Amsterdam Bewaar

Oersoep van Nemo toont ook bouwstenen voor leven

Ben Feringa (l) en Bert Meijer bij het nieuwe Miller-Urey-experiment in Nemo
Ben Feringa (l) en Bert Meijer bij het nieuwe Miller-Urey-experiment in Nemo © Digidaan

De afgelopen vijf jaar hebben geleerden in Nemo het beroemde Miller-Urey-experiment herhaald, met als belangrijkste resultaat: ook in de Nemoversie hebben zich 'bouwstenen voor leven' gevormd.

De scheikundige Harold Urey en zijn student Stanley Miller bedachten begin jaren vijftig een experiment waarmee ze konden aantonen dat uit simpele stoffen meer complexere stoffen kunnen ontstaan.

Ze bouwden een apparaat waarin ze de jonge aardatmosfeer namaakten. Een mengsel van water, ammoniak, waterstof en methaan werd in een steriele afgesloten glazen opstelling gegoten, rondgepompt en bestookt met elektrische vonken die de bliksem imiteerden.

Aminozuren
Tussen 2012 en 2017 stond de 'oersoep' in het Amsterdamse science center. Bezoekers van het museum konden de glazen bol met daarin de vloeistof met af en toe een bliksemflits bewonderen. 

Het mengsel is na vijf jaar door wetenschappers in het laboratorium van de Technische Universiteit Eindhoven geanalyseerd. Wat blijkt: in de oersoep hebben zich aminozuren gevormen.

Ik ben echt verrast dat ook bij de bijzonder milde omstandigheden van dit experiment deze stoffen ontstaan

Bert Meijer, hoogleraar Organische Chemie

Dit zijn de bouwstenen van eiwitten, die veel functies vervullen in levende wezens. Spieren zijn opgebouwd uit eiwitten, sommige hormonen zijn eiwitten. Ook antilichamen, die ervoor zorgen dat ziekteverwekkende stoffen in ons lichaam worden uitgeschakeld, zijn eiwitten. Je kunt het zo gek niet bedenken of er is wel een eiwit voor. Met dit resultaat hebben Urey en Miller destijds aangetoond hoe de eerste bouwstenen van het leven zijn ontstaan.

Verrast
Dat het nagebootste experiment ook in Nemo soortgelijke resultaten vertoont, vindt Bert Meijer, hoogleraar organische chemie, bijzonder. "Ik ben echt verrast dat ook bij de bijzonder milde omstandigheden van dit experiment deze stoffen ontstaan."

Vrijdag start meteen een nieuw en verfijnder experiment waarbij de oersoep niet alleen wordt blootgesteld aan elektrische ontladingen, maar - in twee aparte glazen bollen - ook aan uv-straling en aan klei. De variaties op het originele experiment zouden kunnen leiden tot de vorming van andere moleculen.