij dat de terugloop groter is dan nu uit de cijfers blijkt. Swazoom kampt met bijna 50 procent onbetaalde rekeningen. "Mensen proberen nog gratis mee te liften, maar dat is onhoudbaar."

Drukker
Ook bij Impuls, met 40 voorscholen en 20 kinderopvanglocaties in Nieuw-West, is de terugloop merkbaar. Directeur Otto Heijst zag 20 procent van de peuters afhaken. "Het gaat niet alleen om de minimuminkomens, we zien ook middeninkomens wegblijven, omdat ze het te duur vinden en de administratie te complex is."

Basisscholen vrezen de terugloop, die over ruim een jaar effect in de kleuterklas zal hebben. BartJan Commissaris, directeur van basisschool de Polsstok in Zuidoost: "Zonder voorschool is er meer te repareren. Hoe later een taalachterstand in beeld is, hoe moeilijker het is om bij te trekken. We krijgen het nog drukker."

Een achterstand op 4-jarige leeftijd haal je eigenlijk niet meer in

Sandriman ziet peuters binnenkomen die nauwelijks een woord kunnen zeggen en bij lange na niet klaar zijn om zonder hulp van een voorschool naar de kleuterklas te gaan.

"Ze kunnen soms niet eens kauwen, omdat ze thuis alleen een zuigfles krijgen." Hij pleit er net als anderen voor de voorschool weer gratis te maken. Maar dat kan de gemeente niet zomaar doen.

Geschrokken
Onderwijswethouder Marjolein Moorman (PvdA) is geschrokken van de cijfers. "Een achterstand op 4-jarige leeftijd haal je eigenlijk niet meer in," aldus Moorman. Het college stelt nu een extra investering van 7 miljoen euro voor.

Dat is om voor de laagste inkomens de bijdrage te beperken tot 17 euro per maand ('een euro per dag'), om de leeftijd te verlagen van 2,5 naar 2 jaar en de duur uit te breiden van 15 naar 16 uur per week.

Toch zal de echte winst uit Den Haag moeten komen. Amsterdam lobbyt bij de minister van Onderwijs om als gemeente meer te mogen doen, zoals het hele bedrag voor de voorschool voor doelgroepkinderen vergoeden. Als dat lukt, zal dat de gemeente miljoenen euro's extra kosten.

Lees over de ervaringen van voorschool Huizinga in Nieuw-West

13.390 peuters

Van alle 553 kinderdagverblijven in de stad is ongeveer de helft voorschool. Voorscholen zijn er vaak in halve dagen van onge­veer vijf uur per dag en zijn vooral ­bedoeld om spelenderwijs te leren.

Alle 13.390 peuters in de stad ('doelgroep en niet-doelgroep') hebben nu recht op 15 uur voorschool per week, maar de kosten variëren per gezin, vanwege de inkomensafhankelijke toeslag die via de Belastingdienst moet worden aangevraagd.