PlusTen Slotte

Ook het ‘lelijke’ Wibauthuis was een baby van Norbert Gawronski (1925-2021)

Norbert Gawronski was de ontwerper van onder meer het iconische Wibauthuis, ook wel ‘het lelijkste gebouw van Amsterdam’ genoemd, tot zijn grote verdriet. Op 20 augustus is de architect overleden, 96 jaar oud.

Norbert Gawronski Beeld Maarten Steenvoort
Norbert GawronskiBeeld Maarten Steenvoort

Als tiener ontvluchtte Gawronski een Duits werkkamp in Polen. Hij behoorde tot de bevrijders van Nederland en drukte als architect een stempel op Amsterdam.

“Mijn vader was een man met een veelbewogen en welbesteed leven met een markante geschiedenis,” zegt zijn zoon, stadsarcheoloog Jerzy Gawronski. “Elke centimeter die het leven hem bood heeft hij benut.”

Ontsnapt uit werkkamp

Gawronski werd in 1925 geboren in het Poolse Nowa Wies. De gymnasiast was voorbestemd om priester te worden, maar toen brak de oorlog uit. Als zeventienjarige werd hij door de Duitsers naar een werkkamp gestuurd. Hij ontsnapte naar Frankrijk en sloot zich aan bij de 1ste Poolse pantserdivisie die van Normandië door België naar Nederland trok.

Gawronski: “In Breda stond hij met zijn pantser in een tuin. Hij was klaar met schieten en zag binnen een piano en vroeg hij of hij daarop mocht spelen. Dat was het adres van zijn toekomstige vrouw.”

Met Emmy Groen trouwde hij in Londen, waar hij cum laude zijn architectuuropleiding afrondde. Ze kregen drie zonen, die opgroeiden in Slotervaart, de wijk waar Gawronski bleef wonen tot het niet meer kon.

‘Lelijkste gebouw van de stad’

Zijn eerste opdracht als architect bij Publieke Werken, dertig jaar oud pas, was het Wibauthuis, de werkplek voor tweeduizend ambtenaren van Publieke Werken zelf. Ook ontwierp hij het universiteitscomplex aan de Roetersstraat en de elektriciteitscentrale aan de Hemweg.

Zijn werk had de modernistische stijl van de wederopbouw en niet ieder­een kon dat waarderen. Zijn Wibauthuis, gesloopt in 2007, werd ook wel ‘het lelijkste gebouw van Amsterdam’ genoemd. Gawronski: “Dat deed hem pijn. Hij noemde zijn gebouwen ‘mijn baby’tjes’. Bovendien, de dag na de sloop, zei iedereen: ‘Wat zonde.’”

“Hij was een voorbeeld voor generatiegenoten,” zegt architect André van Stigt, “mede door de lange tijd dat hij heeft doorgewerkt. Hij droeg zo veel geschiedenis met zich mee en had kennis van alle dossiers. Hij was een heel bijzonder mens.”

Socialist van het type Den Uyl

Gawronski was socialist van het type Joop den Uyl, maar tegelijk ook een zeer gelovig katholiek. Gawronski: “En hij bleef een man van emotie. Hij was groothartig en vol liefde. Zo wilde hij niet dat ik ging vissen. ‘Weet je wel hoe pijnlijk het is, als je een haak in je mond krijgt?,’ zei hij dan.”

De laatste jaren woonde Gawronski in verzorgingstehuis Flesseman op de Nieuwmarkt, aanvankelijk samen met zijn vrouw, tot zij in 2019 overleed. Tot het laatst dronk hij elke dag een kopje koffie bij het raam. Gawronski: “Dan zei hij: ‘Jeetje, dit is toch wel de mooiste plek van de wereld.’”

Vandaag is de uitvaart van Gawronski. Hoge Poolse militairen brengen hem dan met vaandel en trom een saluut.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden