PlusAchtergrond

Onrust en zorgen over financiën in gemeenten rond Amsterdam

Amsterdam verwacht dit jaar 350 miljoen euro uit te geven aan de kosten van de coronacrisis. Hoe gaat het met de financiën bij de buurgemeenten? Een rondje langs de velden.

Beeld Ko Hage

Weesp (19.000 inwoners) sloot 2019 af met een overschot op de begroting van ruim een miljoen euro. “We zitten in een wat vreemde positie,” zegt wethouder Leon de Lange. “We staan er financieel goed voor en we werken toe naar een fusie met Amsterdam. Dus onze horizon reikt tot 24 maart 2022. Maar het is duidelijk dat er veel op ons af komt. Na de uitbraak van de crisis hebben we een half miljoen in een coronafonds gestort. Met dat noodbudget financieren we nu allerlei maatregelen, zoals het schrappen van de reclamebelasting voor onze ondernemers.”

Als gevolg van corona verkeert het bestuur in een spagaat, stelt de wethouder. “Een gemeentebestuur is normaliter vooral met de toekomst bezig. Nu gaat het heel veel over hier en nu. Sommige plannen moeten even wachten. We waren bezig met maatregelen om het zware verkeer uit de binnenstad te weren. Dat doen we even niet. Het valt niet goed voor te bereiden met alle betrokkenen en de ondernemers hebben het al zwaar genoeg. De gemeenteraad wordt wel een beetje onrustig maar dat vind ik alleen maar goed. De stad moet wel worden bestuurd.”

Spankracht

Amstelveen (90.000 inwoners) is een welvarende gemeente. In de begroting van 250 miljoen euro heeft het bestuur 15 miljoen euro kunnen vrijspelen voor een coronanoodfonds voor ondernemers, verenigingen en culturele instellingen.

“Maar ook wij hebben zorgen,” zegt wethouder Herbert Raat. “Heel veel inkomsten vallen weg en er komt weinig bij. Als het op deze manier doorgaat, houden wij het ook niet vol. We lopen tegen het einde van onze spankracht aan, ook door de kosten van de jeugdzorg die naar de gemeenten is geschoven.”

De uitbraak van corona heeft in Amstelveen geleid tot behoedzaamheid. “We hadden een voorjaarsnota vol plannen. Die zijn vrijwel allemaal on hold gezet. We leven momenteel vooral in het hier en nu.” Het is nu belangrijk om de bestuurlijke energie en elan op de juiste plekken in te zetten, stelt Raat. “Er ligt een grote opgave voor de regio. We moeten samen iets optuigen om de mensen die bij voorbeeld bij KLM hun baan gaan verliezen door te geleiden naar ander werk. De zorg en het onderwijs staan te springen om mensen.”

Zorgwekkend

Een heel ander beeld geeft Zaanstad (156.000 inwoners) – vanouds een gemeente met een wankele financiële positie. “We hebben weinig spek op de botten,” vertelt wethouder Hans Krieger. “We hebben geen miljoenen om in een noodfonds te stoppen. We helpen waar het kan, maar kiezen daarbij voor maatwerk. Het zal nog een hele klus worden om de begroting sluitend te krijgen. Er zullen echt ingrijpende keuzes moeten worden gemaakt. Daarover gaan we na het reces met de gemeenteraad in gesprek. Maar kort samengevat: de situatie is zorgwekkend.”

Van de bedrijfstak toerisme heeft Zaanstad de afgelopen jaren veel werk gemaakt, in de verwachting dat de hele gemeente daar van zou profiteren. Dat ligt nu ook op zijn gat. Krieger: “We merken wel dat het bezoek aan de Zaanse Schans weer wat aantrekt, maar het is nog steeds veel minder dan in andere jaren.” Een lichtpuntje is dat de traditionele Zaanse voedselindustrie het heel goed doet in tijden van corona. “Daar is ook nog volop werkgelegenheid,” zegt Krieger. “Dat is iets om te koesteren in deze onzekere tijden.”

Parkeerinkomsten

Haarlemmermeer (155.000 inwoners) is een gemeente met meer arbeidsplaatsen dan inwoners. Met dank aan de luchthaven Schiphol en alles wat daaraan vastzit, vertelt wethouder Jurgen Nobel. “We zijn daardoor financieel gezond, maar als de luchthaven in problemen zit, merken wij dat meteen. In de afgelopen maanden zijn we 10 miljoen euro aan leges en parkeer­inkomsten misgelopen. Schiphol en de KLM zitten in zwaar weer, maar dat geldt ook voor de hotels en alle toeleveringsbedrijven. En voor alle inwoners die in die bedrijven werkzaam zijn.”

De eerste klap heeft Haarlemmermeer goed kunnen opvangen. Aan ondernemers, sportverenigingen en culturele instellingen is uitstel van betaling verleend om hen door de moeilijke tijd te helpen. “We moeten vooral hopen dat er geen tweede golf komt,” zegt Nobel. “De impact daarvan is eerlijk gezegd nauwelijks te overzien. We hebben samen met de raad besloten om nu niet halsoverkop te gaan bezuinigen, maar juist flink te investeren in woningbouw en wegen. Het woningtekort in de regio is gigantisch. We moeten nu niet op de rem trappen.”

De gemeenteraad van Landsmeer (11.500 inwoners) droeg in de eerste week van maart Erik Heinrich voor als nieuwe wethouder. “Een week later zaten we volop in de corona,” zegt de nieuwe financiële man. “Het was een bizar begin. Normaal breng je de eerste weken koffiedrinkend door om kennis te maken met iedereen. Nu zat ik in een verlaten gemeentehuis via digitale platforms te vergaderen met de ambtenaren. Als gevolg van corona moest ik meteen vol aan de bak. Want de financiële situatie van de gemeente is best lastig.”

Het bestuur staat voor de taak om de komende jaren structureel 8 ton te bezuinigen, op een begroting van 25 miljoen. “Moeilijke keuzes zijn onvermijdelijk,” zegt Heinrich. “Daar gaan we in het najaar met de raad over praten. Tegelijk doen we wat we kunnen om de voorzieningen in het dorp door de crisis heen te slepen. We hebben daarvoor twee ton apart gezet. Daarvan is 45.000 euro gebruikt om ons particuliere openluchtzwembad open te kunnen houden. Daar is nu iedereen natuurlijk hartstikke blij mee, maar het kost toch ook weer geld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden