PlusAchtergrond

Oekraïense studenten gevlucht naar de VU: ‘Ik heb me aangemeld om te vechten, maar er waren al te veel vrijwilligers’

Kilian Wawoe van de Vrije Universiteit haalde tien studenten uit Kiev naar Amsterdam. Hun doel: hier hun studie voortzetten en daarna het moederland helpen. ‘We zullen nooit onder Poetins regime leven.’

Zed Fasel
Taisiia Kosenok, Nataliia Osadcha Margarita Novakovska (vlnr) zijn net aangekomen in Amsterdam.  Beeld Daphne Lucker
Taisiia Kosenok, Nataliia Osadcha Margarita Novakovska (vlnr) zijn net aangekomen in Amsterdam.Beeld Daphne Lucker

Ze verblijven met zijn tienen in een haastig tot woning omgebouwd kantoor in de buurt van het Amstelstation. Een kamer delen vinden ze geen ramp. “Voor Oekraïense begrippen is het prima,” zegt Nataliia Osadcha (21), student psychologie uit Kiev. “Op veel universiteitscampussen in Oekraïne zijn de kamers een stuk minder comfortabel.”

Osadcha is samen met medestudenten Taisiia Kosenok (21) en Margarita Novakovska (21), en zeven andere Oekraïense studenten door hun gastdocent Kilian Wawoe van de Vrije Universiteit opgehaald bij de Poolse grens. Met twee busjes werden de studentes – allemaal vrouwen, mannen mogen het land niet verlaten –, samen met een vrouw, haar twee kinderen en een hond, naar Amsterdam gereden. Een rit van vijftien uur. Inmiddels is ook een tweede groep gearriveerd. Die zal tijdelijk in een hotel in de buurt verblijven.

De studenten verkennen nu vooral de stad. Kosenok: “We zijn nog een beetje aan het wennen aan het leven hier. Er zijn veel mensen die willen helpen of met ons willen praten, dus we hebben het best druk gehad. Gisteren waren we in het centrum en stond het vol met Ajaxsupporters, dat was wel een beetje heftig.”

Novakovska is liever druk bezig nu. “Als je alleen maar op je kamer blijft zitten, word je ook niet gelukkig. Zeker niet als je naar het nieuws kijkt.”

Geen gemakkelijke keuze

De reis begon met een oproep van docent Wawoe, sinds 2014 werkzaam als gastdocent in Kiev en al sinds de Maidanprotesten – tegen de regering van Viktor Janoekovitsj – begaan met de situatie daar. Hij stuurde 3 maart een bericht uit naar zijn studenten: wie naar Nederland wilde komen om daar de studie voort te zetten, was welkom en kon worden opgehaald in Polen. Ze moesten wel zelf de grens bij West-Oekraïne weten te bereiken en over zien te komen.

Het was geen gemakkelijke keuze om huis en haard achter te laten. Maar volgens Taisiia Kosenok zat er voor haar weinig anders op. “Ik heb me aangemeld om te vechten, maar er waren al te veel vrijwilligers. Ze hadden niet eens genoeg wapens om aan iedereen die wilde helpen uit te delen. Ik kon zelfs geen bloed doneren omdat er na een paar dagen al ruim voldoende was. Toen ik deze mogelijkheid kreeg, leek het me beter om te gaan, zodat er meer basisvoorzieningen voor de achterblijvers zijn. De supermarkten waren al leeg toen ik vertrok.”

Ook Osadcha heeft lang getwijfeld. “Ik vond het moeilijk om mijn vader achter te laten. Hij is mijn laatste levende familielid en hij wil graag vechten. Hij vroeg me om te gaan zodat hij zich geen zorgen over mij hoefde te maken, maar nu maak ik me zorgen om hem. Hij zit nu in Kiev, waar het nog redelijk veilig is.”

Gratis studie

Eenmaal onderweg begon de chaos. “Het lokale transport lag compleet plat in Kiev,” zegt Kosenok. “Op het station zag het zwart van de mensen. Er werd letterlijk gevochten om naar binnen te komen. Toen ik eenmaal in de trein naar Lviv zat, duurde de reis acht uur langer dan normaal. Het was erg druk in Lviv, iedereen wilde het land uit. Vanuit Lviv zijn we als groep de grens overgegaan. Daarna zijn we door taxi’s naar Krakau gebracht, waar Kilian op ons wachtte. Er was geen tijd om lang te stoppen, we moesten gelijk door. Pas in een hotel in Duitsland konden we uitrusten.”

Vanaf april zullen de studenten hun studie voortzetten aan de Vrije Universiteit. Wawoes plan was eigenlijk om hen zelf les te geven maar de universiteit bood vrij snel aan hen kosteloos te laten studeren. Zo wordt er van alle kanten hulp geboden. Via crowdfunding wordt er voorzien in hun levensonderhoud, het kantoor waar ze in verblijven is van een vriend van Wawoe en er worden veel kleren gedoneerd.

Wawoe zelf is daar blij mee, maar er is volgens hem vooral noodzaak aan een specifiek soort hulp. “Onderdak. Ze moeten ergens kunnen wonen. Er zijn zo veel mensen met grote huizen, of pied-à-terres die 90 procent van de tijd leegstaan. Het gezin met de hond is opgenomen door een ander gezin uit Amstelveen. Die wonen gewoon in een rijtjeshuis. Als zij al een gezin op kunnen nemen, dan kunnen, denk ik, veel meer mensen hun verantwoordelijkheid pakken.”

‘Niet goed snik’

De studenten zijn blij hun studie te kunnen voortzetten in Amsterdam, maar keren zodra het weer kan ook graag terug naar hun moederland, ongeacht het verdere verloop van de oorlog.

“We zullen nooit onder Poetins regime leven,” zegt Kosenok “Hij is niet goed snik als hij denkt dat dat ooit gaat gebeuren. Ik zelf zal nooit een autoritair regime accepteren. Desnoods ga ik terug om te vechten. Ik hoop dat ik, als ik mijn studie psychologie heb afgerond, terug kan om getraumatiseerde mensen te helpen. Ik denk dat er straks een grote behoefte aan psychologen is.”

Osadcha is het volmondig met haar eens. “Misschien dat ik ook wel terug ga om te vechten, ik zal in ieder geval nooit in Rusland wonen.”

Novakovska weet het nog zo net niet. “Ik wil wel realistisch blijven. Ik zal altijd alles doen om mijn land te helpen, maar ik ben nu al moe van deze oorlog. Ik weet wel dat ik nooit een ander thuis zal hebben. Slava Ukraini!”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden