PlusAchtergrond

Onderzoek: door litertanks is problematisch lachgasgebruik toegenomen

Het problematische gebruik van lachgas is toegenomen, zegt drugsonderzoeker Ton Nabben. In Amsterdam komen vooral jonge mannen met een Marokkaanse achtergrond met dwarslaesieklachten, hartkloppingen of verslavingsgedrag terecht bij hulpverleners.

Beeld NIELS WENSTEDT/ANP

Dat staat in de verkennende studie ‘Als de tank je beste vriend wordt’ van de HvA-onderzoekers Ton Nabben en Khadija Bahara. Ze deden het onderzoek in samenwerking met de Amsterdamse GGD en Jellinek Preventie. Aanleiding zijn de zorgen over de rol van lachgas bij gezondheidsincidenten en auto-ongelukken onder jonge Amsterdammers in de afgelopen drie jaar. 

De bevindingen worden donderdag gedeeld met staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid), waarbij ook over preventiebeleid wordt gesproken.

Exacte cijfers over problematische lachgasgebruikers in Amsterdam zijn er niet. Naar schatting gaat het om enkele tientallen jongeren per jaar.

Een steekproef van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie toonde dat 64 jongeren in de periode 2018-2019 vanwege lachgasgebruik met een gedeeltelijke dwarslaesie in Nederlandse ziekenhuizen werden behandeld, al ligt het werkelijke aantal waarschijnlijk hoger. Volgens een ruwe profielschets van artsen en jongerenwerkers zijn de meeste Amsterdamse probleemgebruikers Marokkaans-Nederlandse mannen in de leeftijd van 18 tot 25 jaar.

Taboecultuur

“Eens in de zoveel tijd zie je een nieuw middel opkomen, waarbij een nieuwe gebruikersgroep hoort,” zegt criminoloog Nabben. In een onderzoeksloopbaan van bijna 30 jaar maakte hij onder meer de opkomst van xtc en GHB mee.

Voordat partydrug xtc aansloeg in heel Nederland, 8,8 procent van de bevolking boven de 18 jaar gebruikte het ooit, aldus Trimbos-onderzoek, slikten vooral hoogopgeleide fuifnummers in de grote steden zo’n pil. De meeste problematische GHB-gebruikers zijn lager opgeleide witte Nederlanders in landelijke regio’s.

Vooral de opkomst van tanks van twee of meer liter heeft het problematisch lachgasgebruik in de hand gewerkt, zegt Nabben. “Het is makkelijk geworden om snel veel ballonnen te vullen. Met gaspatronen in een slagroomspuit is dat lastiger.” Een tweelitertank kost 40-50 euro.

Waarom Marokkaanse-Nederlandse mannen zijn oververtegenwoordigd onder de probleemgebruikers, heeft verschillende oorzaken. Taboecultuur en religie spelen een rol; ze houden hun gebruik lang verborgen.

“In de islamitische cultuur zijn drugs verboden, het is haram,” aldus Nabben. “Daarom zijn er onder moslims nauwelijks problematische drinkers. Maar omdat lachgas officieel geen drug is, leent het middel zich voor moslims die een roes zoeken. Vanwege onervarenheid met andere roesmiddelen en de onbekendheid met de gezondheidsrisico’s van lachgas zijn ze naïef over de gevaren.”

700 ballonnen

Staatssecretaris Blokhuis wil lachgas net als cannabis en paddo’s op lijst 2 van de Opiumwet plaatsen, maar dat gebeurt waarschijnlijk pas volgend jaar. Vooralsnog valt lachgas onder de Warenwet, net als appelsap en mayonaise.

Ook de mengeling van straat- en schaamtecultuur speelt een rol bij de probleemgebruikers. Bij overmatig lachgasgebruik roepen de ouders van zo’n jongere eerder de hulp in van een islamitische geestelijke dan van een verslavingsdeskundige, meldt de studie.

“Het is een groep die voor ons niet makkelijk bereikbaar is, al lukt het met intensieve begeleiding in de wijk wel,” zegt Jacqueline Krouwel, jeugdpreventiewerker van Jellinek. Om die reden richt de lachgasvoorlichting zich onder meer op vaderbijeenkomsten in moskeeën.

“We willen duidelijk maken dat er meer keuzes zijn dan de veroordeling van drugsgebruik,” aldus Krouwel. “Via bijeenkomsten in buurthuizen proberen we ook moeders en zussen erbij te betrekken. Verder is het belangrijk dat jongeren perspectief in hun leven hebben. Zo proberen we voortijdige schoolverlating te voorkomen.”

Het excessieve, dagenlange lachgasgebruik van soms wel 700 ballonnen gaf een nieuw perspectief op het middel dat van origine als kortwerkende pijnstiller wordt gebruikt. “We dachten dat lachgas net als lsd een tripmiddel was,” zegt verslavingsarts Jelmer Weijs van Jellinek. “Op enig moment heeft de gebruiker genoeg, en stopt-ie met inname, dachten we. Maar sommigen blijven doorgaan.”

Gewenning

Lachgasgebruik kan leiden tot gewenning, controleverlies en craving; een hevig verlangen naar het middel. “Dat zie je ook bij andere roesmiddelen zoals alcohol,” aldus Weijs. “Het lukt sommige lachgasgebruikers niet te stoppen, ook al ondervinden ze er zeer nadelige gevolgen van. Gelukkig gaat het slechts om een heel klein deel van de gebruikers. En in de meeste gevallen is een dwarslaesie met behandeling en een revalidatietraject grotendeels reversibel.”

2019-09-05 01:13:29 AMSTERDAM - Verkopers en klanten van het bedrijf Ufogas op het Leidseplein. Amsterdam wil een einde maken aan de verkoop van lachgas op straat. ANP NIELS WENSTEDTBeeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden