PlusReportage

Onderzoek in Johan Cruijff Arena: ‘Afzuigen aerosolen moet kunnen’

Als er minder aerosolen in de Johan Cruijff Arena blijven hangen, kan Ajax al na de winterstop weer voor publiek spelen, zo hoopt de facilitair manager van het stadion Henk van Raan. Donderdag vond er aerosolenonderzoek plaats. 

In de Johan Cruijff Arena worden metingen gedaan met kunstmatige aerosolgeneratoren op de tribune.Beeld Joris Van Gennip

De tijd dat het spelen van een voetbalwedstrijd alleen werd bepaald door natuurlijke elementen, ligt al jaren achter ons. Niet alleen branden op donderdagochtend grasgroeilampen in de Arena, ook weert het dichtgeschoven dak de regen. Op de tribune staat ook al een indrukwekkende brok techniek: er zijn sensoren, machientjes die de menselijke uitstoot van luchtdruppels nabootsen en een afzuig- en zuiveringssysteem.

De apparatuur maakt deel uit van een studie die wil aantonen dat de lucht met mogelijk besmettelijke aerosolen in een voetbalstadion prima kan worden gezuiverd. Op basis van kleinere studies in gesloten ruimten moet dat lukken, zegt Bert Blocken, hoogleraar bouwfysica aan de TU Eindhoven en de KU Leuven.

De definitieve resultaten worden medio volgend jaar verwacht en zijn ook te vertalen naar bioscopen, concertzalen en de horeca. “In binnensettings is dit systeem goed voor de reductie van 80 tot 90 procent van de aerosolen,” aldus Blocken.

Behalve de Universiteit Utrecht en het Leids Universitair Medisch Centrum zijn ook private partijen bij het onderzoek betrokken. Logisch, want het heeft enorme financiële gevolgen of evenementen als een voetbalwedstrijd met of zonder publiek mogen plaatsvinden. De Johan Cruijff Arena presenteert eind deze maand de jaarcijfers. “Die zullen niet in zwarte inkt zijn gedrukt,” zo omschrijft Van Raan het aankomende negatieve resultaat.

Juichende supporters

Na onderzoek met de nagebootste uitstoot van menselijke druppeltjes zal de volgende stap in de studie de verspreiding van aerosolen meten als er daadwerkelijk zingende en juichende supporters tijdens een experiment op de tribune staan. “In eerste instantie bij 730 supporters,” aldus Blocken. “Voor onderzoek met mensen is toestemming nodig van de overheid. Daar wachten we op.”

Als de aerosolen in het stadion ook bij echte supporters kunnen worden teruggebracht tot veilige proporties, maken sneltesten en tijdslots het mogelijk weer publiek toe te laten, zegt Van Raan. “Na de winterstop kan dat al, wat ons betreft. Dan ga je van 10.000 supporters stapje voor stapje naar 20.000, 30.000 en naar een volle bak: 50.000 man, als vanouds.”

Onhoudbaar

Er zijn echter kanttekeningen bij dat stappenplan. Zolang er dagelijks nog duizenden nieuwe besmettingen bijkomen en het grootste deel van Nederland het risiconiveau ‘zeer ernstig’ heeft, zijn grote evenementen vanwege besmettingskansen en de druk op de ziekenhuizen uit den boze. Volgens RIVM-voorman Jaap van Dissel kan het nog wel tot maart duren voordat het landelijke risiconiveau terug is naar ‘waakzaam’.

Daarnaast richt het onderzoek zich slechts op één transmissieroute van het coronavirus, namelijk besmetting via aerosolen. “Virusoverdracht vindt ook plaats binnen anderhalve meter, via grotere ademdruppeltjes dan aerosolen, en via besmette oppervlakten,” zegt Erwin Duizer, viroloog van het RIVM. “In een vol stadion is het onmogelijk om anderhalve meter afstand te bewaren, dus blijft kans op besmetting bestaan.”

Welke transmissieroute voor de meeste virusoverdracht zorgt, is al enige tijd een stevige wetenschappelijke discussie. Blocken ziet steeds meer bewijs voor een grote rol voor aerosole besmetting. In een modelleringsstudie toonde ook Duizer aan dat er via de allerkleinste ademdeeltjes een kans op besmetting is.

“De hoofdmoot van de besmettingen vindt echter plaats binnen de anderhalve meter,” aldus Duizer. “Dat kan door enkele grote druppels met veel virus. Of door vele kleine druppels in aerosolen, met per druppeltje maar weinig virus.” Ook het OMT zit op die lijn.

Nieuwe voetbalseizoen

Daarom lijkt het realistisch dat de Johan Cruijff Arena pas weer zal volstromen met 50.000 mensen als de pandemie is uitgedoofd. Dankzij diverse vaccins kan dat komend jaar gebeuren. “Mogelijk is het zover in het nieuwe voetbalseizoen,” aldus Duizer. “Ik hoop het. Het hangt af van de succes en snelheid van het vaccinatieprogramma.”

De kans dat het aerosolenonderzoek van Blocken leidt tot een volle Arena is dus klein. Dat wil niet zeggen dat de studie daarmee z’n waarde verliest, benadrukt ook Duizer. “Het dient een wetenschappelijk belang, en de resultaten kunnen van pas komen bij een volgende pandemie met een luchtwegvirus.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden