Op de Dam verzamelden zich maandagavond duizenden mensen om te demonstreren tegen racisme.

PlusAchtergrond

Organisatie over grote opkomst protest: ‘Nog steeds overwhelmed’

Op de Dam verzamelden zich maandagavond duizenden mensen om te demonstreren tegen racisme.Beeld ANP

Niet eerder was een protest tegen racisme en politiegeweld in Nederland zo groot als maandagavond op de Dam. De verbolgenheid in de samenleving kende met de dood van George Floyd een ongekende trigger.

De organisatie van het protest op de Dam, naar aanleiding van de dood van de Amerikaan George Floyd door politiegeweld, ging maandagavond uit van een opkomst van zo’n 300 demonstranten. Het werden er meer dan 5000.

Veel van de demonstraties die nu over de gehele wereld plaatsvinden, zo ook die in Amsterdam, gebeuren onder de vlag van Black Lives Matter. Die beweging vecht al sinds 2013 wereldwijd tegen racisme en politiegeweld tegen zwarte mensen. 

Groeiende beweging

Toch kwamen in Nederland niet eerder zoveel mensen naar een dergelijk protest. Vier jaar geleden verzamelden zich, eveneens op de Dam, zo’n 400 demonstranten voor een protest van Black Lives Matter. Ook acties van Kick Out Zwarte Piet (KOZP), die de avond op de Dam mede organiseerde, trokken nooit zoveel betogers als maandagavond. Na negen jaar wisten ze zo’n duizend mensen op de been te krijgen.

“Ik zie de grote opkomst als het resultaat van al die jaren hard werken,” zegt mede-organisator Naomie Pieter van Black Queer & Trans Resistance. “En daarnaast ook van het werk van de activisten uit de jaren zestig tot tachtig, op wiens schouders we staan. Iedereen heeft de afgelopen dagen de beelden van George Floyd gezien. Men beseft nu: je kunt niet meer om racisme heen.”

Dat er zoveel mensen op de Dam stonden, is voor Pieter ‘emotioneel’. “Ik ben nog steeds overwhelmed.” Daarbij stemt de opkomst de activiste ook hoopvol: “Mensen beginnen het te snappen, het voelt alsof al dat werk niet voor niets is geweest. Al die mensen behouden zich niet meer alleen tot online acties, een hashtag of een petitie. Ze staan nu fysiek achter ons.”

Opbouw

De 21-jarige Georgia Heinze, student Culturele en Maatschappelijke vorming aan de HvA, was een van de demonstranten die maandagavond voor de eerste keer meedeed aan een protest tegen racisme. “De recente gebeurtenissen rondom Floyd speelden zeker mee, maar er waren voor mij veel meer redenen om daarheen te gaan.”

De verbolgenheid bouwt zich volgens de student, die dit jaar meewerkte aan de Week tegen Racisme, steeds op. “Daarom vond ik het nu, naast me erover in te lezen, belangrijk daar fysiek aanwezig te zijn en mijn stem te laten horen.”

Dat gevoel onderstreept Jacquelien van Stekelenburg, hoogleraar Sociale verandering en Conflict aan de Vrije Universiteit. Volgens haar heeft de omvang van het protest te maken met een combinatie van verschillende factoren. “De berichten uit Amerika staan al zes dagen lang bij ons op de voorpagina. Het zijn beelden die lang nasudderen. Dat merkten we ook wel: er werd veel over gesproken en veel op gereageerd. Het zat hoog in ons bewustzijn én onze emoties.”

Daarbij komt ook dat organisator KOZP een grote achterban heeft. “Al die factoren bij elkaar kunnen ervoor zorgen dat het gevoel van verontwaardiging, dat erg aanwezig was na de dood van Floyd als mogelijke trigger, een grotere kans heeft om omgezet te worden in deelname aan een protest.”

Tweede golf

Er zijn twee graden in de mobilisatie van demonstranten, legt Van Stekelenburg uit. Eerst roept de organisatie hun achterban op om in actie te komen. “Vervolgens komt er een tweede golf van mobilisatie overheen: de achterban spoort buren, vrienden, familie en klasgenoten aan om mee te doen, ook als het via de media wordt verspreid.”

Dat brengt ook de rol van sociale media in beeld. Daar werden de afgelopen dagen veelvuldig berichten over racisme gedeeld, net als de oproep om naar de Dam te komen.

“Mensen stimuleren elkaar op het moment dat er grote verontwaardiging heerst. Dan doet vooral die tweede golf zijn werk heel goed. De berichten komen, zogezegd, terecht in vruchtbare aarde: je hebt het er met elkaar over en je raakt steeds verontwaardigder. Die sociale component is heel belangrijk.”

‘Empowering’

De aanwezige Iriée Zamblé spreekt van een gevoel van ‘empowering’ door de grote opkomst. Maar toen de kunstenaar − die zelf ook te maken krijgt met institutioneel racisme − weer thuis kwam, werd ze emotioneel. “Het zwarte protest spreekt zich ook in Nederland al jaren uit tegen racisme, Zwarte Piet, en ook politiegeweld, maar het heeft nog voor weinig verandering gezorgd.”

Zo’n groot protest als nu, daarvan hoopt ze dat het iets nieuws brengt. “Maar het stemt me tegelijkertijd verdrietig dat de stem van zwarte mensen in voorgaande jaren niet sterk genoeg is geweest.”

Toch ziet Zamblé het draagvlak voor de demonstratie vooral als een belangrijke stap in het protest als geheel. De massale opkomst laat volgens haar zien dat het een krachtige beweging is. Veel mensen, net als student Heinze, beklommen maandag voor het eerst de barricaden om zich uit te spreken tegen racisme. “Voor hen is het vaak pas het begin. Laten we het nu verder doortrekken.”

Hoe? Dat kan, zegt ze, onder meer door je uit te spreken − juist als het ongemakkelijk is − en te doneren aan instanties die zich al jaren inzetten voor dit soort kwesties. “En lees Nederlandse activistische literatuur, verdiep je in waarom dingen zijn zoals ze zijn, en bevraag ook je eigen oordelen.”  

We moeten volgens Zamblé allemaal een manier vinden om ons in het dagelijks leven te verzetten tegen institutioneel racisme. “Daardoor maak je je steun ook duurzaam.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden