PlusExclusief

Opnieuw kritiek op Pride Amsterdam: ‘Geen botenparade? Dat gaat niet gebeuren’

null Beeld Yoko Heiligers
Beeld Yoko Heiligers

Blote bil of gebalde vuist? Vanuit de lhbtq-gemeenschap is er opnieuw kritiek op de Pride. Het past in een goede Nederlandse traditie: bij beroemd immaterieel erfgoed hoort stevige discussie.

Patrick Meershoek

Net als het paasvuur in Espelo, de kortebaandraverij in Hoofddorp en het thuisbevallen, behoort Pride Amsterdam tot het immaterieel erfgoed van Nederland. In 2019 werd het evenement officieel opgenomen in de inventaris van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed dat waakt over de vaderlandse volkscultuur. In de beschrijving wordt voormalige burgemeester Eberhard van der Laan aangehaald die over de Pride opmerkte: “We vieren de vrijheid jezelf te kunnen zijn. Al twintig jaar is de botenparade onlosmakelijk verbonden met Amsterdam en niet meer weg te denken uit onze stad.”

Niet opgenomen in de beschrijving is het gedoe dat kleeft aan de Pride, eigenlijk vanaf de allereerste editie in 1996. Grondlegger Siep de Haan van Gay Business Amsterdam herinnert zich dat in het tweede jaar vanuit de gemeenschap klachten kwamen dat de eerste keer toch veel leuker en beter was. Rustig is het nooit meer geworden, met name rond de botenparade.

Te veel bloot, te weinig bloot, wel of geen boot met piepjonge homo's, wel of geen grote bedrijven, wel of geen gehuurde sloepen met luidruchtige feestgangers langs de route, wel of geen Palestijnse vlaggen. Het is de reuring die hoort bij een evenement dat is uitgegroeid tot een instituut.

Zomercarnaval

En ook bepaald niet ongewoon in de wereld van het immaterieel erfgoed, zegt Pieter van Rooij van het bijbehorende kenniscentrum in Arnhem. “Er is meer erfgoed dat ter discussie staat. De dames die tijdens het Zomercarnaval in Rotterdam halfnaakt op de wagens staan, lokken ook protesten uit. En de dierenliefhebbers zien weer helemaal niets in de diverse paardenmarkten die een plek hebben gekregen op de lijst. Toen de Pride in 2019 werd opgenomen, stonden wij in de startblokken om vragen uit het land te beantwoorden. Er gebeurde helemaal niets. Ja, we kregen veel vragen over ‘het handschrift’ dat tegelijkertijd met de Pride werd bijgeschreven als immaterieel erfgoed.”

Immaterieel erfgoed is ook een dankbaar podium om protest onder de aandacht te brengen, zeker als er een plechtig tintje aan zit. Het bekendste voorbeeld is ongetwijfeld de nationale dodenherdenking op de Dam. De discussie welke doden daar dienen te worden herdacht en met wie, keert elk jaar terug en kan gerust ook worden bijgeschreven in de inventaris.

De landelijke herdenking van de afschaffing van de slavernij trekt op 1 juli geregeld demonstranten naar het Oosterpark. In 2014 werd de herdenking onderbroken door antiracistische activisten, in 2016 brak een hels fluitconcert los vanwege de samenvoeging van de herdenking en de viering van het einde van de slavernij.

Minder commercieel

De botenparade, de populaire blikvanger van de Pride, is nu onder vuur komen te liggen door de uitkomsten van een onderzoek dat in opdracht van de gemeente is uitgevoerd naar de opvattingen binnen de lhbtq-gemeenschap over het evenement. De vergunning van de huidige organisatie, Stichting Pride Amsterdam, loopt dit jaar af en het stadsbestuur grijpt dat moment aan om te peilen of veranderingen nodig zijn. Daarover wordt nu gesproken met een keur aan homo-organisaties, variërend van het COC en het Queer Horeca Overleg tot de Stichting Black Pride en de fetish community. Volgende maand wordt ook de Amsterdammer nog naar zijn mening gevraagd.

Een en ander moet later dit jaar resulteren in nieuwe uitgangspunten voor beleid, zoals dat op de Stopera heet, zeg maar de eisen waaraan de volgende vergunninghouder zich vanaf 2023 te houden heeft. Uit een eerste gespreksronde met de gemeenschap kwam duidelijk naar voren dat er behoefte is aan verandering. Vrijwel alle deelnemers lieten weten voorstander te zijn van een evenement dat minder commercieel is en meer gericht op zichtbaarheid, emancipatie en protest. Een grote minderheid pleitte om die reden zelfs voor de afschaffing van de botenparade.

Visitekaartje

Een Pride zonder botenparade? Ondenkbaar, zegt directeur Lucien Spee de Castillo Ruiz van stichting Pride Amsterdam gedecideerd. “En dat gaat ook niet gebeuren. De botenparade is het visitekaartje van een evenement met heel veel verschillende activiteiten. Het is ook het moment waarop de verbinding wordt gevierd tussen homo’s en niet-homo’s. De activisten die nu aandringen op meer protest vergeten dat homo’s geen meerderheid in het parlement hebben. Dat we een homohuwelijk hebben en allerlei andere rechten, hebben we mede te danken aan onze bondgenoten onder de hetero’s.”

De organisatie is niet doof voor de kritiek, voegt Spee er meteen aan toe. “Het is een voortdurend zoeken naar de balans. Dat geldt met name voor de botenparade. In 2018 bijvoorbeeld is het volledig uit de klauwen gelopen. Het wemelde van de privéfeesten op boten langs de kade, compleet met barbecues en keiharde muziek. Dat had niets meer met de Pride te maken. Dat was aanleiding voor veel gesprekken en de invoering van een vignettensysteem voor boten langs de route. Dat heeft goed gewerkt. Een jaar later waren de grachten weer van ons.”

Een terugkerend punt van kritiek is de deelname van grote bedrijven aan de botenparade. Zij zouden zich schuldig maken aan pinkwashing: goede sier maken op het water om er de rest van het jaar met de heteroseksuele pet naar te gooien. Spee: “Alle deelnemers worden gescreend op hun beleid in de praktijk. Wij zijn ook blij met de grote bedrijven. Vanwege de boodschap die zij afgeven, en vanwege de inkomsten. Wij krijgen 250.000 euro subsidie op een begroting van 2 miljoen euro. Dankzij de botenparade kunnen wij heel veel andere activiteiten bekostigen.”

World Pride 2026

Komt er een ruk aan het roer? De verlening van een nieuwe vergunning voor de komende vier jaar is daarvoor het geëigende moment. Pride wil graag door, zegt Spee, en heeft naar zijn mening ook de beste papieren. “Je kunt van alles vinden van de Pride, maar het is een enorme klus om het evenement te organiseren. Het is elk jaar weer bloed, zweet en tranen om te voldoen aan een dik boek aan voorschriften en voorwaarden. Dat lukt alleen met een professionele organisatie die beschikt over een goed netwerk in de stad. Ik wens iedereen die het wil proberen veel sterkte.”

Daar komt nog bij dat de houder van de nieuwe vergunning ook meteen de World Pride van 2026 mag organiseren, mocht dat evenement later dit jaar aan Amsterdam worden toegewezen. De concurrentie is niet mals met Orlando als tegenspeler, maar Amsterdam heeft een sterke troef met de 25ste verjaardag van de openstelling van het burgerlijk huwelijk als eerste ter wereld. Ook de organisatie van de World Pride is een enorme klus, zegt Spee. “Maar dat is voor later. We kijken nu eerst uit naar de 25ste botenparade op 6 augustus, de eerste na twee jaar corona. Iedereen heeft er ontzettend veel zin in.”

Pride Amsterdam

1996 Eerste Pride in Amsterdam, georganiseerd door Gay Business Amsterdam onder leiding van Siep de Haan en Huub Verweij. Zij willen met de hele stad de tolerantie vieren.

2006 Organisatie gaat over naar ProGay van Frank van Dalen, commercie en politiek doen hun intrede, daarmee ook de kritiek op het karakter.

2009 De Canal Parade trekt ruim 500.000 bezoekers en wordt met Koninginnedag het evenement dat jaarlijks de meeste bezoekers trekt in Amsterdam.

2014 Vergunning gaat naar Amsterdam Gay Pride van Irene Hemelaar, Lucien Spee en oud-wethouder Frits Huffnagel aan het roer. Een jaar later wordt de naam ingekort tot Pride Amsterdam.

2019 Pride Amsterdam wordt erkend als immaterieel erfgoed. Tot de ondertekenaars van de aanvraag behoren burgemeester Femke Halsema en wethouder Rutger Groot Wassink.

2020 Geen botenparade vanwege corona. Huffnagel moet opstappen vanwege denigrerende opmerkingen over vluchtelingen. Citymarketeer Frans van der Avert wordt de nieuwe voorzitter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden