PlusReportage

Oppositieleider op bezoek: Belarus heeft ook Amsterdam nodig

Na de VN-Veiligheidsraad, de Europese Raad en -Commissie ontmoette Svetlana Tichanovskaja donderdagavond de gemeenteraad van Amsterdam. De winnares van de presidentsverkiezingen in Belarus deze zomer wil voorkomen dat westerse druk op dictator Aleksandr Loekasjenko verslapt. 

Burgemeester Femke Halsema en mensenrechtenactivist en politicus Svetlana Tichanovskaja bij de Stopera.Beeld Eva Plevier

Wat we weten: 25.000 Belarussen zijn gearresteerd voor hun deelname aan protesten. Duizenden zijn er gemarteld en zeker acht gedood. Het is een kille opsomming aan het begin van Tichanovskaja’s openingswoord in de Stopera. Het is zaak dat het regime in haar thuisland volledig wordt geïsoleerd, zegt ze.  Tichanovskaja pleit voor economische sancties tegen staatsbedrijven en persoonlijke straffen voor wie de president heeft geholpen de verkiezingen te stelen.

Dat de EU al sancties instelde, is goed, maar er mag een tandje bij. “Onze mensen willen vreedzaam blijven protesteren,” zegt ze. “Maar het regime voert het geweld steeds verder op. We redden het niet zonder hulp van buitenaf.”

Is iedereen oké?

Voor de Stopera hebben zich donderdagavond een kleine tweehonderd mensen uit de Belarussische diaspora verzameld. Een van hen is Barbara Savalchik, die pas een maand in Amsterdam woont en studeert en er bij was toen Belarussen voor het eerst na die gestolen verkiezingen de straat op gingen. De angstaanjagendste nacht uit haar leven tot nu toe. “Ik ben hier, maar ben elk moment van de dag met mijn land bezig. Ik kan niet anders.”

Viktor Makayed woont in Utrecht, maar spreekt familie en vrienden in zijn vaderland elke dag. Ook zijn oud-collega’s werden in augustus gearresteerd en mishandeld door Loekasjenko’s troepen. “Dat is hier vandaan zó niet voor te stellen. De situatie verandert nog elke dag. Is iedereen veilig, iedereen oké? En als er iets gebeurt, kan ik mijn familie dan het land uit krijgen?”

Lerares Engels Tichanovskaja werd na de arrestatie van haar man dit voorjaar de belangrijkste oppositiekandidaat van Belarus. De verkiezingen won ze, volgens eigenlijk iedereen behalve haar tegenstander. In een dictatuur heeft zoiets consequenties. 

Drie dagen na de stembusgang vluchtte ze naar het naburige Litouwen, haar al in veiligheid gebrachte kinderen achterna. Sindsdien pleit ze daarvandaan onvermoeibaar voor het aftreden van Loekasjenko en voor nieuwe verkiezingen in Belarus. “Ik heb vaak willen opgeven,” zegt ze, “maar als ik zie hoe dapper en verenigd de mensen thuis blijven demonstreren, heb ik helemaal het recht niet om te stoppen.”

Intiem

Wat doe je tegen zo’n regime – wil de gemeenteraad van Amsterdam weten – dat voor het oog van de wereld en ondanks internationale sancties zijn eigen bevolking met geweld van straat blijft slaan? Volgens Tichanovskaja moet de druk op Loekasjenko onverminderd hoog worden houden. Daarin is ook een rol voor Amsterdam weggelegd, zegt haar vertaler. “Amsterdam kan zijn eigen sancties instellen. Zeg bijvoorbeeld als stad dat de leden van Loekasjenko’s knokploegen hier niet meer welkom zijn. Dat zullen Belarussen voelen.”

Tichanovskaja is in elk geval altijd welkom in Amsterdam, zegt burgemeester Femke Halsema later op het plein voor de Stopera tegen haar en haar aanhang. Er wordt gejoeld voor de oppositieleider van Belarus, gelachen en geklapt, maar er vloeien ook tranen. Er worden selfies gemaakt en bloemen overhandigd. De voertaal is Russisch en de sfeer daardoor, zo midden in Amsterdam, haast intiem.

Even daarvoor wilde de raad weten hoe Tichanovskaja de toekomst ziet, specifiek over een jaar. “Dan bouwen wij samen met alle Belarussen aan een nieuw, veilig en vrij land. Net als dat van jullie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden