Plus

Opvang van Oekraïners in Nederland: ‘Je kunt mensen geen maanden in een sporthal opvangen’

Iedere dag melden zich nieuwe Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Ze stappen uit de trein op Amsterdam CS, worden opgehaald door familie of stappen bij de Poolse grens op goed geluk in een busje met vrijwilligers. Maar hoeveel zijn er nu eigenlijk in Nederland? Hebben we genoeg bedden? En blijven ze?

Cyril Rosman
Oekraïners komen aan op Amsterdam Centraal Station.  Beeld Joris van Gennip
Oekraïners komen aan op Amsterdam Centraal Station.Beeld Joris van Gennip

1) Hoeveel Oekraïense vluchtelingen zijn er nu in Nederland?

Dat weet niemand precies. Wat we wel weten: in alle door de gemeenten en Veiligheidsregio’s beheerde opvangplekken (gymzalen, omgebouwde kantoorpanden, hotels) verbleven gisterochtend 13.000 Oekraïense vluchtelingen. Elke dag komen er een paar honderd bij. Het totale aantal Oekraïense vluchtelingen in Nederland ligt echter hoger. Want alle Oekraïners die hier onderdak hebben gevonden bij familie en particulieren worden niet meegeteld in het officiële cijfer. “Dat weten we pas als ze zich geregistreerd hebben bij de gemeente waarin ze worden opgevangen,” stelt een woordvoerder.

2) Hoe ziet de groep eruit?

Ook is er nog geen overzicht van de samenstelling van de groep Oekraïners die naar Nederland is gevlucht. Wie kijkt naar de foto’s van aankomende bussen, ziet vooral vrouwen, ouderen en kinderen. Dat ligt voor de hand omdat veel mannen (verplicht) achterblijven om weerstand te bieden aan de Russen. Marlou Schrover, hoogleraar aan de universiteit van Leiden en gespecialiseerd in migratiegeschiedenis, waarschuwt voor te snelle conclusies. Foto’s van kinderen zijn nu eenmaal aangrijpender. “Dat bijvoorbeeld 80 procent van de groep uit vrouwen bestaat, lijkt me onwaarschijnlijk. Toen in de jaren negentig veel Joegoslaven naar Nederland vluchten, dachten we ook dat het veel vrouwen waren. Uiteindelijk bleek de verhouding fifty-fifty.”

3) Hebben we genoeg opvang?

Nog wel. Alle veiligheidsregio’s samen hebben 24.500 (stand van gisterochtend) bedden beschikbaar. Daarvan waren er maandag 13.000 bezet. Er moeten via die veiligheidsregio’s minimaal 50.000 bedden beschikbaar komen, maar Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad, zei maandag dat het vinden van goede locaties steeds moeizamer gaat. “Je kunt mensen ook geen maanden in een sporthal opvangen, we hebben gebouwen nodig.”

Via Takecarebnb hebben zich 30.000 particulieren aangeboden die Oekraïners in huis willen nemen, volgens de organisatie kunnen vanaf volgende week zo’n 1250 Oekraïense vluchtelingen per dag op die manier geholpen worden.

Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel en migratie) stelt dat Nederland zich moet voorbereiden op een situatie waarin er meer dan 100.000 Oekraïners worden opgevangen. Hij spreekt van ‘gezamenlijke opvanglocaties met enkele duizenden bewoners’.

4) Wat is het perspectief voor Oekraïners in Nederland?

Gevluchte Oekraïners worden niet als asielzoekers gezien, maar vallen in de EU onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Daardoor mogen ze een jaar blijven en hebben ze recht op opvang en ondersteuning. Nog een groot verschil met de asielregels: de Oekraïners mogen meteen werken. Dat verloopt overigens nog niet soepel: om te werken heb je een burgerservicenummer (bsn) nodig, dat kun je alleen krijgen als je staat ingeschreven bij de gemeente, maar daar is dus nog niet iedere gemeente mee begonnen.

5) Hoe gaat het nu verder?

“Veel mensen denken: over een paar maanden gaan we weer terug. Maar dat dachten de gevluchte Joegoslaven in de jaren negentig ook. Uiteindelijk is driekwart van hen in Nederland gebleven,” zegt Schrover. “Hoe langer een oorlog duurt, hoe kleiner de kans op terugkeer.”

Dat heeft niet alleen met de situatie in het land te maken, maar ook met die in Nederland. “Ouders denken: mijn kind zit nu hier al weer een tijd op school, moet ik hem of haar nu weer losrukken en in Oekraïne opnieuw laten beginnen?” Ook het hebben van een baan in Nederland kan meespelen bij het besluit te blijven.

6) En ten slotte: zijn er nog knuffels en winterjassen nodig?

Het leek de afgelopen weken of elke eigenaar van een bestelbusje een hartverwarmende, lokale inzamelingsactie hield en volgeladen met eten, kleding en knuffels naar de Pools-Oekraïense grens reed. Maar ook de behoefte aan pluchen beren is eindig.

Ook op goed geluk naar een opvanglocatie in Nederland rijden met een stapel kleding is geen goed idee. “Er is al heel veel ingezameld, dat is nu voldoende. De meeste Oekraïners die vluchtten, hadden al een winterjas aan en de kinderen een knuffel mee,” zegt een woordvoerder van VluchtelingenWerk. Het Rode Kruis neemt alleen financiële donaties aan. “Bij het verwerken van spullen komt heel veel kijken. We willen onze tijd en het geld juist besteden aan het zo snel mogelijk helpen van mensen in nood.” Ook de Stichting Oekraïners in Nederland, dat 30 inzamelpunten in Nederland heeft, vraagt uitdrukkelijk niet om kleding, maar om lang houdbaar voedsel en babyvoeding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden