Plus Reportage

Oprichter Extinction Rebellion: ‘Overtreed de wet en red het klimaat’

Medeoprichter Roger Hallam wil het grote publiek aan het denken zetten. Beeld ANP

Begin oktober wil Extinction Rebellion opnieuw het verkeer in de stad ontregelen. De Britse oprichter van de klimaatbeweging hoopt op veel arrestaties. ‘We moeten de mensen dwingen hierover na te denken. Anders blijven ze gewoon Netflix kijken.’

Ben je bereid om gearresteerd te worden? Het formulier dat Extinction Rebellion in bioscoop Kriterion uitdeelt om nieuwe activisten te werven, begint met die ene vraag. Roger Hallam (53), een van de oprichters van de snel gegroeide klimaatbeweging, onderstreept het nog eens als hij zaterdag in Amsterdam zo’n tweehonderd belangstellenden toespreekt. “Als je wordt ge­arresteerd, kijken de mensen op.”

“Dat is hoe je het grote publiek aan het denken zet, door opoffering,” zegt hij in het interview voorafgaand aan zijn speech. Gewone burgers die zo ver gaan om te waarschuwen voor de gevaren van klimaatverandering, dat hakt erin. “Die gaan naar de gevangenis vanwege klimaatactivisme. Dat is de boodschap die ervan uitgaat. Zodat mensen denken: daar moet ik eens over nadenken.”

Ja, of ze denken: wat een onruststokers. “De eerste dag misschien wel. Maar als we vol­houden, denken ze op dag 2: goh, ze hebben wel lef. En de dag daarna zeggen ze: is klimaat­verandering echt zo gevaarlijk? We moeten de mensen dwingen hierover na te denken. Anders blijven ze gewoon Netflix kijken.”

Burgerlijke ongehoorzaamheid

Extinction Rebellion trok wereldwijd de aandacht door grote verkeersblokkades in Londen uit protest tegen de snelle opwarming van de aarde en het uitsterven van diersoorten. Dat is wat nieuwe deelnemers aan de protesten te doen staat, zegt Hallam in de volle zaal van Kriterion: lastig zijn. De aandacht die ze genereren, verklaart voor hem de snelle groei van zijn beweging. “In april werden in Londen 1200 mensen gearresteerd en in de maanden die volgden, kregen we 50.000 nieuwe aanmeldingen.”

In Nederland is de beweging veel kleiner, maar ook hier is die duidelijk in opmars. In het voorjaar werden in Amsterdam de eerste acties gevoerd, met onder meer een poging de ochtendspits te verstoren. In oktober zijn nieuwe acties gepland. Het is de bedoeling om voor het Rijksmuseum een week lang het verkeer lam te ­leggen.

Een vraagsteller uit de zaal merkt op dat de politie in Nederland graag de-escalerend werkt – actievoerders enige ruimte geven, op voorwaarde dat ze daarna het kruispunt snel weer vrij­geven. Dan is het zaak om voet bij stuk te houden, vindt Hallam. Hij geeft meteen toe dat het niet gemakkelijk is. “Ik ben de laatste twee jaar tien keer gearresteerd. De eerste keer stond ik te trillen op mijn benen.”

Het is de strategie van Extinction Rebellion: burgerlijke ongehoorzaamheid. Dus: blokkeren, bezetten, staken, de wet niet naleven, maar absoluut geweldloos. Uit de geschiedenisboekjes trekt Hallam de les dat deze tactiek nog de meeste kans van slagen biedt om de maatschappij te veranderen. Kijk maar naar Gandhi en de Amerikaanse burgerrechtenbeweging rond Martin Luther King, zegt hij. Kijk naar de suffragettes en de vroege vakbonden uit de negentiende eeuw.

“Duizenden mensen die kleine wetten overtreden.” Dat het gaat om wetten die we met de hele samenleving hebben afgesproken, maakt voor hem geen verschil. “We hebben geen alternatief. Als ergens brand uitbreekt en boven liggen kinderen te slapen, trap jij ook de deur in. Als we niks doen, zullen we uitsterven.”

Bioboer

“Wat is het alternatief? Campagnes, demonstreren, met vlaggen zwaaien en overleggen met politici? Met alle respect voor de mensen die het hebben gedaan: het heeft niet gewerkt.” De opwarming van de aarde gaat in hoog tempo door. Zo kijkt hij ook naar internationale klimaat­toppen. “Duizenden mensen die bij elkaar komen en besluiten om niets te doen.”

Hallam heeft de gevolgen van klimaatverandering aan den lijve ondervonden, zegt hij. Hij werkte jarenlang als bioboer in Wales tot zijn hele oogst verloren ging in een zomer vol regen en hij 25 mensen moest ontslaan. “Dat waren buien die eens in de duizend jaar vallen, zeiden ze. Maar in de zomer daarna vielen ze weer. Zo gaat het nu overal in de landbouw: het is of superdroog, of superkoud, of superheet, of supernat.” Volgens Extinction Rebellion moeten we de klimaatnoodtoestand uitroepen, redden wat er te redden valt en de uitstoot van broeikasgassen snel terugbrengen naar nul.

In Amsterdam waren het dit voorjaar nog vooral jongeren, maar in het Verenigd Koninkrijk vindt hij bij de protesten opmerkelijk veel leeftijdgenoten aan zijn zijde. Hallam ziet het als de voorbode van een doorbraak naar de grote massa van de bevolking. “Eerdere milieuorganisaties kwamen vooral van links, van jongeren en de grote stad. Binnen twaalf maanden barsten wij uit onze bubbel.”

Vijftigplussers hebben ook voordelen: “Ze staan aan het einde van hun loopbaan, ze hebben hun emoties onder controle en ervaring. En ze hebben tijd. Ze kunnen het zich veroorloven om gearresteerd te worden.”

Dat is dus waarom Extinction Rebellion tot de verbeelding spreekt, volgens Hallam. “Dat ik betrokken ben bij een beweging van honderden en duizenden mensen die de wet overtreden. Als ik met een vlag aan het zwaaien was, zou jij mij niet interviewen.”

Actie van Extinction Rebellion in juni dit jaar in Amsterdam. Beeld Koen van Weel/ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden