PlusExclusief

Osdorp is een hotspot voor onruststokers: ‘Ze hebben schijt aan iedereen’

De Osdorper Ban.  Beeld Dingena Mol
De Osdorper Ban.Beeld Dingena Mol

Amsterdam schrok vorige maand op van rellen rond de kermis in Osdorp, maar voor de buurt kwam het allerminst als een verrassing. Hoe een groep jongeren na schemering de wijk domineert.

Anna Herter en Hannah Stöve

Dat zelfs de ME eraan te pas moest komen om een met vuurwerk smijtende, agressieve groep jongeren rond de kermis in Osdorp te verdrijven? Een 55-jarige buurtbewoner verbaast het naar eigen zeggen ‘nul komma nul’.

De vrouw, die net als sommige andere buurtbewoners niet met haar naam wil worden genoemd omwille van haar veiligheid, woont al veertien jaar op de Osdorper Ban. Lange tijd naar tevredenheid, maar sinds de coronacrisis is dat voorbij. Sindsdien, zo ervaart ze het, wordt haar wijk in de avonduren geregeerd door groepen jongeren, van grofweg 14 tot 18 jaar.

“Ze hebben – ik zeg het maar even hardop – schijt aan iedereen. Ik ben bespuugd, uitgescholden en bedreigd in mijn eigen flat. Als ik door het Botteskerkpark wandel rauzen ze keihard langs me heen op hun scooters. Ik ga ’s avonds niet meer naar de Albert Heijn op het Osdorpplein, omdat daar altijd een heel intimiderende groep jongens hangt.” De vrouw noemt de sfeer in de wijk unheimisch en onveilig. “Ik ben net twee weken in het buitenland geweest en kwam er toen achter dat ik hier eigenlijk doodongelukkig ben.”

Buurtbewoner Maikel van Leeuwen (37) kan erover meepraten. Hij woont nu zeven jaar in Osdorp en is het zat. Zijn vrouw wordt weleens uitgemaakt voor ‘kech’ of ‘kankerhoer’ als ze over straat loopt, zelf werd hij laatst nog op zijn achterhoofd geslagen tijdens het hardlopen door voorbijfietsende jongeren.

Op achterhoofd geslagen

De buurtbewoonster en Van Leeuwen zijn niet de enigen die de buurt zien afglijden. Het Parool sprak met tientallen bewoners, ondernemers, jeugdwerkers, jongeren en moskeemedewerkers uit Osdorp. Zij schetsen hoe de buurt sinds ruim een jaar te maken heeft met een hardnekkige groep hangjongeren die bewoners een onveilig gevoel geven.

Een 40-jarige vrouw woont in de omgeving van het Dijkgraafplein, en zegt sinds mei ‘extreme overlast’ te ervaren van een stel tienerjongens. “Ik werk vanuit huis, en ze zitten bijna dagelijks naast mijn raam of hangen in mijn flat. Ik ben van Marokkaanse komaf en spreek de taal vloeiend – ik pik alle gesprekken op. Ze bedreigen mensen, maken extreem veel lawaai, blowen veel en reageren agressief als je ze aanspreekt.”

Vlakbij zit ook een woongroep van HVO-Querido, waar mensen wonen met een verslaving en lichamelijke problemen. Ook medewerkers en bewoners zeggen last te ervaren van de groep; de jongeren betreden de privétuin en maken intimiderende en provocerende opmerkingen.

Broeinest

Wat de vrouw en veel van haar buurtgenoten vooral stoort is dat politie en handhavers vaak afwezig lijken. De politie zegt dat gevoel te begrijpen. “We hebben tekorten,” zegt Bram Flameling, chef van het politieteam in Nieuw-West-Zuid. “Ik heb binnen de beperkte capaciteit toch politiemensen vrijgemaakt om met de jeugd bezig te zijn. Alleen niet zoveel als ik zou willen.”

Osdorp is een broeinest voor excessen, zoals de rellen rond de kermis twee weken geleden, zegt hij. Eerder waren er de avondklokrellen op Tussen Meer, en de jaarwisseling, die telkens weer ‘een zware opgave’ is.

Dat die excessen juist hier plaatsvinden, is geen toeval. Bepaalde delen van Osdorp zijn al tijden een zorgenkindje, zoals de Wildemanbuurt, waar buitensporig veel criminelen vandaan komen. De buurt in Nieuw-West heeft daarnaast te maken met bovengemiddeld veel armoede.

Belangrijke kanttekening: de onrust is niet enkel op het conto van de Osdorpse jeugd te schrijven, zegt onder meer politiechef Flameling. Neem de kermisrellen. “Het was vakantie, er was weinig te doen, en de oproep om rotzooi te trappen werd via sociale media verspreid. Er kwamen onder meer ook jongeren uit Zuidoost en Bos en Lommer op af.”

Op de kermis werden brandjes gesticht, spullen vernield, de politie werd bekogeld met vuurwerk. Zowel tijdens de rellen als op sociale media werd daarbij veelvuldig gerefereerd naar de onlangs verschenen Netflixfilm Athena, waarbij Franse jongeren in een Parijse banlieue in oorlog raken met de politie.

Rotte appels

Ook een groep van twintig Osdorpse jongeren waarmee Het Parool sprak, zegt dat Osdorp een hotspot is voor onruststokers. Ook buiten de excessen om. “Tussen Meer is het Leidseplein van Nieuw-West,” is de omschrijving van een van hen. Het zit ze óók dwars dat een groep rotte appels uit hun wijk het verpest voor de rest. Want telkens wordt Osdorp daarmee in een negatief daglicht gesteld, en telkens hebben zij het gevoel dat ze daar de schuld van krijgen.

Maar capaciteitsgebrek of niet, dit is een probleem dat de politie hoe dan ook niet alleen kan oplossen, zegt politiechef Flameling. Hij kan het belang van buurtinitiatieven niet genoeg onderstrepen. “De buurtmoeders en -vaders, straatcoaches, jongerenwerkers, ze zijn allemaal van cruciaal belang. Zij trokken bij de avondklokrellen letterlijk de bakstenen uit de handen van relschoppers, en kunnen de situatie ook preventief beheersbaar houden.”

Juist die buurtwerkers vertellen meer geld nodig te hebben van de gemeente om hun projecten te kunnen laten slagen, hoewel volgens stadsdeelvoorzitter Emre Ünver de laatste jaren juist méér geld naar dit soort initiatieven is gegaan.

Het Dijkgraafplein bij de Vomar.  Beeld Dingena Mol
Het Dijkgraafplein bij de Vomar.Beeld Dingena Mol

Verveling

Toch is dat nog altijd een druppel op de gloeiende plaat, zeggen buurtbewoners. Zo zitten ze bij moskee El Mouahidine met hun handen in het haar, omdat ze niet genoeg geld zouden krijgen om hun buurtvadersproject te faciliteren. Hetzelfde geldt voor de huiswerkbegeleiding die ze jaren geleden de jeugd nog konden bieden. “Er zijn zoveel buurtbewoners en stichtingen in Osdorp die iets voor de buurt willen en kunnen doen,” zegt voorzitter Mohamed, die het ‘niet nodig’ vindt zijn achternaam te geven. “Maar ze kunnen het niet alleen.”

Méér projecten voor jongeren, klinkt het telkens weer, want anders gaan ze zich vervelen. “Als er niks voor ze is om te doen,” zegt moskeevoorzitter Mohamed, “gaan ze inderdaad stomme dingen doen op straat.”

Dat zegt de groep Osdorpse jongeren ook. Op een ietwat afgelegen industrieterrein in De Punt is er sinds kort een zogeheten woonkamer, een jeugdhonk waar jongeren kunnen chillen. Deze woensdagavond zitten ze daar om een tv heen een potje Fifa te spelen.

“Zoiets als dit,” zegt een 17-jarige jongen, om zich heen gebarend, “dat heb je op meer plekken nodig. Moet je voorstellen dat je elke dag uit school komt en helemaal niets te doen hebt. Dan ga je maar op een bankje zitten op straat, en voor je het weet zeggen anderen weer dat je overlast veroorzaakt.”

Verhuizen

Vorige week was de politie hier nog. Tot hun eigen verbazing niet om ze te berispen, maar juist om ze te bedanken. Niemand van hen had meegedaan aan de kermisrellen in Osdorp twee weken geleden, en daar mocht ook weleens bij worden stil gestaan.

Ze willen zich betrokken voelen. “Waarom komen die boze buurtbewoners hier ook niet een keer langs? Dan kunnen we vast goed met ze praten,” zegt een 15-jarige jongen. “Ja, of Femke Halsema,” oppert een ander, “die zegt dat ze boos op de jongeren is, maar ik heb haar hier nog nooit in mijn leven gezien.” “Maar je moet ook snappen dat zij het heel druk heeft,” zegt zijn buurman, “ze is burgemeester, hè?”

Ook buurtbewoner Suzanne Spekreijse (45) breekt zich het hoofd over waarom er niet meer wordt gedaan voor de jongeren. “Er is hier niks. Hangjeugd proberen ze te bestrijden. Als er geen positieve alternatieven zijn om je tijd door te brengen als tiener, welke opties geven we onze jeugd dan?”

Maar er speelt meer dan alleen verveling, zegt Flameling. “Het gaat ook over een gebrek aan toekomstperspectief bij deze jongeren, wellicht verergerd tijdens de coronapandemie. En vlak de georganiseerde misdaad ook niet uit, waar steeds minder grip op is. Dit zijn allemaal relatief recente ontwikkelingen die hun tol eisen in een al kwetsbare buurt als Osdorp.”

Spekreijse ziet veel van haar buurtbewoners de handdoek in de ring gooien, en vertrekken. “Mijn kinderen moeten elk jaar nieuwe vriendjes maken, omdat gezinnen aan de lopende band verhuizen. De woningen die vrijkomen worden verkamerd voor arbeidsmigranten of gebruikt voor begeleidwonenprojecten. Zo gaat de buurt steeds verder achteruit.”

Stadsdeelvoorzitter: ‘’s Nachts over de Osdorper Ban lopen: ik zou het je niet aanraden’

Tijdens de kermisrellen in oktober is het veiligheidsgevoel in de buurt door de bodem gezakt, stelt stadsdeelvoorzitter van Nieuw-West Emre Ünver vast. Zijn zorgen zijn groot. ‘’s Nachts over de Osdorper Ban lopen: ik zou het je niet aanraden, want je voelt je daar als vrouw gewoon niet comfortabel.’

Wanneer is de overlast in Nieuw-West ontstaan?

“In Nieuw-West borrelt het altijd wel, dat hoort een beetje bij dit stadsdeel. De onrust staat niet op zichzelf. Hier speelt multiproblematiek: armoede, vormen van uitsluiting, verharding, mensen die geen woning hebben, en als ze een woning hebben, tocht of schimmelt het. Dit is niet de Rivierenbuurt.”

“We merkten sinds de avondklokrellen dat de spanning en frustratie erg voelbaar werden – al werden we toen gecomplimenteerd dat er in de rest van het land geplunderd werd, terwijl het hier juist niet enorm uit de hand liep. Dat kwam echt door de inzet uit de buurt.”

“Die rellen rond de kermis kwamen natuurlijk niet uit de lucht vallen. Ik heb wel het idee dat de kermis als een soort mobilisatiepunt werd gebruikt: die jongens kwamen hier gewoon uit de hele stad om de wijk te slopen en vechtpartijen uit te lokken. Dat jongeren elkaar opzoeken en op sociale media elkaar opjutten, daar maak ik me wel zorgen om.”

Welke rol heeft het stadsdeel hierbij?

“Wij hebben een huisbezoek gedaan bij alle jongens en jongemannen uit Nieuw-West die opgepakt werden tijdens de kermis. We wilden ze uit de anonimiteit halen, en de ouders confronteren met wat hun kinderen hebben gedaan. Zij moeten ook hun verantwoordelijkheid dragen, niet alleen de overheid is er om de veiligheid te bewaken. Sommige ouders reageerden goed en waren totaal verbaasd over wat hun kind had gedaan. Bij anderen bleek niet bepaald de grip en sturing aanwezig die ik op mijn kind zou hebben.”

Veel bewoners zeggen dat er een gebrek is aan jongerenwerkers in hun buurt.

“Dat verbaast me zeer, want er is niets wegbezuinigd. De budgetten voor jongerenwerk in Nieuw-West zijn alleen maar toegenomen, en significant ook. We hebben nu broedplaats Station Wildeman, jongerenlocatie Homebase is in vol ornaat aanwezig, waar we sinds 2019 jaarlijks 600.000 euro budget voor hebben.”

“Jongerenorganisatie Ajuau & Etta kreeg dit jaar 60.000 euro meer dan vorig jaar. Is het te weinig? Ja, altijd: want Nieuw-West is een groot stadsdeel met veel jongeren. Tegelijkertijd maak ik me natuurlijk zorgen om de enorme schaarste aan de kant van politie en handhaving. Dat geldt voor het hele land, maar in Nieuw-West is die opgave van een totaal andere orde.”

‘Je hebt delen van Nieuw-West die na een bepaald tijdstip worden toegeëigend, waar andere mores gelden,’ zei u onlangs.

“Ja. Er zijn plekken waar de overheid op geen enkele manier nachtelijke toezicht houdt, wat betekent dat die straten gewoon worden geclaimd. ’s Nachts over de Osdorper Ban lopen: ik zou het je niet aanraden, want je voelt je daar als vrouw gewoon niet comfortabel. Zeker tijdens die kermisrellen is het veiligheidsgevoel in de buurt door de bodem gezakt.”

“De dagelijkse realiteit kan ik overigens niet matchen met de meldingsbereidheid. Er is iets aan de hand, dat zié ik, maar dat komt niet overeen met het aantal meldingen van bewoners. Ik ben bang dat dat komt doordat mensen geen vertrouwen in de gemeente hebben of zich niet gehoord voelen. Of, heel droevig: ze melden het niet eens meer omdat ze zo gewend geraakt zijn aan onveiligheid.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden