PlusInterview

Oud-burgemeester Bloemendaal over de slinkende almacht van de VVD: ‘Zelfs GroenLinksers waren eigenlijk VVD’ers’

Voor het eerst in de geschiedenis van de partij maakt de VVD geen deel uit van het nieuwe college in Bloemendaal. Oud-burgemeester Wim de Gelder (GroenLinks!) haalt herinneringen op aan het machtige blauwe bolwerk.

Patrick Meershoek
Bloemendaal is altijd een liberaal bolwerk geweest. Bij de laatste verkiezingen werd de VVD nog steeds de grootste, maar wel met een historisch lage score van 22,3 procent. Dat opende de deur naar een coalitie zonder de partij.  Beeld Rink Hof
Bloemendaal is altijd een liberaal bolwerk geweest. Bij de laatste verkiezingen werd de VVD nog steeds de grootste, maar wel met een historisch lage score van 22,3 procent. Dat opende de deur naar een coalitie zonder de partij.Beeld Rink Hof

Hij ging op golfles omdat hij vond dat hij als burgemeester van Bloemendaal een balletje moest kunnen slaan. Maar lid van de Rotary werd Wim de Gelder niet. “Kort na mijn aantreden kreeg ik bezoek van een paar bestuurders die mij uitnodigden toe te treden. Ik sloeg dat aanbod vriendelijk af. Dat vonden de Rotarians niet leuk, maar het was een weloverwogen besluit. Ik wilde van meet af aan duidelijk maken dat ik er voor iedereen wilde zijn. Er zijn allerlei serviceclubs in Bloemendaal. Dat ik mij niet meteen aansloot bij de grootste en belangrijkste club leverde mij veel goodwill op bij die andere netwerken.”

In 2005 volgde De Gelder, toen 47 jaar, Liesbeth Snoeck-Schuller op als burgemeester van Bloemendaal. Belangrijk detail: de nieuwe burgemeester was lid van GroenLinks en in de geschiedenis van het villadorp de eerste burgervader van progressieve snit. “Mijn aanstelling gebeurde mede op verzoek van de VVD. Bloemendaal zat bestuurlijk op slot. Mijn voorgangers waren zonder uitzondering VVD’er en hadden de grootst mogelijke moeite gehad om de enorme druk van hun partijgenoten naast zich neer te leggen. Ook binnen de VVD begrepen mensen dat het voordelen kan hebben om een burgemeester met een andere signatuur te hebben.”

Ontzettend leuke echtgenote

De Gelder maakte zijn entree in het blauwe bolwerk, en dat verliep zonder problemen. “Ik had twee grote voordelen. Ik had een ontzettend leuke echtgenote. En ik had het vak geleerd als bestuurder in de Rotterdamse deelgemeente IJsselmonde. Daar bestond de fractie van GroenLinks uit één raadslid, dus ik was gewend om bruggen te slaan. Ik ontdekte wel al snel dat het de VVD was die in Bloemendaal bepaalde wat er wel of niet gebeurde. Eigenlijk was alles VVD in Bloemendaal. De fractie van GroenLinks bestond uit VVD’ers die van vleermuizen hielden, die van D66 uit VVD’ers die voorstander waren van fietspaden met rood asfalt.”

De Gelder bestuurde met de echte VVD als dominante en dwingende factor in het lokaal bestuur, met een aan arrogantie grenzende zelfvertrouwen dat was ingegeven door de vanzelfsprekende steun van het electoraat. Het was niet meer zo gek als in de jaren negentig, toen de VVD bijna de helft van de stemmen in Bloemendaal kreeg, maar ook in de jaren van De Gelder was een verkiezingsuitslag van 35 procent nog heel gewoon. “Ik heb van die arrogantie zelf trouwens weinig gemerkt. Ik kon goed overweg met de fractie en mijn wethouders. Ik heb na mijn aantreden ook meteen een maandelijkse borrel geïntroduceerd voor burgers met vragen of klachten. Dat viel in goede aarde.”

Alphen aan den Rijn

De Gelder verruilde Bloemendaal in 2009 voor het burgemeesterschap in Alphen aan den Rijn. Tegenwoordig drijft hij een pension in het Duitse Arbach. “We hebben het complex in 2017 gekocht en opgeknapt met het idee hier samen oud te worden. Helaas is mijn vrouw binnen een jaar overleden. Onverwacht: zij was al ziek, maar het kon nog alle kanten op. Het was een klap, maar ik heb toch besloten hier te blijven. In Nederland komt er af en toe iemand langs om een aai over je bol te geven, hier heb ik mijn gasten. Ik heb altijd veel van koken gehouden en ik kan mij uitleven in het restaurant. Ik wil niet opscheppen, maar mijn pizza’s zijn de beste van de hele Eifel. Alleen maar verse ingrediënten.”

Oud-burgemeester van Bloemendaal Wim de Gelder: 'Ik ontdekte al snel dat het de VVD was die in Bloemendaal bepaalde wat er wel of niet gebeurde.'   Beeld
Oud-burgemeester van Bloemendaal Wim de Gelder: 'Ik ontdekte al snel dat het de VVD was die in Bloemendaal bepaalde wat er wel of niet gebeurde.'

Apenrots

Met het aantreden van VVD’er Ruud Nederveen als opvolger van De Gelder trad voor Bloemendaal een lange periode van bestuurlijke onrust aan. Het dossier van de gebroeders Slewe en de bouwplannen op hun landgoed Elswoutshoek bleek een mijnenveld dat leidde tot het vertrek van twee burgemeesters, drie wethouders en een fors aantal raadsleden. Emeritus hoogleraar bestuurskunde Arno Korsten omschreef Bloemendaal in een schaderapport als voorbeeld van een kleine probleemgemeente met een grote kans op bestuurlijke malaise. “De accelererende krachten in de raad zijn groter dan de temperende. Het is het apenrotssyndroom: veel apen op een te kleine rots gaan elkaar bijten.”

Lokale partijen

Het bestuurlijke slagveld werd door de achterban niet met gejuich begroet. Bij de raadsverkiezingen van 2014 kreeg de VVD ‘nog maar’ een kwart van de stemmen. En dit jaar maart werd de partij nog steeds de grootste, maar wel met een historisch lage score van 22,3 procent.

Of is er toch sprake van een landelijk fenomeen? Ook in veel andere voormalige bolwerken maakt de opgewekte dixieland plaats voor een liberale treurmars op trombone. In Blaricum heeft de VVD (20 procent) stuivertje gewisseld met de lokale partij Hart voor Blaricum (40 procent), in Laren idem dito met 25,3 procent voor de VVD en 30 procent voor Larens Behoud. In Wassenaar is de VVD nog net de grootste met 23,8 procent, maar ook daar voelt de partij de hete adem van Hart voor Wassenaar in de nek.

In Bloemendaal opende de uitslag de deur naar een coalitie zonder de partij. Er was wel een monsterverbond voor nodig om dat voor elkaar te boksen: D66, GroenLinks, CDA, PvdA en Zelfstandig Bloemendaal, leunend op een wankele meerderheid van 10 van de 19 zetels. Vijf partijen die ook elk een wethouder leveren. Is hier sprake van een Bloemendaalse lente of is het de voorbode van nog meer bestuurlijke narigheid? Bestuurskundige Korsten houdt de moed erin. “We kunnen ook niet uitsluiten dat het op de een of andere manier toch gaat lukken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden