Plus

Omwonenden Schiphol meten geluidshinder zelf

Omwonenden van Schiphol grijpen de macht en gaan zelf de geluidshinder van vliegverkeer meten. ‘Van een gemiddelde word ik ’s nachts niet wakker, van een geluidspiek wel.’

In bijna een half jaar zijn 35.000 metingen gedaan met de Explane-app. 800 gebruikers meten regelmatig. Beeld ANP/Robin van Lonkhuijssen

“Ik ben net een half jaar met pensioen en een fervent quilter; ik heb tijd genoeg. Ik doe het raam open en steek mijn telefoon naar buiten,” zegt ze terwijl geraas van een landend vliegtuig het gesprek even onmogelijk maakt.

Op die telefoon staat de app Explane permanent open. Amstelvener Madelon Carels hoeft bij een aanrazend vliegtuig slechts de appknop in te drukken en de meting start vanzelf. De app voegt de gegevens van de herriemaker toe.

De kans om vliegherrie te meten is levensgroot. Vorig jaar kwamen er ruim 39.000 vluchten over haar huis, dat pal onder de vliegroute van de Buitenveldertbaan ligt. In vijf maanden heeft ze 6000 herriemakers gemeten. “In de resultaten van alle Explanegebruikers staat mijn postcode bovenaan.”

Haar kampioen is een vrachtjumbo van KLM/Martinair, die met 86 decibel over haar huis raasde – ter vergelijking: een buitenfestival mag maximaal 80 db produceren, elke drie decibel meer is een verdubbeling van de geluidsdruk. “Dan ga je echt niet meer in de tuin zitten.”

“De officiële geluidszones rondom Schiphol laten op geen enkele wijze zien wat er werkelijk aan de hand is,” zegt Max van Dam. Ze worden immers niet bepaald door metingen, maar door berekeningen. Er staan wel meetpalen rondom Schiphol – al 25 jaar zelfs – maar die produceren alleen gemiddelden.

Riedeltje

“We worden afgescheept met een riedeltje dat we de officiële berekeningen maar moeten vertrouwen. Maar iedereen die onder de vliegroutes woont, weet dat die niet kloppen. Het zijn gemiddelden. Van een gemiddelde word ik ’s nachts niet wakker, van een geluidspiek wel.”

Van Dam is een van de vijf Schipholkritische ‘bemiddelde ondernemers van bedrijven die honderden miljoenen omzetten’ achter actiegroep Schipholwatch en de Explane-app.

“Er wordt door andere bewonersgroepen te veel gepraat en er is te weinig actie. Wij willen iets doen om de problemen duidelijk te maken aan Schiphol en de politiek. En we willen mensen die nu niet gehoord worden, in staat te stellen hun stem te laten horen.”

In bijna een half jaar zijn zo 35.000 metingen gedaan, is de app 1500 keer opgehaald en meten 800 gebruikers regelmatig. De gemiddelde piek is net geen 70 decibel, maar Explane heeft al herriemakers genoteerd die 90 db produceren.

Van Dam kan bij voorbaat al alle kritiek op de herrie-app oplepelen. “Iedereen heeft een andere telefoon; iedereen meet anders; wordt alleen het vliegtuig gemeten of ook lawaai uit de omgeving? Allemaal terecht. Wij snappen zelf het beste dat geluid meten met een smartphone niet waterdicht is. Maar ook een lek systeem is beter dan helemaal geen systeem. Als er iemand is met een betere oplossing dan is hij welkom.”

Geluidsberekeningen

“De informatie zit er prima uit,” zegt Henk Veerbeek die bij het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) in Amsterdam onder meer verantwoordelijk is voor de geluidsberekeningen rondom Schiphol. “Maar ik heb verder geen analyse van de app gedaan.”

Hij beaamt alle door Van Dam voorgekauwde kritiek. “In stedelijk gebied moet heel anders worden gemeten dan in landelijk gebied. Ondergrond en bebouwing beïnvloeden de gegevens. Ligt in de tuin waar je meet gras of tegels? Staan er gebouwen in de buurt die geluid weerkaatsen? En in alle metingen neem je achtergrondgeluiden mee. Bij officiële metingen wordt dat gecompenseerd, ik betwijfel of dat hier ook gebeurt.”

Maar hij serveert Explane zeker niet af. “Als het doel is mensen inzicht te geven in het geluidsniveau in hun eigen omgeving, dan is dit een prima middel als je steeds met dezelfde telefoon op dezelfde plek meet. Maar je kunt al die gegevens van verschillende telefoons, op verschillende plekken niet met elkaar vergelijken.”

Dat deze zaterdag doorgewinterde Explane-deelnemers bijeenkomen om onder een van Schiphols aanvliegroutes hun telefoons af te zetten tegen professionele apparatuur van de Nederlandse Stichting Geluidshinder, is dan ook een momentopname. “Je krijgt dan een resultaat van díe plek, niet van alle andere plekken waar normaliter wordt gemeten.”

Bulderbaan

Ook Van Dam woont onder de ‘bulderbaan’. “Toen ik hier kwam wonen, werd gezegd dat de hinder van de Buitenveldertbaan zou afnemen omdat de Polderbaan open ging,” zegt hij. “Maar vijf jaar later was Schiphol zo gegroeid, dat het weer net zo erg was. En nu willen ze Schiphol nog verder laten groeien. Wij willen hiermee aantonen dat dat hier niet meer mogelijk is.”

“Wij zijn niet tegen Schiphol, wij zijn ook ondernemers die heel goed begrijpen wat de voordelen zijn van luchtvaart. Maar niet op deze plek. Wij willen een luchthaven op zee. Vanuit de blik van ondernemers is dat plaatje ook financieel heel goed rond te krijgen.”

Geluidshinder Schiphol. Hoe roder de kleuren op de kaart, hoe groter het gemeten aantal decibels. Beeld Bron Explane/Bing

Omwonenden Leidseplein gaan zelf uitgaansoverlast meten

Burgermetingen worden een machtig wapen in handen van actievoerders. Dit najaar wordt dat wapen ingezet tegen de uitgaansoverlast op en om het Leidseplein.

De viezigheid van Tata Steel, of de verkeersoverlast in de Amsterdamse Valkenburgerstraat. Omwonenden meten er zelf, omdat ze geen vertrouwen hebben in de officiële gegevens.

Daar komt in september de luidruchtigste Amsterdamse uitgaansbuurt bij. “Na de zomer starten we een geluidsmeetsysteem rondom het Leidseplein,” zegt Gijs Boerwinkel van Waag Society. “Samen met de Ombudsman en de gemeente willen we de hinder in kaart brengen.” Het idee komt van bewoners zelf.

Apparatuur

Waag Society levert de benodigde apparatuur, die verder gaat dan de smartphone meting van Explane. “Wij gaan uit van een aparte geluidsmeter, die niet alleen de hoeveelheid lawaai meet, maar ook kan bepalen welk geluid wordt gemeten. We zijn nog bezig met de technische uitwerking, Maar je kunt denken aan meters die bij mensen thuis staan, in de openbare ruimte hangen of bij een terras.”

Ook Waag Society loopt op tegen de problemen van geluidsmeting.

“Wij willen in onze opzet gebruikmaken van software die geluiden herkent en kan benoemen of het bijvoorbeeld een brommer is, een auto, vuurwerk of luidruchtige buren. Zo kan je ook bepaalde bronnen opzoeken of er juist uitfilteren.”

Met het RIVM zette Waag Society eerder een tijdelijk meetnet voor fijnstof rond de Valkenburgerstraat op, waarmee de luchtkwaliteit werd ˚gemeten. Amsterdam Sounds moet daar geluid aan toevoegen.

Democratisering

“Het gaat om democratisering van informatie. Bewoners met klachten moeten nu maar op officiële gegevens, vertrouwen, die vaak afkomstig zijn van de gemeente of instantie waarover ze klagen. Technologie stelt hen nu in staat om zelf die informatie te verzamelen. Burgers hoeven niet langer te wachten op de overheid, maar kunnen zelf stappen nemen en zo meteen zelf kennis opdoen over geluids- of luchtkwaliteit.”

“Nu zijn het steevast klagende burgers tegenover overheden of bedrijven. Wij zoeken juist de samenwerking en gaan hier ook handhavers, en bedrijven bij betrekken. Iedereen heeft belang bij goede leefbaarheid. “We willen juist niet iets bedenken en dan pas bij betrokkenen langs gaan. ” Ons doel is dat mensen met vragen over de leefbaarheid in de stad, geholpen worden.”

Met dezelfde apparatuur zou ook de geluidsproductie van festivals gemeten kunnen worden. “En we staan ook best open voor vliegtuiglawaai.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden