Amsterdam Bewaar

Ollongren: Het litteken van de Bijlmerramp samen dragen

Locoburgemeester van Amsterdam Kajsa Ollongren
Locoburgemeester van Amsterdam Kajsa Ollongren © ANP

"De pijn van die vreselijke dag kan niemand wegnemen. Andere Amsterdammers kunnen wel delen in uw verdriet", sprak locoburgemeester Kajsa Ollongren tijdens de herdenking van de Bijlmerramp, die woensdag precies 25 jaar geleden gebeurde. Dit is haar volledige toespraak:

Dames en heren,  

De Bijlmerramp, 25 jaar geleden, was één vliegramp en een verzameling van talloze menselijke rampen.  

Zondag 4 oktober 1992 vloog ik terug uit Zweden. Ik landde 's avonds op Schiphol. Bij  de paspoortcontrole vroeg de beambte in het hokje of ik in Amsterdam woonde. "Ja", antwoordde ik. "Woont u misschien in de Bijlmer?", vroeg hij daarop. "U moet weten, er is een groot ongeluk gebeurd."

Voor velen van u voelt het soms als de dag van gisteren.

Een bewoner stormde die avond zijn balkon op omdat hij een enorm vliegtuiglawaai hoorde. Hij vertelde dat het geluid enkele seconden verstomde, voordat schelle kreten de buurt opvulden. Hij zag, en ik citeer: "Mensen die gillend wegrenden van de rampplek, mensen die apathisch bleven staan, of er juist naartoe renden om te willen helpen."  

De beelden van de rampplek waren ijzingwekkend. De brand. De smeulende puinhopen. De flats. Ze bleven gehavend achter.

Een vrijwilliger herinnerde zich wat diepe indruk op haar maakte. Ze zei: "Naast ons stond een GVB bus te wachten, en daar werden mensen in gebracht. En wat mij nog heel erg bijblijft, is 'het stille' van die mensen. Ze gingen zitten, maar de meesten toonden geen emotie. Het was te onwerkelijk, ze waren totaal in shock."  

Buurtbewoners, brandweerlieden, politie-agenten en hulpverleners haastten zich om slachtoffers bij te staan. Mensen boden aan in een call center telefoontjes te beantwoorden. Uit het hele land kwamen vrijwilligers van het Leger Des Heils. Zij kregen van een bewoner pindasoep uit een grote pan.

De saamhorigheid en compassie waren heel sterk. Net als de veerkracht waarmee de buurt later aan de slag is gegaan met het monument.

Niet alleen de flats bleven gehavend achter.

Maar de pijn zat diep. De voorzitter van een bewonersvereniging vertelde hoe het hervatten van het vliegverkeer boven de Bijlmer veel onrust bracht. "Sommige bewoners waren panisch", zei hij, "ze zetten een tas met belangrijke spullen en papieren bij de voordeur, zodat ze elk moment konden vluchten."  

Wat 25 jaar later ook aandacht verdient, is de worsteling die u, nabestaanden en overlevenden, lange tijd nadien en nog steeds ervaart. Door het 'stille van mensen' zien buitenstaanders het niet altijd aan u af.  

"We praten, we lachen. Maar van binnen zijn we nog leeg", zei een moeder die twee kinderen bij de ramp verloor. 4 Deze herdenking werpt licht op uw verdriet en de steun die u verdient.

De nasleep van de vliegramp duurde lang. Ook de discussie over de toedracht en de parlementaire enquête hebben de levens van vele Amsterdammers gevormd. Vijfentwintig jaar geleden nu, maar voor velen van u voelt het soms als de dag van gisteren.  

Wij staan stil bij de 43 doden. En bij de mensen die de ramp hebben overleefd. Want niet alleen de flats bleven gehavend achter.  

De pijn van die vreselijke dag kan niemand wegnemen. Maar andere Amsterdammers kunnen wel delen in uw verdriet. En wij kunnen samen met u het litteken van de Bijlmerramp dragen.

25 jaar na de Bijlmerramp