PlusNieuws

Onderzoeksrechter legt zaak-Taghi neer om ‘onaanvaardbare bejegening’ door advocaten

De onderzoeksrechter in de grote liquidatiezaak Marengo tegen Ridouan Taghi en zestien medeverdachten trekt zich terug vanwege ‘de onaanvaardbare bejegening’ door advocaten. In een ongekend felle brief aan de rechtbank uit ze haar woede – een unicum.

Een gepantserde auto arriveert bij de extra beveiligde zaal van de rechtbank op Schiphol, waar de zaak Marengo zich voornamelijk afspeelt.Beeld ANP

“Bepaalde uitlatingen van sommige raadslieden gaan naar mijn oordeel alle normen van fatsoen te buiten,” schrijft de rechter-commissaris. Eerst kregen vooral de aanklagers en de kroongetuige dergelijke opmerkingen over zich heen, inmiddels zijn die ook tegen de rechter gericht, klaagt ze.

‘Onaanvaardbaar in de zakelijke omgang’

“Waar de een misschien zal zeggen dat het slechts woorden zijn, vind ik een dergelijke bejegening onaanvaardbaar in de zakelijke omgang tussen rechters, advocaten en officieren van justitie.”

Nu de rechter-commissaris het bijltje er bij neergooit, kunnen in elk geval de voor oktober en november geplande getuigenverhoren niet doorgaan. Het is nog onduidelijk hoeveel vertraging het toch al moeizaam verlopende megaproces weer zal oplopen.

Escalatie

De rechter-commissaris was sinds juli 2019 betrokken bij de inleidende verhoren voor wat de grootste strafzaak in Nederland ooit zal zijn over een reeks liquidaties en moordplannen. Een onderzoeksrechter neemt de rechtbank veel werk uit handen dat dan niet op openbare zittingen hoeft te gebeuren.

Nadat de zittingen achter gesloten deuren volgens de rechter maandenlang al geregeld tot strubbelingen hadden geleid, escaleerde de wrevel tussen de officieren van justitie, de rechter en de advocaten in augustus.

‘Volstrekt gebrek aan respect’

In een beslissing had de rechter-commissaris geschreven ‘verbijsterd’ te zijn doordat Meijering in een brief aan haar de naam van de partner van de kroongetuige had genoemd, terwijl volgens haar was afgesproken dat uit veiligheidsoverwegingen geen namen van familieleden zouden worden genoemd. De advocaat toonde volgens de rechter ‘een volstrekt gebrek aan respect’ voor haar beslissingen en voor de veiligheid van de getuige.

Meijering was zich van geen kwaad bewust en kon aantonen dat hij zich wel aan de afspraken had gehouden – zoals later zou worden vastgesteld.

Meijering eiste tevergeefs excuses

Hij voelde zich ten onrechte op hoge toon aangevallen door de rechter. Hij eiste excuses, maar kreeg die niet, ook niet nadat hij de rechter in de weken na haar beslissing had gevraagd op haar ‘diskwalificaties’ terug te komen. De rechter bleef na ruggespraak bij haar standpunt.

Op de dag dat Mohammed Razzouki als getuige zou worden verhoord, 18 augustus, deed zijn advocaat Meijering ‘een wrakingsverzoek’: hij wilde de rechter-commissaris van de zaak laten halen, evenals een tweede onderzoeksrechter, de teamvoorzitter.

Razzouki vond volgens Meijering dat de rechters de schijn hadden gewekt partijdig te zijn door de toon waarop ze de verdediging bejegenden.

Verschillende advocaten sloten zich bij Meijering aan.

Wrakingsverzoek afgewezen

De ‘wrakingskamer’ van de rechtbank wees dat verzoek twee weken later af en de rechters bleven aan, al toonde de kamer zich kritisch op de rechter. “Hoezeer de betrokken advocaat ook reden kan hebben om zich onheus bejegend te voelen door de woorden van de rechter-commissaris, dit betekent nog niet dat daarom aangenomen moet worden dat de objectief gerechtvaardigde vrees bestaat dat de rechter-commissaris vooringenomen is jegens zijn cliënt,” schreef de kamer.

Op 2 oktober heeft de belangrijkste onderzoeksrechter in haar opvallend scherpe brief aan de rechtbank vervolgens laten weten dat ze zelf niet meer verder wil.

‘Ongekend harde afkeuring’

In het wrakingsproces hebben de advocaten volgens haar ‘op een voor mij ongekend harde wijze hun afkeuring geuit’ over haar opereren.

“Daarbij is mij in verschillende bewoordingen verweten dat ik de verdediging stelselmatig zou intimideren, het Openbaar Ministerie systematisch zou bevoordelen en de verdedigingsrechten (..) zou negeren,” schrijft de terugtredende rechter. “Verder is gezegd dat bij mijn aanblijven bij voortduring de vrees zou bestaan voor negatieve beslissingen voor de verdediging en vooringenomenheid jegens de verdediging.”

‘Alle remmen los’

Op 18 augustus was volgens de rechter door een advocaat al gezegd dat de wrakingskamer maar moest beslissen of haar gedrag toelaatbaar was. Die had daaraan toegevoegd: “Zo ja, dan zijn alle remmen los, maar dan weten wij ook waar we aan toe zijn en kunnen we ons voorbereiden.”

Volgens de onderzoeksrechter zijn de verhoren totaal anders verlopen dan de agerende advocaten schetsen. Dat blijkt volgens haar ook uit de processen-verbaal van die verhoren, ‘waarover door de procespartijen nauwelijks op- of aanmerkingen zijn geuit’.

De rechter in haar brief: “Er hebben zich zeker vele discussies voorgedaan (..), maar deze zijn altijd op een respectvolle manier geleid en beslecht. Het klopt dat deelnemers aan de verhoren – zowel raadslieden, officieren van justitie als de kroongetuige – zijn aangesproken op toon of bejegening.”

‘Onbeschaafde opmerkingen of gebaren onwenselijk’

Vanaf het begin stelt de rechter te hebben benadrukt dat iedereen zich ‘professioneel’ moest gedragen. “Onbeschaafde en onzakelijke opmerkingen of gebaren zijn keer op keer benoemd als onwenselijk.”

Sleutelspelers in de rechtbank proberen met advocaten en officieren van justitie in een soort bemiddeling te bespreken hoe het proces weer deugdelijk kan worden voortgezet, maar ‘een aantal raadslieden heeft die uitnodiging niet aanvaard’.

Dat is voor de onderzoeksrechter de druppel die de emmer doet overlopen.

Nodeloze vertraging

Ze heeft er geen vertrouwen meer in dat nieuwe verhoren nog ‘zullen bijdragen aan de waarheidsvinding’, maar vreest dat het steeds zal gaan over ‘uitingen van opvattingen over mijn functioneren en discussies over mijn beslissingen’. Dat zal nodeloos veel extra vertraging geven en de rechtbank zal steeds worden gevraagd haar beslissingen terug te draaien, vreest ze.

Ze geeft de rechtbank in overweging zelf de verhoren te doen of anders maar een of meer nieuwe onderzoeksrechter(s) in te schakelen.

Het proces Marengo, dat nog altijd in het voorbereidende stadium verkeert, liep al veel vertraging op. Onder meer door problemen inzake de kroongetuige die na de moord op zijn raadsman Derk Wiersum meermaals zonder advocaten zat, en door corona. Wanneer de zaak inhoudelijk kan worden behandeld, is nog altijd onduidelijk.

Reactie Meijering en Flokstra

Advocaten Nico Meijering en zijn kantoorgenoot Christian Flokstra laten mede namens hun kantoorgenoten weten de stap van de rechter-commissaris niet te begrijpen en onterecht te vinden.

“Wij betreuren het zeer dat de rechter-commissaris met deze brief vol persoonlijke en ongefundeerde grieven richting raadslieden afscheid heeft genomen van het Marengo-proces. Dat is onnodig en past een rechter-commissaris niet, zeker niet nu de brief geen recht doet aan de feiten en daarnaast de daadwerkelijke oorzaak van het ontstane probleem volledig onbesproken laat: de onterechte en zeer diffamerende kwalificaties van Nico Meijering in een brief aan alle procespartijen,” stellen de advocaten. 

“In plaats daarvan gaat de rechter-commissaris zich in haar brief te buiten aan een bespreking van tal van grieven die niets met het optreden van raadslieden van ons kantoor of onze kritiek van doen hebben, of zelfs een kenbare misinterpretatie bevat van wat door raadslieden van ons kantoor wél is gezegd. Zo sloeg de ‘alle remmen los’ opmerking op het handelen van de rechter-commissaris zelf, in navolging van het Openbaar Ministerie dat eerder met het onnodig diffamerende Koper-pv (over ‘lekken’ door advocaten, red.) naar buiten kwam.”

“Bovendien is het in dit proces aftellen totdat een dergelijke brief in de media verschijnt, waardoor een oplossing verder wordt bemoeilijkt. Een oplossing die door ons tot zeer recent nog gezocht is. Verschillende malen is betrokken rechter-commissarissen daarnaast vruchteloos gevraagd te reflecteren en afstand te nemen van de ongegronde diskwalificaties aan het adres van Nico Meijering,” aldus de advocaten. “Zelfs de voorzitter van de wrakingskamer heeft hiertoe een mislukte poging gewaagd. Het erkennen van fouten is echter een brug te ver gebleken.”

“In plaats daarvan wordt met een boze en ongerichte brief uitgehaald. Dat is spijtig, maar past in de reeks incidenten die er in dit proces al zijn geweest.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden