Noord-Holland houdt koloniaal verleden provinciehuis tegen het licht

In navolging van Amsterdam is ook de provincie Noord-Holland in het koloniaal verleden gedoken. De focus is gericht op het provinciehuis, Paviljoen Welgelegen. Hoe kwam de eerste eigenaar Henry Hope aan zijn vermogen?

Het provinciehuis van Noord-Holland in Haarlem. Beeld ANP
Het provinciehuis van Noord-Holland in Haarlem.Beeld ANP

Het is de trots van het provinciebestuur. Terwijl de meeste collega’s in het land hun provincies moeten aansturen vanuit moderne kantoorkolossen, zetelt het Noord-Hollandse bestuur in Haarlem in een fraai paleis uit de achttiende eeuw vol pracht en praal.

Toch hangt er nu een donkere wolk boven het Paviljoen Welgelegen, veroorzaakt door de vraag of de bouw van het huidige provinciehuis indertijd is gefinancierd met de verdiensten uit slavenhandel en slavernij.

Onder de loep

Een onderzoek levert een bevestigend antwoord op, zegt Guido Steenmeijer die de afgelopen maanden samen met Jacqueline Heijenbrok op verzoek van het provinciebestuur het curriculum vitae van Henry Hope onder de loep nam. Hope was in 1785 de opdrachtgever voor de bouw van Paviljoen Welgelegen. De geboren Schot was vennoot van het Amsterdamse handelshuis Hope & Co dat zich in dezelfde periode ontwikkelde tot handelsbank en een van de rechtsvoorgangers werd van de ABN Amro.

Als geldschieter was Hope actief in het Caribisch gebied, onder meer op Grenada, Tobago, Sint Eustatius en Sint Maarten. De bank had voor een totaalbedrag van 2,5 miljoen gulden dertien leningen uitstaan aan plantagehouders, en daarmee was Hope & Co een van de grootste geldverstrekkers in de republiek van overzeese plantages. Abraham ter Borch en Zoonen, eveneens gevestigd in Amsterdam, spande de kroon met 8,6 miljoen gulden aan leningen.

Geen bewijs

Of Hope ook betrokken was bij slavenhandel is niet duidelijk. Steenmeijer: “We hebben daarvoor in de archieven geen bewijs kunnen vinden. Daarmee is ook niet gezegd dat hij er niets mee te maken had. Voor absolute zekerheid is diepgravend onderzoek nodig.”

Anders dan in sommige publicaties wordt vermeld, was Hope ook geen bestuurder bij de West-Indische Compagnie. Zijn broer Thomas was wel verbonden aan de Vereenigde Oostindische Compagnie.

Over de investering in Paviljoen Welgelegen vellen de onderzoekers een genuanceerd oordeel. Het is ondenkbaar dat er geen inkomsten uit slavernij zijn gebruikt voor de bouw van de buitenplaats, maar het aandeel in de bouwsom kan ook weer niet heel groot zijn geweest.

Lucratiever

“Hope zat ook in staatsleningen. Die waren veel lucratiever dan de leningen aan plantagehouders,” aldus Steenmeijer. Omdat de bouwadministratie van Paviljoen Welgelegen verloren is gegaan, valt echte duidelijkheid daarover niet meer te krijgen.

Lang heeft Hope niet van zijn buitenhuis kunnen genieten. In 1794 nam hij de wijk naar Engeland uit vrees voor een herhaling van de Franse revolutie in eigen land. Paviljoen Welgelegen kwam in 1808 in handen van Lodewijk Napoleon die 300.000 gulden neertelde voor het vastgoed. Na het vertrek van de Franse troepen kwam het paviljoen in handen van koning Willem I. Tussen 1871 en 1923 was er een koloniaal museum gevestigd, met in de collectie onder meer rotan meubeltjes, koffie en een opgezette tijger uit Sumatra.

Schoon schip

Het huidige provinciebestuur wil schoon schip maken. Met een reeks activiteiten wordt de komende jaren aandacht besteed aan de koloniale verleden van het provinciehuis. Samen met het Tropenmuseum wordt in 2022 een expositie gehouden in het Paviljoen Welgelegen. Ook is contact opgenomen met de organisatoren van het Keti Koti festival in het Oosterpark over een samenwerking. Tijdens rondleidingen voor scholen en groepen wordt voortaan melding gemaakt van de overzeese zaken van Henry Hope.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden