Plus

Noodklok luidt over eindexamens: ‘Leerlingen kunnen zich niet normaal voorbereiden’

Deze maand beslist het kabinet in hoeverre de eindexamens op middelbare scholen dit jaar moeten worden aangepast. Volgens Amsterdamse scholen is dat nodig. ‘Deze jaargang is dubbel de klos’.

Examen in de sportzaal van het Marcanti College. Beeld Eva Plevier
Examen in de sportzaal van het Marcanti College.Beeld Eva Plevier

In een normaal eindexamenjaar is de stof nu wel zo’n beetje behandeld, aldus Jeroen Rijlaarsdam. Hij is rector van het lr. Lely Lyceum in Zuidoost. Rond deze tijd beginnen de examentrainingen, zegt hij, het klaarstomen voor dat allesbepalende moment.

Maar dit jaar is het onduidelijk hoe dat examen er precies uitziet. Ook de gebruikelijke examentrainingen ontbreken.

Hoe moeten de eindexamens van middelbare scholen dit jaar vorm worden gegeven? Daar buigt de koepelorganisatie voor het voortgezet onderwijs VO-raad zich deze week over. Mede op basis van hun advies hakt demissionair minister van onderwijs Arie Slob deze maand de knoop door. Eerder maakte zijn ministerie al bekend dat de leerlingen in ieder geval een extra herkansing krijgen en een langere periode om hun examens in af te leggen.

Volgens de VO-raad is er meer nodig. Dat blijkt woensdag ook uit een landelijke rondgang van Het Financieele Dagblad, waarbij sommige scholen aangaven te vrezen dat 30 tot 40 procent van hun leerlingen de eindstreep niet haalt. Hoe staan de leerlingen op Amsterdamse scholen ervoor?

Dubbel de klos

Hoeveel van de 180 examenleerlingen op het Gerrit van der Veen college in Zuid nu op zakken staan, is volgens rector Jan-Willem Dienske niet te zeggen. Maar dat zowel zijn havo- als vwo-klassen geen makkelijke tijd achter de rug hebben, weet hij wel. “Dan moesten ze weer wel naar school, dan weer niet, dan toch weer wel. Eerst met hun oude rooster, dan weer met een aangepaste versie. Ze moeten continu schakelen en improviseren.”

Het kabinet maakte bij de tweede lockdown een uitzondering voor eindexamenleerlingen: in tegenstelling tot andere jaren mochten zij wel naar school. Dat betekent niet dat ze onderwijs hebben genoten zoals ze dat gewend zijn, legt Linda Zeegers van koepelorganisatie VO-raad uit. “Vanwege de 1,5-meterregel konden scholen niet al hun leerlingen tegelijk ontvangen; daar zijn niet genoeg leraren voor. Ook vielen op veel scholen docenten uit, of moesten leerlingen zelf in quarantaine.”

En vergeet de achterstand die ze vorig jaar al opliepen niet, voegt Rijlaarsdam toe. “Het pre-examenjaar is een heel belangrijk jaar. Die klassen hebben al een klap gehad toen de scholen in het voorjaar moesten sluiten. Ze zijn dus dubbel de klos.” Ook hij kan niet inschatten hoeveel van zijn circa 200 mavo-, havo- en vwo-leerlingen dreigen te zakken, omdat ze er nu niet per se slecht voor staan. “Ze hebben de kennis wel, maar kunnen zich niet normaal voorbereiden.”

Duivels dilemma

Afgelopen examenjaar speelde dit probleem ook. Toen werd besloten het centraal examen helemaal af te blazen, en leerlingen op de resultaten van hun schoolexamens te beoordelen. Dat had een gunstige uitwerking op het landelijke slagingspercentage; dat steeg van 92 procent in 2019 naar 98,7 procent in 2020. Moet dat dit jaar maar weer?

Dienske vindt van niet. “Het was vorig jaar een goede oplossing, want we werden overvallen door het virus en wisten ons geen raad. Dit jaar ben ik er niet voor om de centrale examens weer volledig te schrappen. Leerlingen en docenten hebben hard gewerkt om zich voor te bereiden. Dan is het onbevredigend om het ze helemaal niet te laten doen.”

Ook Rijlaarsdam ziet het centrale examen liever niet helemaal verdwijnen. “De examens zijn een bevestiging dat je een schoolopleiding goed afsluit. Ik merk bij mijn leerlingen dat ze daar behoefte aan hebben.” Bovendien is dat hoge slagingspercentage volgens hem niet per se iets goeds. “Daardoor kregen vervolgopleidingen ineens veel meer aanmeldingen.”

Dyane Brummelhuis noemt het een duivels dilemma. Zij is directeur van het Mundus College in West. Op haar vmbo-school, waar ook praktijkonderwijs en schakelklassen voor nieuwkomers zoals vluchtelingen worden geven, doen dit jaar honderd leerlingen eindexamen. “Je wilt niet dat leerlingen de rekening van het virus betalen, maar eindexamens zijn nu eenmaal onontbeerlijk om te toetsen of iemand klaar is voor een vervolgopleiding.”

Maatwerk

Maar wat dan wel? Er ligt van alles op tafel, vertelt Zeegers. Het verlagen van de slagingsdrempel komt voorbij, maar ook het verlengen van het schooljaar of het nóg meer spreiden van de examens. De VO-raad denkt eind deze week in kaart gebracht te hebben wat de meeste scholen willen.

Dienske stelt een ‘centraal examen light’ voor. “Toets leerlingen alleen centraal in de kernvakken, zoals wiskunde en Nederlands, plus één vak uit hun specifieke profiel.” De rest zou dan net als vorig jaar worden beslist met schoolexamens.

Brummelhuis pleit voor maatwerk. Leerlingen kunnen volgens haar in verschillende mate getroffen zijn door de crisis en hebben ook verschillende dingen nodig. “De een kan goed thuiswerken, de ander niet. In de ene klas brak het virus uit, in de andere niet.”

Als een deel van haar leerlingen het als gevolg van de crisis niet redt, zou zij ze graag individueel willen helpen om ze alsnog te laten slagen. “Bijvoorbeeld door middel van extra onderwijs in de zomer. Het is beter om ze te helpen met hun specifieke achterstand, dan om ze zomaar een jaar over te laten doen.”

Rijlaarsdam ziet dit als een mooi moment om te experimenteren met andere centrale vormen van het afsluiten van een vak. “Laat leerlingen bijvoorbeeld een werkstuk maken of een essay schrijven, in plaats van die massale momentopnames. Dat zou in jaren zonder coronavirus ook een stuk minder stressvol zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden