PlusExclusief

Nooit meer doordeweeks met de nachtbus: ‘Gênant, voor een wereldstad’

Nachtbussen N85 en N87 van het centrum naar Zuidoost blijven doordeweeks wel rijden. Beeld Jakob van Vliet
Nachtbussen N85 en N87 van het centrum naar Zuidoost blijven doordeweeks wel rijden.Beeld Jakob van Vliet

De nachtbussen die het GVB in covidtijd schrapte, komen niet terug. De vervoerder waarschuwt zelfs voor meer verschraling van het aanbod. Hoe kom je nog thuis als je tot na een uur ’s nachts werkt? ‘Soms slaapt personeel in het hotel.’

Tahrim Ramdjan

Je zal maar vroeg in de morgen van huis moeten vertrekken in de Staatsliedenbuurt, op weg naar je dienst in het VUmc. Of net tot drie uur ’s nachts hebben gewerkt in een club aan het Rembrandtplein, en je bed op IJburg willen opzoeken. De nachtbus biedt dan uitkomst.

Maar als dat toevallig op de zondag- (dus: zondag op maandag), maandag-, dinsdag- of woensdagnacht valt, heb je pech. Al sinds januari 2021 reden de meeste nachtbussen doordeweeks niet meer vanwege de coronacrisis. Vorige week bleek dat deze lijnen voorlopig niet terugkeren wegens geldgebrek.

Alleen de lijnen N85 en N87 naar Zuidoost blijven de hele week rijden, omdat in de andere lijnen de meeste passagiers uitgaanspubliek zijn. Een pilot met een nachtmetro die komend jaar zou worden gehouden, is wegens corona voor onbepaalde tijd uitgesteld.

In hotel slapen

Problematisch voor het personeel van het American Hotel. Soms moeten werknemers, van wie zo’n 60 procent in de regio woont (Almere, Lelystad, Hoorn), in het hotel blijven slapen, omdat ze ’s nachts niet thuis kunnen komen.

“De meeste mensen die bij mij werken kunnen het niet betalen om in de stad te wonen,” zegt manager Claire van Campen. Vroeger kon ze dan nog de mensen die wél in Amsterdam woonden inroosteren voor de sluitdienst, maar met het huidige personeelstekort kan dat niet meer.

Rikus Spithorst, voorzitter van de Maatschappij voor Beter OV, benadrukt dat het nachtvervoer ook een maatschappelijke functie heeft. “Bedenk dat het nachtvervoer uitgaanspubliek ervan weerhoudt straalbezopen achter het stuur te kruipen.”

Maar het GVB zit financieel gezien met de handen in het haar, zegt woordvoerder Rob Hageman. Na de coronacrisis is 15 procent van de ov-reizigers nog altijd niet teruggekeerd. Veel forensen die thuiswerken, bijvoorbeeld, pakken niet meer de bus of de tram. Dat betekent 50 miljoen euro minder inkomsten. “De consequentie is dat we 30 procent van het aanbod moeten schrappen.”

Uurtje langer doorrijden

Tijdens corona kreeg het GVB een vergoeding van de rijksoverheid, die volgend jaar waarschijnlijk komt te vervallen. Als dat gebeurt, moet er niet enkel in het nachtvervoer gesneden worden, maar wellicht ook in tram-, bus- of metrolijnen in de avonduren.

Voor de dienstregeling van komend jaar, per december 2022, is nog geen besluit genomen. Bij staatssecretaris Vivianne Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) ligt het verzoek om de coronasteun te verlengen. Hageman vreest dat er tot die tijd verbindingen moeten verdwijnen die niet rendabel zijn: juist lijnen die, bijvoorbeeld, naar ziekenhuizen gaan.

Belangenbehartiger Spithorst benadrukt: als het geld op is, is het op. “Maar 15 procent minder reizigers is niet hetzelfde als 15 procent minder omzet.” Het GVB verdient volgens hem veel aan toeristen die losse kaartjes kopen.

Bovendien wijst hij op ondernemersrisico. “Een winkel die 15 procent minder omzet draait, gaat ook niet meteen dicht,” zegt hij. Hij vraagt zich af of de reguliere lijnen niet ’s avonds een uurtje langer door kunnen rijden, en ’s ochtends een uurtje eerder kunnen beginnen. “Voor wat hoort wat.”

Voor de verre toekomst gloort hoop: ook als slechts 85 procent van de reizigers het ov blijft vinden, verwacht het GVB in 2025 door de groei van de stad het tekort te hebben ingelopen.

Deze Amsterdammers pakten voorheen de nachtbus voor hun werk

Jente de Koster: 'Ik kan me niet voorstellen dat er niet genoeg omzet gedraaid wordt om de nachtbus in stand te houden.' Beeld Jakob van Vliet
Jente de Koster: 'Ik kan me niet voorstellen dat er niet genoeg omzet gedraaid wordt om de nachtbus in stand te houden.'Beeld Jakob van Vliet

Jente de Koster (22) is schoonheidsspecialiste en werkt in een café op het Leidseplein.

“Ik woon in de Spaarndammerbuurt, en werk regelmatig doordeweeks tot na drie uur ’s nachts, wanneer we sluiten. Ik doe van alles in het café: ik bedien, sta aan de deur. Na mijn shift van acht uur, met enkel een rookpauze, ben ik kapot. Met corona waren we dicht, dus logisch dat de nachtbus toen niet reed. Tegenwoordig ga ik na werk met de fiets naar huis, maar dat vind ik onprettig, zeker als de kroegen leeglopen en alle dronkelappen op pad zijn, terwijl ik gewoon nuchter ben. Elke dag als ik in de bus of metro naar school zit, zit ie nokkievol. Ik kan me niet voorstellen dat er niet genoeg omzet gedraaid wordt om de nachtbus in stand te houden. Bovendien: als ov-bedrijf heb je toch een publieke taak? Veel mensen zijn er afhankelijk van.”

Hans de Lau: 'Nu huur ik een deelscooter om naar huis te gaan.' Beeld Jakob van Vliet
Hans de Lau: 'Nu huur ik een deelscooter om naar huis te gaan.'Beeld Jakob van Vliet

Hans de Lau (64) werkt in Pianobar Maxim in de Leidsekruisstraat.

“In 2006 verhuisde ik, omdat we weer een kind kregen, naar Amstelveen. Overdag ben ik binnen twintig minuten op het Leidseplein. ’s Nachts zou ik er met het ov ruim twee uur over doen, want dan moet ik van het Leidseplein naar Schiphol, en daar overstappen op een bus naar Amstelveen. Als mijn nachtbus donderdag wel rijdt, zit ie stampvol – ook met studenten van Uilenstede. Nu huur ik een deelscooter om naar huis te gaan, maar ik moet dan altijd nog vijftien minuten lopen tot ik er eentje vind. Ook ben ik er vijf tot zes euro aan kwijt, waar de nachtbus met een twaalfrittenkaart ongeveer 3 euro per rit kostte. Het meest stoort me het gebrek aan overleg en communicatie. Ik vind het een botte bezuinigingsmaatregel.”

Freek Wallagh: 'Zo'n nachtbus gaat wat mij betreft ook om veiligheid.' Beeld Jakob van Vliet
Freek Wallagh: 'Zo'n nachtbus gaat wat mij betreft ook om veiligheid.'Beeld Jakob van Vliet

Freek Wallagh (23) is student kunst, cultuur en politiek, en organiseert evenementen die vaak ’s nachts worden gehouden.

“De evenementen die ik organiseer – van fondsenwervingen voor goede doelen tot exposities – eindigen bijna nooit voordat de nachtbussen beginnen te rijden, zeker omdat ik tot laat moet blijven. Ik woon nu in Noord, en heb met de Noord/Zuidlijn nog mazzel, omdat die tot één uur rijdt: soms red ik die nog. Het gaat wat mij betreft ook om veiligheid. Soms nodig ik dragqueens of vrouwelijke artiesten uit om op te treden. Ik heb al eens gehad dat ik die in een taxi probeerde te zetten, maar dat de chauffeur daar een mening over had. Zelf loop ik meestal naar de dichtstbijzijnde halte waar wél nog iets rijdt, maar ik heb ook al eens een taxi van 40 euro moeten pakken. Dat is gewoon balen. Bovendien zijn we de enige wereldstad die zo’n gênante staat van het nachtelijke ov heeft. We waren altijd afhankelijk van een paar erg wispelturige nachtbuslijnen, maar nu is er bijna niks meer over.”

Nachtnet

Sinds 1967 rijdt er een nachtbus in Amsterdam. Trams en bussen rijden van kwart voor zes ’s ochtends tot twaalf uur ’s nachts. Metro’s en trams rijden door tot half één. De Noord-Zuidlijn (metro 52) en tram 12 (Centraal Station-Amstelstation) rijden door tot één uur ’s nachts.

Deze nachtlijnen blijven enkel rijden van donderdag- tot en met zaterdagnacht:

N81: Centraal Station-Haarlemmerplein-Sloterdijk
N82: Centraal Station-Leidseplein-Bos en Lommer-Geuzenveld
N83: Centraal Station-Leidseplein-Overtoom-Lelylaan-Osdorp
N84: Centraal Station-Haarlemmerplein-Leidseplein-De Pijp-RAI-Buitenveldert-Amstelveen
N86: Centraal Station-Leidseplein-Wibautstraat-Bijlmer Arena (snelbus)
N88: Centraal Station-Haarlemmerplein-Jordaan-Leidseplein-Roelof Hartplein-Haarlemmermeerstation-Nieuw-Sloten
N89: Centraal Station-Kattenburg-Javaplein-IJburg
N91: Centraal Station-Johan van Hasseltweg-Nieuwendam-Station Noord
N93: Centraal Station-Mosplein-Molenwijk

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden