Opnieuw vragen aan Halsema vanwege demonstratie op de Dam

De rechtse oppositie wil opnieuw in debat met burgemeester Halsema over de te drukke demonstratie op de Dam op 1 juni. Uit interne appjes blijkt dat het OM achteraf geen verantwoordelijkheid wilde nemen voor de beslissingen die dag.

Burgemeester Femke Halsema in gesprek met een politieagente tijdens het protest op de Dam.Beeld ANP

Na een beroep op de Wet openbaarheid bestuur door De Telegraaf zijn vrijdag veel whatsappgesprekken tussen de betrokken bestuurders openbaar gemaakt uit de periode rond de demonstratie op de Dam op 1 juni, die werd gehouden vanwege de dood van George Floyd.

Daaruit komt naar voren dat het OM na afloop van de demonstratie op de Dam geen verantwoordelijkheid wilde nemen voor de beslissingen die daar zijn genomen, zoals het niet ontruimen van het plein en het niet handhaven op de 1,5 meterafstandsregel. Burgemeester Halsema heeft altijd gezegd dat de besluiten ‘in gezamenlijkheid’ zijn genomen. “Het OM heeft de besluitvorming gezien en er is geen verzet tegen aangetekend,” zei ze tijdens het spoeddebat een week na de demonstratie.

Vrijdagmorgen liet het OM weten dat er inderdaad even discussie is geweest, maar dat het OM Halsema uiteindelijk wel steunde.

10.000

Er kwamen die dag niet enkele honderden, maar mogelijk wel 10.000 mensen naar de Dam om hun woede te uiten over de dood van Floyd en politiegeweld dat hieraan ten grondslag ligt. Dat ontketende grote woede in heel Nederland, omdat de lockdown zojuist was geëindigd en het beeld was dat de demonstranten lak hadden aan de coronaregels.

VVD, Forum voor Democratie en CDA willen nu opnieuw met Halsema over de gebeurtenissen in debat. Volgens hen zit er ruimte tussen de verdediging van burgemeester Halsema over de gang van zaken die dag, en de informatie die nu naar voren komt uit de whatsappberichten. Specifiek omdat het OM intern duidelijk maakte aan Halsema dat zij niet verantwoordelijk gehouden willen worden voor de beslissing om de Dam niet te ontruimen, zo blijkt uit het Wob-verzoek.

Spoeddebat

Dit soort beslissingen rond een demonstratie of calamiteit worden genomen door de driehoek, een overlegorgaan van burgemeester, politiechef en Hoofdofficier van Justitie. Op de dag van de demonstratie werkten zij samen via telefoongesprekken en online, via een whatsappgroep. Maar in dit gesprek hield het OM zich stil.

In een feitenrelaas schreef Halsema dat de gebeurtenissen op de Dam door de driehoek ‘in gezamenlijkheid’ zijn genomen, maar dat gaat het OM te ver. “Voor het OM is daarbij van belang dat wij bij het besluit gisteren niet zijn betrokken waar dit in de communicatie wel wordt gesteld,” aldus plaatsvervangend hoofdofficier Jeroen Steenbrink. 

Halsema ziet dat anders. Tijdens een spoeddebat over de gang van zaken op de Dam zei Halsema dat ‘de besluitvorming kon rekenen op de instemming van de plaatsvervangend Hoofdofficier van Justitie’. De burgemeester vindt dat Steenbrink zich tegen de besluiten had moeten uitspreken als hij het er niet mee eens was. Als hij de beslissingen wel voorbij zag komen in de appgroep maar geen bezwaar maakte, was hij het dus niet oneens met de rest van de driehoek, vindt zij. “In onderlinge correspondentie, via app, is de driehoek altijd een.”

Niet de waarheid

De oppositie vindt dit met terugwerkende kracht te vaag, Halsema had hier duidelijker moeten zeggen dat het OM zich op 1 juni niet bemoeide met de gang van zaken. “FvD heeft in het spoeddebat in juni driemaal gevraagd naar betrokkenheid van de OVJ,” zegt fractievoorzitter Annabel Nanninga. “De burgemeester heeft daar naar het zich laat aanzien niet de waarheid willen vertellen.” Ook de VVD is kritisch. “Dit is echt anders dan wat de burgemeester ons in het debat heeft verteld. Hier heeft de burgemeester behoorlijk wat uit te leggen,” aldus fractievoorzitter Marianne Poot.

Nu wel steun OM

In een reactie op de publicatie in de Telegraaf laat het OM weten dat er even discussie is geweest binnen de driehoek over de genomen besluiten, maar dat de uiteindelijke conclusie was dat het OM die wel steunt. “Aanvankelijk was er wel discussie over betrokkenheid van OM bij besluit niet te handhaven op de 1,5 meter. Na een gesprek hierover komt de driehoek tot de conclusie dat de besluiten in gezamenlijkheid zijn genomen,” aldus een zegsman vrijdagochtend.

Uit de whatsappgesprekken wordt ook duidelijk dat Halsema zich ruim voor de Damdemonstratie al druk maakte om de mogelijke opkomst op het plein. “Ik maak me wel zorgen over de combinatie morgen van een geëmotioneerde zwarte bevolking (en meer dan we nu verwachten) en uitgaanspubliek met een kort lontje”, schrijft ze in de Driehoek-appgroep een dag voor de demonstratie. “De opkomst zou ook wel eens veel groter kunnen zijn dan we nu denken.” Dit heeft ze de raad eerder ook verteld tijdens het spoeddebat. Uiteindelijk was het de inschatting van de politie dat de drukte beheersbaar zou blijven.

Ontroerend

Verder valt te lezen dat Halsema, voordat de massale ophef begon, onder de indruk was van het protest op de Dam en zeer lovend was over het optreden van de politie, die in tegenstelling tot in veel andere Europese steden geen geweld hoefde te gebruiken. “De politie was geweldig, begripvol en zo Amsterdams. Hele goeie sfeer. (...) En het is ook ontroerend, al die mensen (veel jongeren) die dit belangrijker vinden dan een terrasje.”

Er zijn door Halsema deze zomer twee onderzoeken aangekondigd naar de gang van zaken, één daarvan gaat expliciet over de besluitvorming binnen de driehoek. Op 10 juni, tijdens het spoeddebat, bood Halsema excuses aan voor de dingen die mis zijn gegaan die dag, wel hield ze vast aan haar beslissing dat het plein niet ontruimd werd.

Forum voor Democratie heeft vanwege het Wob-verzoek een nieuw debat aangevraagd, laat fractievoorzitter Annabel Nanninga weten. Tijdens het vorige spoeddebat werd door de VVD een motie van wantrouwen ingediend tegen de burgemeester, die gesteund werd door de FvD, maar geen meerderheid haalde.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden