Olympisch Stadion haalt beeld met ‘Hitlergroet’ weg

Het standbeeld bij het Olympisch Stadion.Beeld Shutterstock

Het standbeeld met opgeheven rechterhand, dat sinds 1928 op het plein voor het Olympisch Stadion staat, wordt door de Stichting Olympisch Stadion weggehaald. Uit historisch onderzoek blijkt namelijk dat de groet te herleiden is naar een fascistische traditie.

Al jaren levert het bronzen beeld verontwaardigde reacties op. “Vooral toeristen die langslopen reageren geshockeerd. Zij associëren het natuurlijk gelijk met de Hitlergroet,” zegt een woordvoerder. “Wij hebben onszelf ook altijd de vraag gesteld of het er iets mee te maken had. Toen we ook vragen begonnen te krijgen vanuit buurtbewoners, wilden we de echte geschiedenis erachter onderzoeken.”

Het kunstwerk dateert uit 1928, en had daardoor in eerste instantie niks te maken met de nazi’s, die pas vijf jaar daarna aan de macht kwamen in Duitsland. De groet die het standbeeld maakt is een verwijzing naar de Romeinse groet, die in 1924 op de Spelen in Parijs door baron de Coubertin, de grondlegger van de Olympische Spelen, werd geïntroduceerd als de Olympische groet.

De Nederlandse beeldhouwer Gerarda Rueb maakte vervolgens dit standbeeld voor de Amsterdamse olympische editie van 1928 om baron Van Tuyll van Serooskerken, de eerste voorzitter van het Nederlands Olympisch Comité, te eren. “Dit is het verhaal dat jaren lang bij ons bekend was,” zegt de woordvoerder.

Fascistische groet

Toch is het gebaar dat het standbeeld maakt nu door historici herleid naar een fascistische traditie. Zij concluderen dat er geen historisch bewijs is dat de oude Romeinen elkaar vroeger zo begroetten. Wel tonen zij aan dat de groet begin vorige eeuw is ontstaan in Italië, gebaseerd op het schilderij De eed van de Horatii door Franse kunstenaar Jaques-Louis David. De schilder verzon een groep Romeinse soldaten die trouw zweren met een gestrekte rechterarm.

Toen Mussolini in 1922 aan de macht kwam werd het gebaar steeds meer gebruikt als fascistische traditie en uiteindelijk door Hitler’s nazi-partij overgenomen. De Olympische groet werd na de Tweede Wereldoorlog afgeschaft vanwege de gelijkenis met de Hitlergroet.

Verplaatsing standbeeld

“We vinden dit best een heftige conclusie, we hebben namelijk jarenlang gedacht dat het ging om een Olympische groet,” zegt de woordvoerder. “Het beeld van Gerarda Rueb is nooit met slechte bedoelingen gemaakt en geplaatst, maar nu we de historische context beter begrijpen, willen we actie ondernemen,” zegt de woordvoerder. “Dit soort gebaren passen niet bij de idealen waar wij voor staan, dus hebben we ervoor gekozen het standbeeld van ons plein af te halen.”

De organisatie gaat het standbeeld niet volledig vernietigen, maar geeft het een plekje binnen in het stadion. “We willen er niet simpelweg een bordje met context bij plaatsen en het daarbij laten,” zegt de woordvoerder. “Tijdens rondleidingen willen we bezoekers het hele verhaal vertellen en de geschiedenis ervan uitleggen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden