PlusAchtergrond

Onvrede op Amsterdamse markten: waarom luistert de gemeente niet?

Op zonnige dagen willen veel ondernemers op de Albert Cuypmarkt staan.   Beeld Dingena Mol
Op zonnige dagen willen veel ondernemers op de Albert Cuypmarkt staan.Beeld Dingena Mol

Er heerst onvrede op de Amsterdamse markten. Marktkooplui voelen zich niet gehoord door de gemeente en niet betrokken bij de plannenmakerij. ‘We willen als markt een bepaalde vrijheid hebben.’

Vanuit het tuinhuisje komen de geuren van Chinese kruiden je tegemoet. Het zijn de geuren van dumplings, dandannoedels en pannenkoeken die hun oorsprong in Wuhan vinden. Dana Verhaag-Hu (39) bereidt de gerechten zorgvuldig voor. “Alles moet zo vers mogelijk zijn.” Het is elf uur ’s ochtends op de Albert Cuypmarkt.

Verhaag-Hu heeft haar eetkraam in februari geopend. ­’s Avonds bereidt ze haar eten voor, ’s ochtends rijdt ze om half acht naar Amstelveen om haar rijdende tuinhuisje op te halen en om half negen arriveert ze op de markt in de hoop dat er nog een plekje is waar ze als ‘sollicitant’ mag staan. Een vaste plek is vrijwel onmogelijk voor startende ondernemers.

Ze is niet de enige die in tijden van corona met een eettentje is neergestreken op de markt. Tegenover Verhaag-Hu staat een Colombiaan die broodjes verkoopt. Iets verderop een foodtruck met oriëntaalse gerechten. Tijdens de lockdowns mochten alleen de kraampjes met voedsel open blijven, waardoor het aantrekkelijk werd voor ondernemers om hier te staan. Ook thuiswerkende buurtbewoners herontdekten de markt, zij wilden in hun pauzes graag even buiten de deur lunchen.

Publiek vergrijst

De tentjes kunnen als symbolen worden gezien voor een markt die hard toe is aan vernieuwing. Al jaren vergrijst het publiek op de Amsterdamse markten, gaan marktlui met pensioen, verschraalt het aanbod en houden grote discounters als Lidl en Action klanten weg. Plekken op Amsterdamse markten blijven daardoor steeds vaker leeg ­– soms tot 50 procent van de kramen.

In 2018 is er een ‘marktvisie’ opgesteld om markten vol en aantrekkelijk te maken. In de visie wordt gesproken over het beperken van marktdagen, wil de gemeente hele markten laten verdwijnen als het te rustig is (zo is de Bos en Lommermarkt verdwenen) en wordt overwogen om markten samen te voegen als deze bij elkaar in de buurt liggen. Inzetten op themamarkten is ook een optie, bijvoorbeeld met alleen vintage of biologische producten.

Na het zomerreces volgen plannen die meer duidelijkheid moeten geven over nieuwe regels voor marktkooplieden. Verantwoordelijk wethouder Victor Everhardt (Economische Zaken) zegt dat het beleid erop gericht is om marktkooplui meer ruimte en flexibiliteit te bieden voor een professionele bedrijfsvoering. Marktlui moeten zich makkelijker kunnen laten vervangen of ze kunnen op meer markten tegelijk staan. De wethouder belooft dat ‘rechten van de vaste marktondernemers niet worden aangetast’.

Oudgedienden

Toch heerst er onder marktlui een andere stemming, zegt Jeroen Püttmann van de ondernemersvereniging op de Albert Cuypmarkt. Als voorbeeld noemt hij de anciënniteit die ter discussie staat waardoor veel oudgedienden hun plekje kunnen kwijtraken. Dat komt door Europese regelgeving. Püttmann: “Oudgedienden dragen de markt. Sommigen staan hier al generaties lang. Vaak worden deze plannen bedacht achter een bureau en niet door iemand met commercieel inzicht en kennis van de betreffende markten. De gemeente zou moeten kijken wat er voor ons nodig is in plaats van enkel de regels door te zetten.”

Wat Püttmann vooral wil zeggen: zorg voor maatwerk. Dat ontbreekt nu vaak. Hij ziet het ook op de Cuyp, waar geen snoepkraam is. “Ik weet dat ondernemers hier met een snoepkraam willen staan, maar niet als ze elke dag moeten loten. Ondernemers moeten zekerheid van jaren hebben om hun investeringen terug te verdienen. We hebben ook ruimte voor een bakker; hiervoor geldt hetzelfde verhaal. We hebben als markt een bepaalde vrijheid nodig waardoor we samen iets kunnen opbouwen.”

Met name op drukke en zonnige dagen zijn de ‘vaste sollicitanten’ als Verhaag-Hu niet zeker van hun plek. Op die dagen willen veel ondernemers op de Albert Cuypmarkt staan – ook foodtrucks die normaliter op festivals staan weten dan hun weg naar de ‘grootste dagmark’ van Europa te vinden. Püttmann: “Gevolg daarvan is dat er veel kramen op de markt komen met mensen die op de lange termijn niet veel toevoegen.”

Prullenbak

Verhaag-Hu heeft inmiddels gekozen om op vrijdagen en zaterdagen niet te komen. Enkele keren is al het voorgekomen dat haar voorbereide eten in de prullenbak verdween, omdat ze niet werd ingeloot. “Ik wil dat risico niet meer nemen.”

Met het zweet op haar voorhoofd legt ze aan haar klanten uit wat er in de pannenkoeken zit – ei, bosuitjes en een zelfgemaakte saus. Met een glimlach zegt ze blij te zijn als klanten haar eten lekker vinden. “Het is echt een prachtige markt en het zou fijn zijn om hier vast te mogen staan. Ik hoop dat dit in de toekomst lukt.”

Dana Verhaag in haar kraam met Chinees eten op de Albert Cuypmarkt.  Beeld Dingena Mol
Dana Verhaag in haar kraam met Chinees eten op de Albert Cuypmarkt.Beeld Dingena Mol

Communicatie

Planoloog Ying-Tzu Lin doet promotieonderzoek op Amsterdamse markten. Geregeld ziet zij dat ondernemers niet bij het beleid worden betrokken. Lin: “Marktlui horen vaak pas van beleid nadat iets is ingevoerd, terwijl zij dagelijks op de markten staan. Beslissingen hebben voor hen vaak grote consequenties; neem ze beter mee in het proces, vanaf het begin.”

Dat het borrelt op de Amsterdamse markten is ook de gemeenteraad niet ontgaan. Een rondetafelgesprek wordt binnenkort georganiseerd waar ondernemers, het marktbureau en de raad bij aanwezig zijn. Wethouder Victor Everhardt zegt dat ‘duidelijke communicatie met de marktondernemers’ een prioriteit is voor de komende periode.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden