Plus Achtergrond

Noord zwaait NDSM-onderzeeboot uit: ‘De Foxtrot hoort bij dit stadsdeel’

De Foxtrot brengt zijn laatste weekend door in de NDSM-haven. Beeld Jakob Van Vliet

De Amsterdamse jaren waren niet de gelukkigste van de Foxtrot, de Russische onderzeeboot die maandag uit de hoofdstad vertrekt om te worden gesloopt. Maar in Noord gaan ze het wrak ‘ontzettend missen’. 

Dat moet een nieuwe ervaring zijn voor de Foxtrot. De onderzeeboot is in het verleden vaak uitgezwaaid door vrouwen en kinderen in Russische havens; maandag staat het dagelijks bestuur van het stadsdeel Noord op de kade. Zacht wenend – van blijdschap omdat het roestende kreng eindelijk wordt gesloopt, en van verdriet omdat de rekening van 1,5 miljoen euro door de gemeente moet worden voldaan.

Het leek het bestuur gepast een uitzwaaimoment te organiseren voor de onderzeeboot, die zeventien jaar lang een bezienswaardigheid was in de NDSM-haven. “We gaan in Noord het iconische beeld van deze onderzeeboot ontzettend missen,” spreekt stadsdeelvoorzitter Erna Berends warme woorden. “Voor veel Noorderlingen hoort de Foxtrot bij dit stadsdeel.”

Vergane glorie

Of de liefde wederzijds was, valt te betwijfelen. De Amsterdamse jaren waren niet de gelukkigste van de Foxtrot, die in 1956 in Riga uitvoer om te dienen in de vloot van de Sovjet-Unie. In Amsterdam ging de boot van actieve dienst naar langdurige landerigheid. Er waren plannen om de onderzeeboot in te zetten als partyboot en museumschip, maar daar kwam weinig van terecht.

De vergane glorie klonk ook door in de naam. De Foxtrot ís namelijk helemaal geen Foxtrot, maar een onderzeeboot uit de Zulu-klasse. Omdat de Nederlandse kopers in de veronderstelling verkeerden een Foxtrot te hebben aangeschaft uit de failliete boedel van de Sovjet-Unie, bleef die naam aan de boot plakken. Het zal de meeste mensen worst zijn, maar kenners tillen er zwaar aan.

In deze droeve omstandigheden restte de Foxtrot weinig anders dan te rusten en te roesten. De eerste plannen voor sloop ontstonden tien jaar geleden. Dat leidde tot langdurige en ingewikkelde procedures over de voorwaarden. De kosten van verantwoorde sloop bleken zo hoog, dat kandidaat-kopers afhaakten en de eigenaar uit beeld verdween.

In stukken geknipt

De laatste reis van de Foxtrot gaat niet naar Havana of Sebastopol, maar naar Vlaardingen, waar de negentig meter lange onderzeeboot in de Koggehaven in enkele maanden tijd in stukken zal worden geknipt. Dat gebeurt met speciale zorg, vanwege de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen als asbest en chroom-6. Het niet-vervuilde staal zal als schroot worden verkocht aan de staalindustrie.

Om in Vlaardingen te komen, moet de Foxtrot een lange reis afleggen over de Nederlandse binnenwateren. Dat gebeurt drijvend, met behulp van een duw- en een sleepboot. In Rotterdam wordt de onderzeeboot op een ponton getakeld en naar de sloophaven gebracht. Het takelen is het spannendste moment van de hele reis, en gebeurt in aanwezigheid van een calamiteitenschip en een duikploeg.

Gouden randje

Het einde van de Foxtrot krijgt nog een gouden randje. Ongeveer 1500 ton vervuild staal gaat van Vlaardingen naar Delfzijl om in de nieuwe fabriek van de Purified Metal Company te worden verwerkt. PMC heeft een procedé ontwikkeld om staal te scheiden van gevaarlijke stoffen, zodat het schroot kan worden hergebruikt.

De fabriek wordt volgend jaar operationeel, de Foxtrot wordt een van de eerste klanten. Voor Jan Henk Wijma heeft dat een bijzondere betekenis. De oprichter van PMC werkte vijftien jaar bij de marine, nota bene in de onderzeedienst. “Ik heb vijftien jaar gejaagd op Russische onderzeeërs,” zegt hij. “Ik heb er nu eindelijk een te pakken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden